III SA/Po 1055/14

Dnia 12 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego oraz wierzytelności z tytułu świadczenia rentowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Prezydent Miasta [...], w celu zrealizowania obowiązków objętych tytułami wykonawczymi nr [...] oraz nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz świadczeń rentowych J. K. Pismem z dnia 11 września 2013 roku oraz pismem z dnia 12 września 2013 roku zobowiązany zażądał wycofania wskazanych powyżej tytułów wykonawczych oraz uchylenia wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań zobowiązany podniósł, że brak jest podstaw do obciążania go opłatami za nieuprawniony postój w strefie płatnego parkowania. Prezydent Miasta [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 roku, na podstawie art. 13 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012, poz. 1015 ze zm.), odmówił zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz odmówił zwolnienia z egzekucji świadczenia rentowego w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że za zwolnieniem spod egzekucji wskazanych składników majątkowych nie przemawia żaden ważny interes zobowiązanego. J. K. skorzystał z prawa zaskarżenia postanowienia. W zażaleniu zobowiązany podniósł, że wznowienie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie uwzględnia treści postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku, którym uchylono postanowienie tego organu z dnia [...] czerwca 2009 roku stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów oraz uchylono dokonane czynności egzekucyjne. Zobowiązany podniósł także, że wierzyciel nie dysponuje dowodami niewłaściwego parkowania w Strefie Płatnego Parkowania oraz nie doręczył zobowiązanemu tzw. raportów z kontroli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 roku, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że organ egzekucyjny zakwalifikował podanie J. K. jako wniosek o uchylenie zajęcia praw majątkowych obejmujących świadczenie rentowe oraz wierzytelność z rachunku bankowego, a podstawę kwestionowanego zażaleniem rozstrzygnięcia stanowił art. 13 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając na uwadze powyższe i po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zobowiązany nie dowiódł istnienia ważnego interesu, który przemawiałby za uwzględnieniem wniosku o wyłącznie spod egzekucji. Istnienia ważnego interesu w rozumieniu art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym nie dowodzi argumentacja wskazująca na brak niepodważalnych dowodów niewłaściwego parkowania w SSP, czy brak doręczenia wezwań raportów. Wskazywanie na brak istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi może stanowić przedmiot zarzutów, czyli postępowania prowadzonego na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnoszenie takich okoliczności w postępowaniu o zwolnienie prawa majątkowego spod egzekucji jest niedopuszczalne. J. K. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienie i podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy, a w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 §1 oraz art. 78 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie było prowadzone bez zapewnienia mu prawa do obrony (postanowienie SKO zostało wydane bez przeprowadzenia rozprawy). Skarżący ponownie podniósł zarzut braku przeprowadzenia postępowania w kwestii istnienia egzekwowanych obowiązków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko prezentowane w skarżonym postanowieniu oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W postępowaniu egzekucyjny mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267), jeśli przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej – art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012, poz. 1015 ze zm.). Wskazać zatem należy, że także organ egzekucyjny zobowiązany jest w toku prowadzonego postępowania stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.) oraz prowadzić postępowanie egzekucyjne w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, jeśli zachodzą wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Organ nie jest władny do samodzielnej kwalifikacji podań, ponieważ może to doprowadzić do ustalenia przedmiotu postępowania wbrew intencji wnoszącego podanie. Realizacji obowiązków organu w zakresie ustalenia rzeczywistej woli wnoszącego podanie winno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przy realizacji powyższego obowiązku organ winien czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca nie zakazuje łączenia w jednym piśmie kilku żądań opartych na różnych podstawach prawnych (art. 66 §1 K.p.a.). Skarżący trafnie podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza treści podań skarżącego (pisma z dnia 11 września 2013 roku oraz z dnia 12 września 2013 roku) w kontekście przebiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych, prowadzi do wniosku, że Prezydent Miasta [...] w sposób dowolny, samodzielnie oraz ze szkodą dla strony postępowania przyjął, że zobowiązany domaga się przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 13 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ponownym rozpoznaniu sprawy zaakceptowało ten stan rzeczy. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że zarzuty wskazujące na brak istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] zostały wniesione w terminie i pozostają nie rozpoznane w prawem przewidzianej formie (art. 34 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), co najmniej od dnia wydania postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku, którym uchylono postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Zarówno treść złożonych podań, jak przebieg postępowania egzekucyjnego, jednoznacznie wskazują, że zobowiązany domagał się przeprowadzenie postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na gruncie okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy wątpliwe jest nawet to, czy podanie zobowiązanego zawiera obok zgłoszonych zarzutów, także żądanie wyłączenia praw majątkowych spod egzekucji w oparciu o treść art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym. Uwzględnić bowiem należy, że zgodnie z art. 35 §1 i §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Z kolei organ nadzoru w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Z uwagi na stwierdzone uchybienia przepisom postępowania konieczne okazało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...]. Rozpoznając sprawę ponownie, po należytym i wyczerpującym poinformowaniu zobowiązanego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, oraz czuwając nad tym, aby zobowiązany nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, organy uwzględniając rzeczywistą wolę wnoszącego podanie i przeprowadzą postępowanie w zakresie istnienia obowiązków, które zostały skierowane do wykonania w trybie egzekucji administracyjnej. Ocena dotycząca istnienia egzekwowanych obowiązków powinna uwzględniać, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone. Organy uwzględnią w tym zakresie, że przedawnienie uregulowane w art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych ma odniesienie do opłat i kar wskazanych w tym przepisie bez względu na czas powstania owych należności. Oznacza to, że regulacją wskazaną w tym przepisie objęte są również opłaty, które nie zostały uiszczone w chwili wejścia w życie ustawy z 2005 roku o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzeczono o uchyleniu postanowień organów obu instancji. O kosztach postępowania oraz o wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 152 P.p.s.a.