III SA/Po 1054/12

Dnia 10 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty N. z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: Prawo o ruchu drogowym), Starosta N. orzekł o odmowie wydania K.J. prawa jazdy kategorii B i T. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. cofnął stronie uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B, T i na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Powodem cofnięcia tych uprawnień był fakt, iż do dnia wydania tej decyzji skarżący nie poddał się kontrolnemu badaniu lekarskiemu, na które skierował go do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w dniu 3 czerwca 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w N. T., w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w związku z uczestniczeniem w wypadku drogowym, następstwem którego jest śmierć innej osoby lub uszczerbek na jej zdrowiu w dniu 12 maja 2008r. Wyznaczony termin trzydziestu dni upłynął bezskutecznie, stąd organ orzekł o cofnięciu uprawnień. W dniu 15 grudnia 2011 r. K. J. złożył wniosek o przywrócenie mu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B i T, cofniętego decyzją Starosty N. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Strona wskazała, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. oraz orzeczeniu psychologicznym nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. – które załączyła do wniosku – stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, T. W związku z tym, w ocenie strony, ustała przyczyn uzasadniająca cofnięcie tych uprawnień. Zdaniem strony, decyzją Starosty N. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie doszło do cofnięcia skarżącemu uprawnień na okres przekraczający rok w znaczeniu normatywnym. W konsekwencji, mimo że okres faktycznego pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami przekraczał jeden rok, to jednak skarżący nie podlega pod dyspozycję art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym, gdyż z treści decyzji nie wynika wyraźnie, że uprawnienia te zostały cofnięte mu na okres przekraczający rok. Organ stwierdził, że ze względu na fakt, iż prawo jazdy było cofnięte na okres przekraczający 1 rok, to na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2a strona podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W odwołaniu strona zarzuciła organowi naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2a Prawa o ruchu drogowym, poprzez błędną interpretację, polegającą na bezzasadnym uznaniu, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy znajduje on zastosowanie, i powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie uprawnień. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 2 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 a, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 140 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym należy odczytywać łącznie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy. Organ stwierdził, że w badanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2008 r. – jest to data początkowa biegu okresu cofnięcia uprawnień, ze względu na nadany decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Datą, w której ustąpiły przyczyny cofnięcia uprawnień jest dzień [...] listopada 2011 r. – kiedy to wydano orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie organu odwoławczego, nie ma żadnych wątpliwości, że okres cofnięcia uprawnień skarżącemu przekroczył jeden rok, ponieważ obejmował on ponad trzy lata. Nie ma w tym wypadku znaczenia, że decyzja została wydana na czas nieoznaczony, bez wyraźnego określenia, że cofnięcie następuje na okres przekraczający jeden rok. Organ zwrócił uwagę, że nie ma możliwości cofnięcia uprawnień z powodu niepoddania się badaniom lekarskim na czas ściśle określony, ponieważ to, jak długo będzie trwało cofnięcie uprawnień, zależy wyłącznie od samego kierowcy i organ nie może przewidzieć, kiedy kierowca zdecyduje się przeprowadzić badania. W tym przypadku nierealizowanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie trwało ponad trzy lata. W skardze K. J. wniósł o uchylenie decyzji w całości, jako wydanej z naruszeniem prawa oraz dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na uchybieniu przepisowi art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym, poprzez błędną interpretację polegającą na bezzasadnym uznaniu, iż w okolicznościach sprawy znajduje on zastosowanie. Uzasadniając swoje stanowisko, strona powtórzyła swoje wywody prezentowane w postępowaniu administracyjnym, wskazując, że w decyzji Starosty N. nie wskazano okresu, na który nastąpiło cofnięcie uprawnień, zatem nie doszło do cofnięcia uprawnień na okres przekraczający roku w znaczeniu normatywnym, dlatego też zastosowanie w niniejszej sprawie art. 114 ust. 1 pkt 2a Prawa o ruchu drogowym było nieuzasadnione i doprowadziło do wydania przez organ błędnej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kwestią sporną w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd było rozstrzygnięcie, czy organ miał prawo nałożyć na skarżącego obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy w decyzji cofającej prawo jazdy – ze względu na niepoddanie się w zakreślonym przez organ terminie kontrolnemu badaniu lekarskiemu - nie określono terminu jego przywrócenia, zaś strona poddała się takiemu badaniu dopiero po upływie trzech lat. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający jeden rok lub w związku z utratą kwalifikacji. Zatem cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami na okres przekraczający jeden rok musi wynikać z konkretnego orzeczenia organu (bądź to z decyzji, bądź też z wyroku sądowego – por. R.A. Stefański, Komentarz do art. 114 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, SIP LEX). W decyzji Starosty N. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie rozstrzygnięto, na jaki okres cofnięto skarżącemu uprawnienia oraz nie wskazano, kiedy orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami strona ma przedłożyć. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., brak w treści rozstrzygnięcia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie oznacza, że dostarczenie takiego orzeczenia po upływie roku usankcjonowane będzie dodatkowym rygorem poddania się egzaminowi sprawdzającemu. Należy zwrócić uwagę, że nie każde faktyczne odebranie prawa jazdy, bez względu na przyczyny, na okres przekraczający jeden rok, a tym samym pozbawienie kierowcy w tym czasie możliwości prowadzenia pojazdów, jest wystarczającą podstawą do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (por. już choćby wyrok NSA z 28 listopada 1984 r., SA/Wr 566/84, ONSA 1984/2/112). W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa o ruchu drogowym, że przyczyny cofnięcia uprawnień nie ustały, pomimo złożenia przez skarżącego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B i T – z uwagi na fakt, że skarżący nie przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. Stanowisko to nie jest prawidłowe, stąd przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a) powołanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający jeden rok, przy czym okres cofnięcia musi być w tym wypadku wskazany wprost w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast jeśli cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu – tak jak w przypadku decyzji Starosty N. – przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami. Skład orzekający podziela, analogiczny do przedstawionego wyżej, pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Białymstoku z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie II SA/Bk 57/08 oraz z dnia 27 października 2009 r. w sprawie II SA/Bk 308/09 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 140 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, organ – starosta wydaje decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami "po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie". Niewątpliwie przyczyną w niniejszej sprawie nie było cofnięcie uprawnień na okres powyżej roku, lecz niepoddanie się przez stronę skarżącą badaniom lekarskim, a ta przyczyna ustała z dniem [...] listopada 2011 r. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji odmienna sytuacja prawna dotyczyła osób, które utraciły uprawnienia do kierowania pojazdami z przyczyn utraty kwalifikacji do ich prowadzenia, inna zaś osób, które nie poddały się kontrolnym badaniom lekarskim. Świadczy o tym choćby użyty przez ustawodawcę w art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a) spójnik "lub" pomiędzy przesłankami: "okresu przekraczającego 1 rok" oraz "w związku z utratą kwalifikacji". W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy skarżący nie utracił uprawnień do kierowania pojazdami ani ze względu na utratę kwalifikacji, ani też nie cofnięto mu tych uprawnień na okres dłuży niż rok, gdyż Starosta N. nie określił w decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. w ogóle terminu utraty tych uprawnień. Rozpatrując ponownie sprawę organy administracyjne winny uwzględnić powyższej przedstawioną wykładnię przepisów prawa – art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 140 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty N. z dnia [...] stycznia 2012 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – przywołanych powyżej – co miało wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania i wykonalności decyzji Sąd rozstrzygnął w punkcie II i III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 152 p.p.s.a.