III SA/Po 1072/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 23 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z 29 lipca 2022 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., powołując się na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 z późn. zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej jako K.p.a.) i § 13zo ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie), odmówił przyznania L. F. (dalej także jako strona, skarżąca) pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Uzasadniając napisał, że wniosek o udzielenie pomocy wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 30 maja 2022 r. Zgodnie z przepisami §13zo ust. 1 Rozporządzenia, w 2022 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Organ I instancji stwierdził, że strona złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2022 w dniu 01 czerwca 2022 r., a więc dwa dni po złożeniu wniosku o pomoc na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, który został złożony 30 maja 2022r., zatem należało odmówić przyznania płatności. W odwołaniu strona napisała, że w marcu 2022 złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych, wypełniony przez męża. W dniu 30 maja 2022 r. złożyła wniosek o pomoc na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych, będąc przekonana, iż wniosek o przyznanie płatności obszarowych jest złożony. Złożenie wniosku o przyznanie płatności obszarowych jest potwierdzane tylko wirtualnie, w systemie składania wniosków. Po próbie sprawdzenia wniosku w systemie, strona stwierdziła jego całkowite wirtualne zniknięcie wraz z wirtualnym potwierdzeniem. Wieczorem 31 maja nie było można złożyć wniosku, gdyż system był niedostępny. Powtórnie złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2022 r., w dniu 01 czerwca 2022 r. Oceniła, że często zdarza się, że system nie chce przyjąć działek czy części wniosku. Decyzją z 23 września 2022 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P., powołując się na art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jednym z podstawowych warunków do otrzymania pomocy w ramach złożonego przez stronę w dniu 30 maja 2022 r. wniosku, jest skuteczne złożenie wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. i wniosek ten musi być złożony do dnia złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym, wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok strona złożyła dopiero 01 czerwca 2022 r., co skutkuje brakiem spełniania warunku umożliwiającego przyznanie pomocy. Organ zaznaczył, że strona nie posiada potwierdzenia dokonania czynności w marcu 2022 r. Dalej organ II instancji napisał, że nawet jeśli uznać tłumaczenie strony o braku działania systemu eWniosekPlus w dniu 31 maja 2022 r., to wniosek złożony w tym dniu również nie spełniałby warunku wcześniejszego złożenia wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r., zawartego w § 13zo ust. 1 pkt. 4) Rozporządzenia. Marginalnie organ zauważył, że zgodnie z komunikatem ogłoszonym na stronie internetowej ARiMR, aplikacja ewniosekPlus dostępna jest całodobowo od poniedziałku do piątku z wyłączeniem przerw serwisowych, które są zaplanowane na wtorki i czwartki w godzinach 22:00 - 2:00. Aplikacja jest też dostępna w soboty godzinach 5:00 - 22:00 i w niedziele w godzinach 5:00 - 24:00. Dzień 31 maja 2022 r. był wtorkiem, zatem brak dostępu do aplikacji w godzinach późno wieczornych był zaplanowany i ogłoszony. Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L. F., domagając się uchylenia obu decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W pismach z 20 października 2022 r. oraz 13 listopada 2022 r. (k. 26 i nast. akt sądowych) zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 128 K.p.a. poprzez zaniechanie jakiegokolwiek odniesienia się do podniesionego w odwołaniu faktu skutecznego złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowych w marcu 2022 r.; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 128 k.p.a. poprzez wyrażenie poglądu, że w zaistniałej sytuacji to skarżąca winna udokumentować czynność rejestracji złożonego w marcu 2022 r. wniosku o przyznanie płatności obszarowych; 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 84 w zw. z art. 128 w zw. z art. 136 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia z urzędu, czy taki wniosek w marcu został do systemu wprowadzony i w jakim trybie został z niego usunięty, zwłaszcza, że dostęp do systemu - w tym obszarze - mają tylko organy; 4) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie z urzędu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, M. F., który wprowadził w marcu 2022 r. do systemu wniosek o przyznanie płatności obszarowych i w jakich okolicznościach w końcu maja br. dostrzegł jego usunięcie z systemu; 5) niezastosowanie się do konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Skarżąca uzasadniła, odnosząc się do stwierdzenia organu o braku potwierdzenia dokonania czynności – złożenia wniosku w marcu 2022 roku, że działając za pośrednictwem męża, w zaufaniu do organu administracji publicznej nie przypuszczała, że wniosek zostanie z systemu usunięty (przez wadliwie działający system lub osobę mającą dostęp do systemu wprowadzania danych). Wniosła o przeprowadzenie dowodu przez Sąd, z doniesień prasowych zamieszczonych w Internecie, że nie jest to pierwszy przypadek "zniknięcia" wniosku, który został wprowadzony do systemu, za który to fakt, co oczywiste, winny jest zawsze rolnik. System rejestracji wniosków w ARiMR działa wadliwie i nie można za każdym razem winę przerzucać na rolnika. Organ nie wskazał podstawy prawnej, by na rolniku ciążył obowiązek posiadania wersji papierowej złożonego wniosku bądź wydruku potwierdzenia jego złożenia. W ocenie skarżącej powinien zostać powołany biegły z zakresu informatyki, który nie jest w żaden sposób związany z ARiMR i tylko on może - w trybie art. 84 K.p.a. - wypowiedzieć się w powyższej kwestii, przy czym skarżąca zadeklarowała udostępnienie komputera, z którego wysłano wniosek w marcu 2022 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie), dodany przez § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 642). Zgodnie z powołanym przepisem § 13zo ust. 1, w 2022 r. ARiMR udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Z przedstawionych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że pomoc finansowa na zakup nawozów udzielana jest producentom rolnym, którzy – między innymi - do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożyli wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. Zgodnie z §13 zo ust. 7 pkt 1 rozporządzenia wysokość pomocy nie może przekroczyć iloczynu deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchni upraw rolnych, jednak nie więcej niż 50 ha i stawki pomocy. Uprzednie złożenie wniosku o przyznanie płatności było więc wymagane również z uwagi na sposób obliczania wysokości udzielanej pomocy. W sprawie jest poza sporem, że wniosek o pomoc finansową został złożony w terminie (wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w P. w dniu 30 maja 2022 r. – data prezentaty na k. 1/1). Spór dotyczy daty złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, czy wniosek złożony w dniu 01 czerwca 2022 r. został złożony po raz pierwszy (jak wywodzi organ) czy też był to ponownie złożony wniosek o przyznanie płatności, co było próbą sanacji zaistniałej – nie z winy skarżącej - sytuacji (jak wywodzi skarżąca). W sporze tym Sąd podziela stanowisko i argumenty organu, przez co skarga podlega oddaleniu. Sąd wskazuje, że skarżąca przyznaje w skardze, że nie ma potwierdzenia złożenia wniosku o przyznanie płatności w marcu 2022 roku ("strona działała w pełnym zaufaniu do organu administracji publicznej (...) na przyszłość będę od męża żądać wydruku tego typu dokumentacji"). Dalece błędna jest jednak wyrażona w skardze ocena, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie pomocy finansowej, zaniechał ustalenia z urzędu, czy wniosek został wprowadzony do systemu w marcu 2022 roku. Sąd wskazuje, że organ w odpowiedzi na skargę opisał dane znajdujące się w aplikacji eWniosekPlus, dotyczące wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, do których to danych organ ma swobodny dostęp, z urzędu: datę złożenia wniosku, numery dokumentów stanowiące liczby kontrolne, generowane dla każdego dokumentu złożonego przez rolnika w ramach danego roku gospodarczego, deklarowany cel złożenia dokumentu. Nadto organ powołał się na dane ze Zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, narzędzia do weryfikacji złożonych wniosków, że twierdzenia skarżącej o złożeniu wniosku w marcu 2022 roku, nie potwierdziły się. Skarżąca nie podważyła ww. danych, na które powołuje się organ. W orzecznictwie wyrażono pogląd, z którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę się zgadza, że dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli mogą stanowić źródło ustaleń i w sytuacji gdy nie są skutecznie podważane, nie wymagają dalszego postępowania dowodowego, zaś strona, chociaż zgodnie z art. 78 K.p.a. posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 01 lipca 2016 r., II GSK 470/15; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zarzuty skarżącej zasługiwałyby na uwagę, gdyby skarżąca udokumentowała swoje twierdzenia, przykładowo przedkładając do akt sprawy wydrukowany wniosek, złożony w marcu 2022 roku, czy potwierdzenie dokonania tej czynności z urządzenia na którym dokonano złożenia wniosku.. Tak się jednak nie stało. W tego typu sytuacji dowód z zeznań świadka: męża skarżącej, że w marcu 2022 roku wprowadził do systemu wniosek o przyznanie płatności i w jakich okolicznościach w końcu maja 2022 r. dostrzegł jego usunięcie z systemu – nie wniósłby nic do sprawy, bowiem nie usunąłby uzasadnionych wątpliwości organu. Nie potwierdzałby, że procedura składania wniosku została pomyślnie przez wnioskodawcę zakończona. Dalej Sąd wskazuje, że bezzasadny jest zarzut skargi, że organ nie powołał biegłego z zakresu informatyki, celem przeprowadzenia dowodu z opinii, że wniosek o przyznanie płatności został skutecznie złożony w marcu 2022 roku. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., jednakże z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Zgodnie natomiast z art. 10a ust. 1a tejże ustawy, w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zdaniem Sądu, organy obu instancji należycie przeprowadziły postępowanie w sprawie, w szczególności zebrały materiał dowodowy, który został wyczerpująco rozpatrzony. Sąd stwierdza, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Same twierdzenia o dokonaniu czynności nie uprawdopodobniają, że czynność (tu: złożenie wniosku o przyznanie płatności obszarowych w marcu 2022 roku) została faktycznie dokonana. Ubocznie Sąd wskazuje, że w realiach sprawy organ I instancji postąpił prawidłowo, przeprowadzając postępowanie administracyjne i wydając decyzję w sprawie. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych co do braku podstaw do prowadzenia postępowania. Konstatacja, że jeden z warunków przyznania świadczenia nie został spełniony (tu: ustalenie daty złożenia wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.) wymagała przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. W tej sytuacji Sąd, uznając że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.