III SA/Po 1078/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Maria Kwiecińska WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A. i J.G. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kwiecińska Pismem z dnia [...]r. A. i J. G. zwrócili się do Starosty P. z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej wypłacenia odszkodowania za nieruchomości stanowiące ul. W. w S.o łącznej powierzchni [...] m2 . W uzasadnieniu wnioskujący podnieśli, iż spełniają "formalne i merytoryczne przesłanki", aby uzyskać odszkodowanie. Starosta P. pismem z dnia [...]r. nr [...] udzielił szczegółowych wyjaśnień dotyczących postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości położone w S., gmina D., zapisane w KW nr [...] jako współwłasność wnioskodawców. Organ administracji poinformował A. i J. G., że w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych brak jest przesłanek do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), ponadto decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta P. już odmówił ustalenia na rzecz wnioskodawców odszkodowania za nieruchomość położoną w S., gmina D., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...]m2. Organ I instancji w uzasadnieniu ww. pisma wskazuje, iż Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił ww. decyzję Starosty P. i odmówił ustalenia na rzecz A. i J. G. odszkodowania za nieruchomość zapisaną w KW [...]. Decyzja ta, została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który to postanowieniem z dnia 12 maja 2005. sygn. II SA/Po 478/05 odrzucił skargę. Starosta P. zwrócił się do wnioskodawców, czy w świetle udzielonych wyjaśnień podtrzymują swój wniosek z dnia [...]r. A. i J. G., pismem z dnia [...]r. oświadczyli, iż podtrzymują swój wniosek z dnia [...]r. dotyczący wypłacenia odszkodowania za grunty położone w S., stanowiące ul. W. oraz podtrzymali swój wniosek z dnia [...]r. o wydanie decyzji administracyjnej, dotyczącej wypłacenia odszkodowania za nieruchomości stanowiące następujące numery działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta P. w dniu 24 [...]r. wydał decyzję nr [...], którą w oparciu o przepis art. 104 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie ustalenia na rzecz A. i J. G. odszkodowania za nieruchomość powstałą w wyniku podziału, położoną w S., gmina D., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb S., ark. mapy [...], działka nr [...], ark. mapy [...]działka nr [...] oraz działka nr [...], zapisaną w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł m. in., iż sprawa dotycząca odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, była już przedmiotem postępowania administracyjnego w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i została zakończona. Ponadto Starosta P. wskazał, że ponowne orzekanie w sprawie zakończone decyzją ostateczną stanowi naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tej samej sprawie. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. i J. G. podnosząc, że nie zgadzają się z decyzją Starosty P. i uznają ją "za bardzo wysoce krzywdzącą". Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że strona dwukrotnie wystąpiła do Starosty P. z żądaniem ustalenia odszkodowania za grunty położone w S.. Kwestia odszkodowania za przedmiotowe działki została zakończona decyzją ostateczną, a zgodnie z art. 16 § 1 Kpa jedną z fundamentalnych zasad procedury administracyjnej jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Pismem z dnia [...]r. A. i J. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ostateczną decyzję Wojewody. Skarżący zarzucili organom administracji, że nie traktują sprawy jako administracyjnej lecz jako prywatną. Podnieśli również, że Skarb Państwa "nie dokonał formalno – merytorycznego rozliczenia się z nami". Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z art. 145 §1 pkt 2 sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd podziela stanowisko Wojewody wyrażone w zaskarżonej decyzji. Przepis art. 16 § 1 Kpa ustanawia ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z nią decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji ma fundamentalne znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji stosunków prawnych, dlatego w świadomości społecznej zasada ta uchodzić będzie z pewnością za jedno z podstawowych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego (zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie..., s. 123). Zasada trwałości decyzji administracyjnej służy realizacji takich wartości, jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa, zaufanie do prawa (M. Zdyb, J. Stelmasiak, Zasady ogólne., s. 116). Trwałość decyzji nie jest równoznaczna z jej niezmienialnością, jednak oznacza ona taką stabilizację decyzji administracyjnej, która jest niezbędna dla pewności obrotu prawnego, z uwagi na interes publiczny i interes stron (J. Borkowski [w:] Komentarz., s. 85). Odnosi się to między innymi do przypadków decyzji podjętych z naruszeniem prawa czy też sytuacji, w których nastąpiła zmiana stosunków faktycznych wiążących się z decyzją, jednak w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze wskazanymi przesłankami. Zdaniem Sądu, słusznie orzekł Wojewoda, iż niedopuszczalne jest orzekanie przez organy administracji dwukrotnie w tej samej sprawie żądania przez A. i J. G. ustalenia odszkodowania za grunty położone w S., gmina D. a oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Niezgodne z prawem byłoby dokonanie zmiany aktu prawnego, który stał się już niezaskarżalny i prawomocny. Decyzja prawomocna formalnie a więc taka, którą nie można zmienić przy pomocy zwykłego środka zaskarżenia czy ponownego wniosku jest dla strony wiążąca i stanowi dla niej prawo. Stosunek prawny zawiązany między A. i J. G., a organami administracji został w sposób trwały ukształtowany treściowo i wiąże zarówno strony jak i organ. Treść decyzji ostatecznej ma charakter stały i nie może być ani zmieniona ani zniesiona na wniosek strony, czy przez organ z urzędu aktem równorzędnym. Z zasady trwałości decyzji administracyjnej wynika niedopuszczalność stosowania wykładni rozszerzającej podstaw prawnych wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego oraz związanie przesłankami negatywnymi wyłączającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Naruszenie tak wyznaczonych granic ochrony trwałości decyzji administracyjnych stanowiłoby rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność ostrożnego korzystania z instytucji pozwalających na wzruszenie decyzji ostatecznych i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wzruszenie takich rozstrzygnięć może nastąpić jedynie wtedy, gdy ustawowe przesłanki określonej instytucji pozwalającej na odstępstwo od zasady trwałości mają charakter bezsporny i oczywisty (zob. wyrok NSA z 19 maja 1989r. sygn. IV SA 90/89). Administracja publiczna sprawowana jest w interesie publicznym i polega nie tylko na stosowaniu prawa, ale również na realizacji pewnej polityki administracyjnej zmierzającej do pogłębiania zaufania obywateli wobec Państwa oraz podnoszenia świadomości i kultury prawnej obywateli. Jednym z fundamentów państwa prawnego jest trwałość decyzji ostatecznych, zapewniająca pewność, ład i porządek w systemie prawnym i wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kodeks postępowania administracyjnego, trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto Sąd zauważa, iż obszerne wywody strony, zarówno w skardze do Sądu jak i w aktach administracyjnych, nie skupiają się na istocie zagadnienia w sprawie i podają okoliczności, które w żaden sposób nie dezawuują zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem przedmiotowa skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i z tego względu orzekł, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) o jej oddaleniu. /-/ K. Wolna-Kubicka /-/W. Długaszewska /-/M.Kwiecińska