III SA/Po 1047/12
PostanowienieWSA w Poznaniu2012-11-07
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która nie wykazała w sposób rzetelny i pełny swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, pomimo wezwania sądu, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Sąd odmawia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy strona nie wykaże w sposób rzetelny i pełny swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, a jej oświadczenie majątkowe jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz wynikających z tego możliwości płatniczych. Brak wykonania wezwania sądu do uzupełnienia oświadczenia majątkowego uniemożliwia ocenę zdolności płatniczych strony i stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca A. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Skarżąca podała miesięczny dochód rodziny na poziomie 1.871 zł i posiadanie gospodarstwa rolnego o pow. 5.48 ha. Sąd wezwał ją do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, wskazując na rozbieżności między podanymi danymi a dokumentami wskazującymi na prowadzenie gospodarstwa na znacznie większej powierzchni (170 ha) i wysoką kwotę przyznanej płatności (80.700,98 zł). Skarżąca nie wykonała części wezwań, odmawiając przekazania wyciągów z rachunków bankowych i nie podając szczegółowych danych dotyczących przychodów i kosztów.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 07 listopada 2012 roku Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 listopada 2012 roku wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżąca A. B., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200zł, wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na ich utrzymaniu pozostaje dwóch pełnoletnich synów. Rodzina zamieszkuje w budynku o pow. 45mkw. Skarżąca posiada nieruchomości rolne o pow. 5.48ha. Łączy dochód miesięczny rodziny został określony na 1.871 zł (świadczenie rentowe męża skarżącej - 871 zł oraz dochód Wnioskodawczyni z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 5.48ha – 1000 zł).
Oświadczenie majątkowe Skarżącej budziło wątpliwości w świetle treści dokumentów złożonych do akt administracyjny oraz akt sądowych. Ze wskazanych dokumentów wynika bowiem, że Skarżąca prowadzi (prowadziła) gospodarstwo rolne na gruntach o pow. 170 ha. Zaskarżoną decyzją orzeczono o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011 w wysokości 80.700,98 zł (decyzja organu odwoławczego z dnia 02 sierpnia 2012 roku).
Wnioskodawczyni została zobowiązana do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez:
- określenie wielkości prowadzonego gospodarstwa rolnego (zarówno grunty własne, jak i grunty dzierżawione),
- określenie aktualnego rozmiaru produkcji rolnej,
- wykazanie wielkość przychodu ze sprzedaży płodów rolnych wytworzonych w latach 2011-2012, a także wskazanie wysokości dopłat pobranych w tych latach z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- wykazanie kosztów ponoszonych w ramach prowadzonej działalności rolniczej,
- przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów dokumentujących operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 stycznia 2012 roku,
- przedłożenie spisu średnich miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego,
- złożenie pisemnego oświadczenia o wszystkich posiadanych pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji,
- wykazanie źródła i wysokości przychodów osiąganych przez synów D. B. oraz M. B.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca wyjaśniał, że działalność rolniczą na gruntach o pow. 165 ha wykonywała przez niecały rok, aktualnie prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 5.48 ha (w treści skargi wskazano, że w 2012 roku grunt o pow. 155 ha został sprzedany nowemu właścicielowi). M. B. pobiera naukę w Technikum Samochodowym, a D. B. jest bezrobotny.
Wnioskodawczyni odmówiła przekazania wyciągów z rachunków bankowych. Wnioskodawczyni nie wykazała kosztów ponoszonych w ramach prowadzonej działalności rolniczej wskazując, że jest rolnikiem ryczałtowym i nie prowadzi rachunkowości. Odnośnie wysokości kosztów utrzymania rodziny oraz wysokości przychodu ze sprzedaży płodów rolnych oświadczyła, że "każdy pracujący w sądzie powinien wiedzieć ile kosztuje utrzymanie rodziny" oraz, że "przychody z prowadzonego gospodarstwa możne pan w prosty sposób wyliczyć".
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Formuła "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji rodzinnej i majątkowej w sposób rzetelny i pełny (wniosek a contrario z art. 255 p.p.s.a.).
Strona nienależycie realizuje obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, jeśli jej oświadczenie majątkowe jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz wynikających z tego możliwości płatniczych.
Ocena czy strona postępowania znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy należy do sądu (referendarza sądowego) – art. 254 §1, art. 258 §1 i §2 p.p.s.a.
Oświadczenie majątkowe Wnioskodawczyni budzi wątpliwości oraz jest niewystarczające do przeprowadzenia oceny jej zdolności płatniczych.
Skarżąca przekazuje wybrane informacje, które miałyby sugerować zasadność zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie nie wykonuje wezwania w zakresie wykazania wysokości przychodu z działalności rolniczej i kosztów uzyskania tego przychodu za 2011 i 2012 rok, nie określa wysokości kosztów utrzymania koniecznego rodziny oraz odmawia przekazania wyciągów z rachunków bankowych.
W tej sytuacji, pomimo wyczerpania trybu ustanowionego w celu uzupełniania oświadczenia majątkowego, nadal niemożliwe jest przeprowadzenie oceny, co do rzeczywistych możliwości płatniczych Skarżącej.
Skoro Wnioskodawczyni w istotnej części nie wykonała skierowanego do niej wezwania, to przyjąć należało, że nie wykazała warunków dla objęcia jej dobrodziejstwem prawa pomocy (porównaj postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 roku, sygn. akt I GZ 147/08, teza 1, Lex nr 479137). Zatem brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w jakiejkolwiek części.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło