III SA/Po 1038/14

Dnia 4 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sad. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi K D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014r. nr. [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami, po wznowieniu postępowania oddala skargę W dniu 19 marca 2012 r. do Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego wpłynęły dokumenty z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego dotyczące K D, w tym wniosek z pozytywnym wynikiem egzaminu na prawo jazdy kategorii B, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii B z dnia [...] 2011 r. wystawione przez O, orzeczenie lekarskie z dnia 18 października 2011 r. wystawione przez uprawnionego lekarza. Na podstawie tych dokumentów Starosta wydał w dniu [...]2012 r. decyzję o uzyskaniu przez K D uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Strona odebrała prawo jazdy w dniu 30 marca 2012 r. W dniu 20 grudnia 2013 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] 2013 r., z którego wynika, że zaświadczenie wydane K D o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat. B o z dnia [...] 2011 r. zostało sfałszowane przez x. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. Starostwa wznowił z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 kpa, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 19 marca 2012 r. W uzasadnieniu organ powołał się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 9 października 2013 r. skazujący x prowadzącego O za sfałszowanie zaświadczenia z dnia 22 listopada 2011 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii B. Wskazał ponadto, że O mógł prowadzić szkolenia w zakresie kategorii A i B prawa jazdy od dnia 7 stycznia 2013 r. Nastąpiła wtedy zmiana numeru ewidencyjnego ośrodka z [...] na [...] – podczas zmiany zakresu kategorii prawa jazdy prowadzonych szkoleń. Z tego względu Starosta decyzją z dnia [...] 2014 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1, art. 147, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt. 2 kpa - uchylił decyzję z dnia [...] 2012 r. w sprawie nadania uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B - odmówił K D wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. W odwołaniu od tej decyzji strona – reprezentowana przez adwokata – wniosła o jej uchylenie w całości, ewentualnie o zmianę decyzji poprzez skierowanie K D na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 kpa i art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że K D nie miał wiedzy o utracie uprawnień przez instruktora nauki jazdy x. Odwołujący odbył faktycznie kurs na prawo jazdy i zdał egzamin państwowy z wynikiem pozytywnym. Starosta winien sprawować prawidłowy nadzór nad O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt. 1 kpa, albowiem decyzja o nadaniu uprawnień do kierowania pojazdami była wydana w oparciu o dokument poświadczający nieprawdę – zaświadczenie z dnia [...] 2011 r. okazało się fałszywe co do okresu trwania szkolenia oraz co do daty jego wystawienia. Z tego względu należało uchylić decyzję organu I instancji z dnia [...] 2012 r. K D nie przedstawił zgodnego z prawem zaświadczenia o odbyciu szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii przez co nie spełnił wymogów z art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika – adwokata, wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący zarzucił obrazę przepisów postępowania : - art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i uchylenie decyzji w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B prawa jazdy tylko i wyłącznie w oparciu o okoliczności i przesłanki formalne, niezależne od skarżącego bez uwzględnienia faktycznego i merytorycznego uzyskania przez skarżącego umiejętności niezbędnych do kierowania pojazdami - art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa – bezzasadne uznanie za prawidłową sytuację, w której za błędy przy weryfikacji dokumentów, popełnione przez urzędników, konsekwencje ponoszą obywatele oraz obrazę przepisów prawa materialnego tj. : - art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uchylenie decyzji o przyznaniu uprawnień i bezzasadne odstąpienie od skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że K D nie miał wiedzy o utracie uprawnień przez instruktora nauki jazdy, odbył on faktycznie kurs na prawo jazdy i zdał egzamin z wynikiem pozytywnym. Starosta winien rzetelnie sprawować prawidłowy nadzór nad O i nie dopuścić do prowadzenia przez niego działalności w zakresie szkolenia kierowców. Organ winien skierować skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego na mocy art. 96 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Powołano się też na wyrok WSA we Wrocławiu o sygn. akt III SA/Wr 125/14. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę decyzji pod względem zgodności z przepisami postępowania i prawem materialnym. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), dalej p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej poprzez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego – zakaz reformationis in peius. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji uchylającej decyzję w sprawie nadania skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy i odmawiającej stronie wydania powyższych uprawnień toczyło się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową służącą weryfikacji decyzji ostatecznej, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie zakończonej. Jednakże nie jest to tryb, przy pomocy, którego można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną w każdym przypadku. Możliwość taka istnieje tylko w sytuacjach ściśle wskazanych w ustawie procesowej i po spełnieniu określonych w niej warunków. Przesłanki wznowienia postępowania ustalone zostały w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa. Związane są one z kwalifikowaną wadliwością postępowania i dlatego skutkiem ich zaistnienia jest możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada w postępowaniu zwykłym nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej i dlatego przepisy regulujące ten tryb wymagają stosowania wykładni ścieśniającej (zobacz wyrok NSA z dnia 8 lutego 2008 r., sygn.. akt I OSK 64/07, LEX nr 453365). Przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych poprzedzających wydanie w trybie zwykłym decyzji doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 - 8 kpa.). Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa.), które w myśl art. 149 § 2 kpa. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to jest aktem procesowym, które nie rozstrzyga sprawy wznowienia postępowania, a jedynie otwiera postępowanie w sprawie oraz informuje strony o tym fakcie (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2011, str. 574). Dopiero po wznowieniu postępowania organ dokonuje, najpierw ustaleń w zakresie rzeczywistego zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia, a następnie - w razie ich wystąpienia, w kolejnym etapie postępowania, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, w celu merytorycznego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Stwierdzenie ustawowych przesłanek wznowienia powoduje, iż organ uchyla dotychczasową decyzję i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 kpa) chyba, że zachodzą przesłanki negatywne wskazane w art. 146 kpa. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia [...] 2014 r. w którym jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie nadania K D uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy w istocie zaistniała okoliczność wskazana w powyższym postanowieniu jako przesłanka wznowienia. Sam fakt wznowienia postępowania nie oznacza jeszcze i nie przesądza, że w rzeczywistości istnieje przesłanka wskazana w postanowieniu, o której mowa w art. 145 § 1 kpa i że postępowanie to musi zakończyć się uchyleniem kwestionowanej decyzji ostatecznej. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły, iż zachodzi przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. ( dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe ). Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 października 2013 r., uznał bowiem x za winnego zarzucanych mu w punktach I-VII czynów, tj. przestępstw z art. 271 § 1 kk, w tym za winnego tego, że w pierwszej dekadzie stycznia 2012 r. w R prowadząc O, będąc z tego tytułu osobą upoważnioną do wystawienia dokumentu w postaci "Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii B", wystawiając zaświadczenie na nazwisko K D poświadczył w nim nieprawdę w ten sposób, że wpisał w tym dokumencie niezgodny z rzeczywistością okres trwania szkolenia na prawo jazdy kategorii B, odbytego rzekomo przez K D w okresie od [...] 2011 r. oraz datę wystawienia tego zaświadczenia określoną na [...] 2011 r., który to dokument miał znaczenie prawne, stanowiąc podstawę do ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami wskazanej kategorii. Udowodnienie wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, stanowi podstawę do obowiązkowego uchylenia decyzji, gdyż organ nie ma pozostawionej w tym zakresie swobody (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, albowiem obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie istoty sprawy. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowienia rozstrzyga natomiast zarówno co do podstaw (przesłanki) wznowienia, jak i istotę merytoryczną sprawy administracyjnej - art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Podstawę materialno-prawną decyzji Starosty z dnia [...] 2012 r. o uzyskaniu przez K D uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B stanowił art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151), zgodnie z którym prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem – nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A,B1, B, B-E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. W opinii Sądu organy obu instancji zasadnie zatem stwierdziły, że okoliczność, iż zaświadczenie o ukończeniu przez skarżącego szkolenia ( teoretycznego i praktycznego w okresie od [...] 2011 r. ) poświadczało nieprawdę ( wynik przestępstwa ) musiała skutkować uchyleniem decyzji o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B i odmową jego wydania, albowiem skarżący nie spełniał wszystkich warunków dla wydania prawa jazdy kategorii B, na które wskazuje art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedłożone przez stronę zaświadczenie poświadczało nieprawdę. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą bowiem sąd administracyjny (art. 11 p.p.s.a.). Skarżący, który przedłożył poświadczające nieprawdę zaświadczenie o odbytym rzekomo szkoleniu ( w okresie tam wskazanym ) nie mógł być uznany za osobę, która rzeczywiście odbyła szkolenie ( 30 godzin teoretycznych i 30 godzin zajęć praktycznych pomiędzy [...] r. ) w rozumieniu 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. W konsekwencji tego K D nie spełnił jednej z obligatoryjnych przesłanek umożliwiających wydanie mu prawa jazdy, zawartej w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Ustawodawca wymaga bowiem, aby szkolenie takie zostało faktycznie odbyte i przeprowadzone przez uprawniony do tego podmiot (podmiot prowadzący na mocy zezwolenia naukę jazdy, którą mogą prowadzić jedynie osoby mające uprawnienia instruktorów). Bez znaczenia pozostaje więc podnoszona przez skarżącego okoliczność dotycząca zdania przez niego egzaminu państwowego wymaganego dla uzyskania prawa jazdy kategorii B. Zgodnie z wyrokiem w sprawie karnej zaświadczenie wydane przez x potwierdzało niezgodny z rzeczywistością okres trwania szkolenia na prawo jazdy kategorii B odbytego rzekomo przez K D w dniach od [...] 2011 r. oraz datę wystawienia tego dokumentu. Ponadto organ I instancji podał w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 kwietnia 2014 r., że O mógł prowadzić szkolenia w zakresie kategorii A i B prawa jazdy dopiero od dnia 7 stycznia 2013 r. Sporne zaświadczenie niezgodnie z prawdą nie mogło zatem potwierdzać odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B ( art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami ). Organy nie naruszając prawa prawidłowo stwierdziły istnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 1 kpa uzasadniającej uchylenie decyzji o wydaniu uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami kategorii B oraz o konieczności odmowy wydania takich uprawnień. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 kpa i art. 8 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego trudno się też zgodzić ze skarżącym, że powołany w skardze wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 125/14 został wydany w niemal identycznej sprawie. W sprawie nie miał ponadto zastosowania art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż dotyczy on innej sytuacji faktycznej. Chodzi w nim bowiem o sytuację , gdy danemu podmiotowi w sposób prawidłowy wydano uprawnienia do kierowania pojazdami, a dopiero po tym momencie zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji danego kierowcy w zakresie kierowania pojazdami. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.