III SA/Po 108/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 5 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół z dnia 23 września 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącego M. P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 10 września 2025 r. M. P. ( dalej : "skarżący" ) zwrócił się do Zespołu Szkół ( dalej: "organ I instancji" ) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej harmonogramu wynajmu boiska szkolnego, tj. kopii harmonogramów rezerwacji/wynajmu boiska sportowego przy Zespole Szkół prowadzonych w poszczególnych latach od 1 stycznia 2024 r. do dnia udzielenia odpowiedzi Decyzją z dnia 23 września 2025 r. Dyrektor Zespołu Szkół na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm. dalej "u.d.i.p.:), odmówił udostępnienia informacji publicznej w całości ze względu na nadużycie prawa do informacji publicznej Decyzją z dnia 5 listopada 2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwcaca 1960 r. ( Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej :"k.p.a." ) w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zespołu Szkół W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i na podstawie art. 145a p.p.s.a. zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych harmonogramów rezerwacji / wynajmu boiska ( za okres wskazany we wniosku ) w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia z zastosowaniem niezbędnej anonimizacji., rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie dowodu z akt administracyjnych sprawy organu I instancji oraz odwoławczego ,celem weryfikacji rzeczywistego zakresu żądania oraz podstaw odmowy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in. na pozorność uzasadnienia decyzji, brak podstawy do odmowy wskazując, że ograniczenia prawa do odmowy wynikają jedynie z art., 5 u.d.i.p., a organy nie wskazały aby udostępnienie ich godziło w prywatność w stopniu uniemożliwiającym choćby częściowe ich udostępnienie po anonimizacji , aby żadanie miało charakter przetworzony ( wymagało opracowania). Skarżący podniósł, że żądanie obejmuje informację prostą Skarżący zarzucił organom, że w sytuacji gdyby haromonogramy zawierały dane prywatne to decyzja powinna być wydana w oparciu o art. 16 u.d.i.p. w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.. Skarżący zarzucił tez naruszenie k.p.a wpływające na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77, art. 80, 107 § 3 k.p.a. Wskazał ponadto, że harmonogramy rezerwacji/wynajmu boiska obrazują sposób realizacji zadania publicznego oraz dysponowania mieniem gminnym. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Burmistrz odniósł się do poszczególnych zarzutów skargi zwracając przede wszystkim uwagę na założenia i wartości wynikające z art., 61 ust.1 Konstytucji RP. Wskazał, że postępowanie w realiach nadużywania prawa do informacji publicznej polega na działaniu poza podstawami i granicami prawa co stanowi bezpośrednio naruszenie wskazanego powyżej przepisu Konstytucji RP. Zdaniem Burmistrza zasypywanie organu wnioskami dotyczącymi tożsamych lub zbliżonych informacji może zostać uznane za nadużycie prawa. skarżący nadużywa prawa z uwagi na fakt składania notorycznych wniosków w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Burmistrz mając na uwadze okoliczności tej sprawy powołał liczne orzeczenia sadów administracyjnych i uznał, że organ I instancji słusznie podjął decyzję o odmowie udzielenia skarżącemu odpowiedzi z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej prawidłowo uzasadniając swoje rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa Natomiast nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Wprawdzie w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji, to przyjęło się w orzecznictwie i doktrynie, że jeśli organ stwierdzi, że cel działania wnioskodawcy jest inny niż wynikający z u.d.i.p. to może wyjątkowo uznać, że zaszły podstawy do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji publicznej, o czym jednak organ obowiązany będzie orzec w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zastosowanie koncepcji nadużycia prawa do informacji publicznej wymaga jednak jednoznacznego ustalenia, w oparciu o obiektywnie dostrzegalne i weryfikowalne okoliczności sprawy, że wnioskodawca dąży do osiągnięcia celu sprzecznego z intencjami prawodawcy, tj. np. do uzyskania informacji związanych z jego konkretnym, indywidualnym interesem prawnym. Tylko w takim przypadku można mówić, że wniosek nie dotyczy informacji o sprawach publicznych, a zatem nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Tak więc, aby odmówić dostępu do informacji konieczne jest zaistnienie szczególnych, weryfikowalnych i niewątpliwych względów o ważności porównywalnej z wagą konstytucyjnego prawa obywatela do korzystania z zasady jawności życia publicznego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że żądana we wniosku informacja stanowi informację publiczną, co nie było kwestionowane przez organy wydające decyzję odmowną. Nie było także sporne pomiędzy stronami postępowania, że Dyrektor Zespołu Szkół jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej u.d.i.p), jak również że żądana informacja stanowi informację publiczną. Sporne jedynie było, czy zasadna była odmowa udzielenia żądanej informacji z powołaniem się na nadużycie prawa przez skarżącego tj. ze względu na występowanie o udzielenie informacji jedynie w celach związanych z prywatnym interesem indywidualnym, żeby wykorzystywać ją na potrzeby późniejszych postępowań przeciwko podmiotowi zobowiązanemu w postępowaniach administracyjnych, karnych i cywilnych o imisje, w związku z zaistniałym faktem wypadnięcia piłki poza piłkochwyty boiska na nieruchomość skarżącego Również poprzez dolegliwość dla podmiotu zobowiązanego do udzielania takiej informacji, poprzez ich częstotliwość , często tez obszerność, co stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. Co do zasady organy maja racje ma rację co do tego, iż celem u.d.i.p. jest troska o dobro publiczne a nie zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Nie można zatem co do zasady korzystać z instytucji dostępu do informacji publicznej dla celów prywatnych na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych. Jednak organy nie wykazały, iż w kontrolowanej sprawie żądanie wnioskodawcy dotyczy takich właśnie celów prywatnych, a skarżący nie miał obowiązku wskazywać dlaczego chce określonej informacji publicznej. Decyzja organu I instancji zawiera streszczenie wszystkich wniosków skarżącego i działania organu w związku z nimi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący w swoich pierwszych wnioskach z 25.06.2025 r. (brak w aktach) wskazał, iż uzyskane informacje mają mu posłużyć w związku ze sprawami cywilnymi o immisje, postępowaniami administracyjnymi i karnymi, jakie ma zamiar wytoczyć przeciwko Szkole ze względu na incydent z wypadnięciem piłki poza boisko na jego nieruchomość. Incydent ten uruchomił może jeszcze nie lawinę, ale z punktu widzenia i jego dotychczasowej praktyki i doświadczeń w zakresie funkcjonowania boiska szkolnego falę obszernych i dość częstych wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Odmawiając skarżącemu udostępnienia żądanych informacji publicznych ze względu na nadużycie prawa organ nie wykazał, że u podstaw wniosku leżą motywy działania niezgodne z prawem, a w szczególności, iż złożenie wniosku wynikało ze złych intencji, złośliwości lub chęci dokuczenia. Ilość złożonych wniosków w danym okresie (10 wniosków w okresie od maja r. do września 2025 r.), nie dają podstaw do stwierdzenia, że załatwienie wniosku skarżącego z dnia 10.09.2025 r. zakłóciłoby normalne funkcjonowanie urzędu, ograniczyłoby dostęp do informacji innym podmiotom, bądź też wpłynęłoby na prawidłowy tok innych spraw prowadzonych przez organ. Jakkolwiek wcześniejsze wnioski obejmowały dużą ilość zagadnień tak ten ostatni: harmonogram wykorzystania mienia publicznego jakim jest boisko szkoły publicznej nie wymagał skomplikowanych zabiegów w jego realizacji. W ocenie Sadu, Burmistrz utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy naruszył zasadę art. 15 k.p.a. nie czyniąc jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Ponieważ, na co Sąd zwrócił już uwagę powyżej, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wprowadza przesłanki "nadużycia prawa" jako podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. W sytuacji gdy prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych, w związku z tym ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji - jak wynika z wyroków NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21 i 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4371/21 - "musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej". Podnoszona zatem w decyzji organu I instancji i powielona w decyzji Burmistrza okoliczność, że skarżący składa wnioski o udostępnienie informacji publicznej w celach wszczęcia stosownych postępowań, nie może automatycznie oznaczać, że o informację publiczną występuje w związku z uwagi na powyższe okoliczności. To podmiot dysponujący informacją publiczną i zobowiązany do jej udzielania musi wykazać, iż celem wnioskodawcy jest jedynie realizacja celów prywatnych i że nie działa na rzecz dobra publicznego, czego w przedmiotowej sprawie, odnośnie żądanej informacji, organy nie wykazały. W tym miejscu należy jeszcze raz wskazać, że osoby zainteresowane, kierując swoje wnioski do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, nie muszą wykazywać w jakim celu żądana informacja jest im potrzebna. Jedynie w przypadku żądania udzielenia informacji przetworzonej konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego . Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji Publicznej Dyrektor Zespołu Szkół winien uwzględnić wyżej wskazane stanowisko, przy czym organ może rozważyć treść żądania w świetle art. 5 u.d.i.p. tj. co do dopuszczalnych ograniczeń w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, które mogą wynikać z żądanych do ujawnienia harmonogramów. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.