III SA/Po 1053/15
PostanowienieWSA w Poznaniu2016-03-24
Skład orzekający: Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, jeśli strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z ponoszenia tych kosztów?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, jeśli strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z ponoszenia tych kosztów, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W takiej sytuacji strona nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o zwolnieniu, a postępowanie w tym zakresie jest zbędne i powinno zostać umorzone na podstawie art. 249a P.p.s.a. Natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu może zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.Stan faktyczny
K. R. złożyła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą należności z tytułu składek. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd uznał, że skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, co skutkuje umorzeniem postępowania w tym zakresie. Jednakże, ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni, sąd przyznał jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla K. R. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. 2. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 marca 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia należności w części dotyczącej składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych postanawia 1. ustanowić dla K. R. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P., 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Pismem z dnia 21 marca 2016 roku K. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Z informacji zawartych we wniosku wynika, że K. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] PLN. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). Stałe miesięczne wydatki i zobowiązania wnioskodawczyni oszacowała w następujący sposób: kredyt bankowy – [...] CHF, energia – [...] PLN, gaz – [...] PLN, najem – [...] PLN, koszty leczenia – [...] PLN. Dodatkowo wnioskodawczyni uzasadniła swój wniosek podeszłym wiekiem oraz złym stanem zdrowia, które nie pozwalają jej na samodzielne uczestnictwo w sprawie.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W rozpoznawanej sprawie K. R. wniosła skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu w myśl art. 249a P.p.s.a.
W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że jednoosobowe gospodarstwo domowe, jakie prowadzi wnioskodawczyni jest utrzymywane wyłącznie ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] PLN. Zły stan zdrowia wnioskodawczyni dodatkowo niekorzystnie wpływa na jej bieżącą sytuację. Wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać wniosek K.R. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło