III SA/Po 1087/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Nr [...] z [...], II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ M. Ławniczak D.W.d Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o odmowie wymeldowania D. B. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy os. [...] w C. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek L. B., który podał, że D. B. opuściła mieszkanie dobrowolnie w czerwcu 2005 roku. Zabrała rzeczy osobiste; pozostawiła ruchomości, z których nie korzystała. D. B. natomiast oświadczyła, że została zmuszona do opuszczenia mieszkania, bo były mąż wymienił zamki w drzwiach i nie regulował opłat za gaz oraz energię elektryczną, co doprowadziło do przerwania dostaw gazu. Brak możliwości wejścia do mieszkania zgłaszała na Policji. Wyjaśniła, że Sąd w wyroku rozwodowym przyznał jej do korzystania tzw. duży pokój. Zamierza zwrócić się do komornika o przywrócenie korzystania z pokoju. W mieszkaniu pozostawiła swoje rzeczy osobiste oraz niezbędne sprzęty. Opłaca czynsz za mieszkanie. Wskazano ponadto, że Komenda Powiatowa Policji nie podejmowała interwencji w celu umożliwienia D. B. wejścia do lokalu; przyjęto jedynie zgłoszenie o wymianie zamków w drzwiach przez byłego męża. Analizując zebrane dowody Burmistrz Miasta ustalił, że D. B. nie zamieszkuje i nie przebywa w lokalu przy os. [...] w C. Jednak opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne. Wnioskodawca uniemożliwił jej powrót do mieszkania. Wymienił zamek w drzwiach wejściowych i nie regulował należności za gaz. Mieszkanie jest wspólną własnością wnioskodawcy i D. B.. W ocenie organu I instancji w sprawie nie zostały zrealizowane przesłanki uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego. L. B. podtrzymał żądanie wymeldowania D. B. w odwołaniu złożonym do Wojewody. Wskazał, że organ pierwszej instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne, gdyż decyzję oparł na nieprawdziwych oświadczeniach D. B.. Bezpodstawnie ustalił, że została ona zmuszona do opuszczenia mieszkania. Wyjaśnił, iż wymiana zamka w drzwiach oraz brak regulowania należności za gaz nie mogły być ocenione jako zachowania zmuszające do opuszczenia mieszkania. Zamek został wymieniony z powodu awarii dopiero w marcu 2006 roku, a w okresie od czerwca 2005r. do marca 2006r. D. B. miała swobodny dostęp do lokalu, lecz z niego nie korzystała. Wyprowadziła się do konkubenta i do mieszkania nie powróciła. Zarzucił, iż organ nie wyjaśnił czy i kto opłaca rachunki za gaz oraz energię elektryczną. Nadto wskazał, iż nie ma obowiązku korzystania ze wszystkich źródeł energii. Podniósł, że pisma Policji nie stwierdzają, aby D. B. została zmuszona do opuszczenia mieszkania. Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta, odmawiającą wymeldowania D. B. z pobytu stałego. Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne oraz kwalifikację prawną Burmistrza Miasta. Wyjaśnił, że w postępowaniu o wymeldowanie ocenie organów podlega jedynie przesłanka opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które powinno być dobrowolne. Przeprowadzone dowody wskazują, że D. B. została "postępowaniem byłego męża nijako zmuszona" do opuszczenia mieszkania. Jednak ma zamiar do niego powrócić, co potwierdza opłacając czynsz. Nikt nie pozbawił jej praw do przedmiotowego lokalu, a Sąd przyznał jej, z wyłączeniem wnioskodawcy, prawo korzystania z dużego pokoju. Na powyższą decyzję L. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego postępowanie administracyjne jednoznacznie wykazało, iż D. B. nie przebywa i nie zamieszkuje pod adresem os. [...] w C od czerwca 2005 roku. Tym samym ziściły się przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu. Oświadczył, że D. B. opuściła mieszkanie bez jakiegokolwiek przymusu i zamieszkała u swojego konkubenta. Dowodem na przymuszenie do opuszczenia mieszkania nie mogą być twierdzenia o zaległościach w opłatach za media, gdyż skarżący nie zalega z żadnymi płatnościami. Ponownie podniósł, że D. B. składa nieprawdziwe oświadczenia odkąd dowiedziała się o wszczęciu postępowania w sprawie o jej wymeldowanie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Zarzuty skargi ocenił jako bezpodstawne, gdyż nie wnoszą do sprawy żadnych nowych okoliczności. Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007r. L. B. wyjaśnił, iż po wymianie zamka w drzwiach nie przekazał D. B. kluczy do mieszkania, bo nie wiedział gdzie ona przebywa. Z byłą żoną uzgodnił, iż do czasu przeprowadzenia podziału majątku ona będzie uiszczać czynsz, a skarżący opłaty za gaz, wodę, energię elektryczną oraz podatek. Czynsz był opłacany do końca 2006 roku. Na dzień rozpoznania sprawy zaległości czynszowe wynoszą 715,00zł. Oświadczył, że D. B. opuściła mieszkanie dobrowolnie. Wskazał, iż po powrocie z pracy zastał byłą żonę, jak wychodziła z domu z walizkami. Bez wyjaśnień wyprowadziła się i od tego czasu do mieszkania nie powróciła. Podał, iż z dostaw gazu zrezygnował dobrowolnie w kwietniu lub maju 2005r., bowiem nie chciał ponosić opłat za energię, z której nie korzysta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Postępowaniem administracyjnym rządzi zasada prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Wynika z niej obowiązek wydawania decyzji w oparciu o ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Ciężar procesowy wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie (art. 77 kpa). Zatem mając na uwadze normę prawa materialnego organ meldunkowy wyznacza okoliczności istotne dla załatwienia sprawy i określa jakie dowody są potrzebne dla udowodnienia tych faktów. W końcu mając na uwadze całą treść przeprowadzonych dowodów przyjmuje podstawę faktyczną dla wydania decyzji. Organy administracji publicznej nie dysponują zupełną dowolnością w doborze środków dowodowych. Zawsze powinny się kierować zasadą prawdy obiektywnej. Dowód z przesłuchania stron z woli ustawodawcy ma posiłkowy charakter. Organ może przesłuchać stronę, jeśli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 kpa). U podstaw takiego rozwiązania legła troska o realizację właśnie zasady prawdy obiektywnej. Strona jest bowiem źródłem informacji zainteresowanym konkretnym rozstrzygnięciem sprawy, co uzasadnia obawy, że może przedstawiać stan faktyczny w sposób nie zawsze zgodny z rzeczywistością. Ustawodawca nie narzuca organowi administracji publicznej merytorycznych reguł analizy przeprowadzonych dowodów. Tym niemniej korzystając z zasady swobodnej oceny dowodów organy winny mieć na uwadze, aby poczynione ustalenia odpowiadały rzeczywistości. Ponownie nieprzekraczalną granicę swobody w ocenie materiału dowodowego stanowi zasada prawdy obiektywnej. Dlatego ocena czy dana okoliczność została udowodniona przeprowadzana jest na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego wymaga ustosunkowania się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów (wyrok WSA w Warszawie z dnia 06 stycznia 2006r. III SA/Wa 2668/05, LEX nr 189791). Przebieg i wyniki analizy materiału dowodowego powinny zostać ujawnione w uzasadnieniu faktycznym decyzji (art. 107 §3 kpa). Zasadniczym powodem wydania zaskarżonej decyzji były ustalenia faktyczne sprowadzające się do tezy, że D. B. została przymuszona do opuszczenia mieszkania; nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, ale ma zamiar do swojego mieszkania powrócić. Jednakże uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje dlaczego organy meldunkowe za zgodne z rzeczywistością przyjęły zeznania D. B., zaś zeznania skarżącego uznały za niewiarygodne i odmówiły im mocy dowodowej. W ocenie Sądu uzasadnione są zarzuty skarżącego co do tego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stanowi wystarczającej podstawy dla uzasadnienia powyższej tezy, a organy nie rozważyły wszechstronnie zebranego materiału dowodowego i podjęły dowolne ustalenia faktyczne. Zeznania D. B. nie korespondują z ustaleniami Policji. Z notatki urzędowej Dzielnicowego Komendy Powiatowej Policji w C. z dnia 21 marca 2006r. (k. 8 akt administracyjnych) wynika, iż D. B. pod adresem os. [...] w C. nie przebywa od dłuższego czasu. Wyprowadziła się do konkubenta. Jej wizyty w miejscu zameldowania są sporadyczne; ograniczają się do uregulowania rachunków za mieszkanie oraz stawiennictwa w Urzędzie Pracy. Szczegółowej analizy wymagają twierdzenia skarżącego, że wymiana zamka w drzwiach wejściowych nastąpiła z powodu jego awarii po upływie około ośmiu miesięcy od wyprowadzenia się byłej żony. Treść tych wyjaśnień powoduje, że wnioski organów obu instancji o przymuszeniu do opuszczenia lokalu nie posiadają logicznego uzasadnienia. Ponadto organy nie przeprowadziły dostępnych dowodów z dokumentów na okoliczność regulowania należności za media oraz odpowiedzialności za powstałe z tego tytułu długi. Nie wykorzystały więc możliwości jednoznacznego rozstrzygnięcia sprzeczności pomiędzy zeznaniami stron; zupełnie dowolnie przyjęły, iż zgodna z rzeczywistości jest teza o przymuszeniu do opuszczenia mieszkania poprzez nie uiszczanie należności za gaz. Na marginesie wskazać należy, iż w ocenie Sądu przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów jest konstatacja, że już tylko brak regulowania należności za gaz jest "działaniem nijako zmuszającym do opuszczenia lokalu". Założenie, iż bezpośrednim skutkiem opisanego zachowania jest pozbawienie współwłaściciela korzystania z rzeczy, pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. Naturalnym i wystarczającym działaniem zaradczym byłoby samodzielne regulowanie należności za media. Tym bardziej, że odpowiedzialność za tego rodzaju długi, co do zasady zgodnie z zawartą umową, ponoszą solidarnie współwłaściciele. Z akt sprawy nie wynika także, aby D. B. podjęła działania zmierzające do realizacji oświadczenia o egzekucyjnym wykonaniu wyroku rozwodowego; podjęła skuteczne czynności prawne mające na celu przywrócenie korzystania z tzw. dużego pokoju. Tym samym podnoszony zamiar powrotu do mieszkania ma wymiar czysto werbalny. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. V SA 3078, Lex 78937). Dokonując oceny zebranych dowodów pominięto i ten aspekt stanu faktycznego, że małżeństwo stron zostało rozwiązane z powództwa D. B. zaocznym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...]. Organy bez ujawnienia powodów, a priori przyjęły, iż mało prawdopodobne są twierdzenia skarżącego o dążeniu do podziału wspólnego majątku byłych małżonków. Nie rozważony pozostał zarzut, iż działania D. B. obejmujące: zgłoszenie na Policji wymiany zamka w drzwiach oraz skierowanie do skarżącego pisma z żądaniem wydania kluczy zostały podjęte po uzyskaniu informacji o złożeniu wniosku o wymeldowanie. Z powyższych względów zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 §3 k.p.a., przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz Skarżącego stosownie do art. 200 p.p.s.a. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ M. Ławniczak D.W.d