III SA/Po 1047/12

Dnia 28 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A B na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR w P z dnia ... r., nr .... w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2011 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200zł, wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Na ich utrzymaniu pozostaje dwóch pełnoletnich synów. Rodzina zamieszkuje w budynku o pow. 45mkw. Skarżąca posiada nieruchomości rolne o pow. 5.48ha. Łączy dochód miesięczny rodziny został określony na 1.871 zł (świadczenie rentowe męża skarżącej - 871 zł oraz dochód wnioskodawczyni z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 5.48ha – 1000 zł). Postanowieniem z dnia 24 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że nie było niemożliwe przeprowadzenie oceny, co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że jej sytuacja finansowa odbiega od tej przyjętej przez referendarza. Strona podnosi, iż we wniosku i odpowiedzi na wezwanie referendarza opisała cały swój majątek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Skarżąca prowadziła działalność rolniczą na gruntach o pow. 165 ha przez niecały rok, aktualnie prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 5.48 ha (w treści skargi wskazano, że w 2012 roku grunt o pow. 155 ha został sprzedany nowemu właścicielowi). M B uczy się w T, a D B jest bezrobotny. Wnioskodawczyni nie przekazała wyciągów z rachunków bankowych. Wnioskodawczyni nie wykazała kosztów ponoszonych w ramach prowadzonej działalności rolniczej wskazując, że jest rolnikiem ryczałtowym i nie prowadzi rachunkowości. Odnośnie wysokości kosztów utrzymania rodziny oraz wysokości przychodu ze sprzedaży płodów rolnych oświadczyła, że "każdy pracujący w sądzie powinien wiedzieć ile kosztuje utrzymanie rodziny" oraz, że "przychody z prowadzonego gospodarstwa możne pan w prosty sposób wyliczyć". Uznać zatem należy, że nie było możliwe przeprowadzenie oceny, co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej, oraz że strona skarżąca nie wykazała, iż osiągane przez nią przychody są niewystarczające dla poniesienia kosztów sądowych. Mając zatem na uwadze, że strona nie wykazała przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie wskazanym wnioskiem, Sąd na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji postanowienia.