III SA/Po 106/16
PostanowienieWSA w Poznaniu2016-04-19
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne, posiadającej znaczne grunty rolne i otrzymującej dopłaty rolnicze, można odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) z powodu niewykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Mimo posiadania znacznych zasobów (grunty rolne, dopłaty), strona nie udokumentowała swoich dochodów i kosztów, uchylając się od wykonania wezwania sądu. Przy deklarowanych dochodach rodziny, uiszczenie kosztów sądowych (wpis od skargi) pozostaje w zasięgu jej zdolności płatniczych.Stan faktyczny
Skarżący J. P. złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczącą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich. W trakcie postępowania skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podał, że jest właścicielem 18,83 ha gruntów rolnych o wartości ok. 650.000 zł, posiada sprzęt rolniczy, utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, a jego miesięczny dochód netto wynosi 4.150 zł. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez udokumentowanie dochodów, kosztów działalności, kosztów utrzymania rodziny, zobowiązań finansowych oraz posiadanych rachunków bankowych. Skarżący nie wykonał wezwania.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 kwietnia 2016 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 roku nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżący J. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czteroletnią córką. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 18,83ha (wartość około 650.000 zł) i utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca posiada sprzęt rolniczy (ciągnik rolniczy o wartości około 20.000 zł).
Dochód miesięczny netto Skarżący określił na kwotę 4.150 zł. Natomiast łączny dochód wnioskodawcy i osób prowadzących z nim w gospodarstwo domowe określił na kwotę 50.000 zł.
Z oświadczenia majątkowego wynika, ze skarżący ponosi koszt z tytułu kredytu hipotecznego na zakup gruntów rolnych, alimentów, pożyczki, kosztów leczenia, składek od ubezpieczenia majątku oraz składek KRUS. Jednak Wnioskodawca nie wskazał wysokości koszów ponoszonych ze wskazanych tytułów.
Wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, poprzez:
- udokumentowanie rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2014 oraz 2015 rok odnośnie wszystkich domowników,
- określenie rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej oraz udokumentowanie wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych, a także udokumentowanie kosztów prowadzenia działalności rolniczej za 2014 oraz 2015 rok,
- udokumentownie średniomiesięcznych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny (przedłożenie kserokopii rachunków lub faktur za trzy ostatnie miesiące),
- udokumentowanie ponoszenia i wysokości kosztów z tytułu: kredytu hipotecznego, alimentów, pożyczki, kosztów leczenia, ubezpieczenia majątku, ubezpieczenia KRUS oraz podatku rolnego,
- przedłożenie spisu wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 stycznia 2015 roku odnośnie wszystkich domowników Wnioskodawcy,
- określenie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości wskazanej we wniosku o prawo pomocy jako adres zamieszkania ([...]) oraz określenie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania w skardze ([...]); proszę określić sposób użytkowania tych nieruchomości oraz udokumentować koszty ich utrzymania.
Skarżący nie wykonał skierowanego do niego wezwania.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 – dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ciężar procesowy wykazania zasadności żądania przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o prawo pomocy.
Strona ubiegająca się o wsparcie, a przy tym posiadająca stałe dochody, powinna wykazać, że pomimo ograniczenia wydatków do granic zabezpieczenia kosztów koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe. Po wykazaniu przez stronę takich okoliczności można uznać, że koszty sądowe ograniczają realizację konstytucyjnego prawa do sądu.
Analiza akt administracyjnych wskazuje, że Wnioskodawca ubiega się i otrzymuje dopłaty rolnicze z trzech tytułów – jednolite płatności obszarowe, pomoc finansowa z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatność rolnośrodowiskowa.
Całkowita powierzchnia gospodarstwa rolnego zgłoszonego przez Wnioskodawcę do płatności ONW to 29,86 ha (wskazane we wniosku grunty rolne o pow. 18,83 ha to nieruchomości stanowiące własność Skarżącego).
Wnioskodawca uchylił się od wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Nieudokumentowane zatem postają przychody rodziny (w tym kosztów uzyskania przychodu), a także nieudokumentowanie są koszty koniecznego utrzymania rodziny wnioskodawcy. Brak współpracy ze strony Wnioskodawcy skutkuje uznaniem, iż nie wykazał on zaistnienia przesłanek koniecznych dla przyznania mu prawa pomocy.
Skoro strona uchyla się przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy.
Przyjmując natomiast za podstawę oceny żądania deklarowaną wysokość dochodów rodziny skarżącego na kwotę 4.150 zł netto miesięcznie, czyli po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności rolniczej (łączny dochód rodziny został określony na kwotę 6.000 średniomiesięcznie) uznać należało, że uiszczenie kosztów sądowych (wpis od skargi 200 zł) pozostaje w zasięgu zdolności płatniczych Wnioskodawcy.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło