III SA/Po 1095/12

Dnia 9 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi J. G.-Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 roku oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe wobec J. G. w zakresie podatku akcyzowego. Postanowienie skierowane było do [...] J. G. ul. [...], [...]. W tym samym dniu tj. [...] grudnia 2011 funkcjonariusz Urzędu Celnego w [...] udał się do siedziby Przedsiębiorstwa celem dostarczenia postanowienia. Pod wskazanym adresem [...], ul. [...] stwierdził , iż na ścianie przy drzwiach jest tylko oznaczenie lokalu w formie tabliczki z nr [...] (brak oznaczenia nazwy firmy lub nazwisk). Pomimo wielokrotnego dzwonienia nikt nie otworzył drzwi. Sytuacja powtórzyła się po upływie 15 minut. W dniu [...] grudnia Naczelnik Urzędu Celnego w [...] skierował do w/w przedsiębiorstwa na adres korespondencyjny tj. [...] [...] zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Miasta [...] przez okres 14 dni. W celu dostarczenia tego zawiadomienia, funkcjonariusze Urzędu Celnego udali się do zakładu produkcyjnego J. G. do [...] nr [...]. Po przybyciu na miejsce funkcjonariusz Urzędu Celnego wszedł na teren zakładu i zadzwonił do sekretariatu. Pracownica sekretariatu nie wpuściła funkcjonariusza oświadczając jednocześnie, iż nie ma właścicielki firmy i osób upoważnionych do odbioru przesyłki. Po paru godzinach funkcjonariusze ponownie udali się do zakładu. Tym razem nie zostali już w ogóle wpuszczeni na teren zakładu, a portier oświadczył, iż ma polecenie nie wpuszczać ich na teren zakładu. Wobec powyższego - umieścili oni zawiadomienie na bramie zakładu. Zawiadomienie zostało zabezpieczone folią i przyklejone taśmą z uwagi na brak skrzynki podawczej. Kolejne zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Miasta [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wystosował w dniu [...] grudnia. W tym też dniu funkcjonariusze Urzędu Celnego po raz kolejny udali się do [...], do zakładu produkcyjnego. Po przybyciu na miejsce portier oświadczył, iż nie ma pani G., a on ma polecenie, aby nikogo nie wpuszczać na teren zakładu. Oświadczył też, iż nikogo nie ma w biurze, a on sam przesyłki nie odbierze. Ponownie zawiadomienie ofoliowano i przyklejono taśmą do bramy. Dodatkowo w sporządzono dokumentację fotograficzną umieszczenia przesyłki. W dniu [...] grudnia 2011 r. do Urzędu Celnego w [...] wpłynęło pismo od M. Z. p.o. Dyrektora zakładu w [...]. W piśmie podniesiono, iż ktoś podający się za celnika z [...] przykleił jakieś pismo, nie wiadomo jakie do bramy. Dyrektor prosi o wyjaśnienie sytuacji i interwencję. W tym samym dniu funkcjonariusz Urzędu Celnego zadzwonił do zakładu produkcyjnego-celem rozmowy z M. Z. Pracownica zakładu oświadczyła, iż pana Z. nie ma, poprosiła o kontakt później. W trakcie kolejnej próby inna pracownica oświadczyła, iż dyrektor nadal nie odbiera telefonów. Została więc poproszona o przekazanie nr telefonu do Urzędu Celnego panu Z. i przekazanie informacji o konieczności kontaktu. Ponieważ M. Z. nie skontaktował się z Urzędem, w dniu [...] grudnia 2011 r. faksem przekazano pismo informujące o przebiegu doręczenia przesyłki. W dniu [...] grudnia 2011 wysłano powtórne zawiadomienie na adres zakładu o złożeniu dwukrotnym przesyłki w Urzędzie Miasta [...]. Poinformowano też, iż termin odbioru awizowanej przesyłki upływa w dniu [...] grudnia 2011 r. W dniu [...] stycznia 2012 roku J. G.-Ch. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem. We wniosku podniosła, iż w dniach od [...] listopada do [...] grudnia 2011 przebywała na leczeniu w szpitalu. Po opuszczeniu szpitala kontynuowała leczenie w warunkach domowych do dnia [...] grudnia. Kolejne zwolnienie lekarskie obejmowało okres od [...] grudnia 2011 do [...] stycznia 2011. Zły stan zdrowia uniemożliwił zarówno udział w czynnościach postępowania, jak i kontakt z pracownikami przedsiębiorstwa. Dopiero 2 stycznia udała się do [...]. Tam dowiedziała się od M. Z. o zdarzeniu z dnia [...] grudnia 2011r. Udzieliła wówczas pełnomocnictwa adwokatowi do odbioru przesyłki. Adwokat po uzyskaniu informacji o zwrocie przesyłki do nadawcy udał się do Urzędu Celnego, gdzie wydano mu decyzję określającą zobowiązanie podatkowe oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z dnia [...] grudnia 2011 r. Niedyspozycja fizyczna spowodowała, iż Skarżąca nie miała wiedzy o kierowanej do niej korespondencji, a co za tym idzie o upływie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2011. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 roku Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu podkreślił, iż postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 roku zostało doręczone stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, gdyż niemożliwym stało się doręczenie w trybie art. 148 § 1 i art. 149 Ordynacji. Pracownicy organu podatkowego podjęli wszelkie możliwe działania w celu doręczenia korespondencji. W ocenie organu – Skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie uprawdopodobniła braku winy w zaistniałym uchybieniu. Załączona do wniosku dokumentacja lekarska nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, iż strona dochowała wszelkich możliwych działań w celu dokonania czynności w terminie. Choroba osoby będącej stroną postępowania bywa wskazywana w orzecznictwie jako okoliczność uzasadniająca brak winy, jednakże tylko w nagłych przypadkach uniemożliwiających posłużenie się inną osobą. J. G. przebywała w szpitalu dwa dni, zastosowano zachowawczą formę leczenia oraz zalecono wizytę kontrolną u lekarza za dwa tygodnie. Strona miała też świadomość zbliżającego się końca postępowania skutkującą koniecznością odbierania korespondencji i miała tym samym możliwość zabezpieczenia swoich interesów jako właścicielki przedsiębiorstwa. Zarówno jej postawa, jak i postawa pracowników dowodzą, iż nie zorganizowała funkcjonowania przedsiębiorstwa w taki sposób, by uniknąć negatywnych skutków nieobecności. J. G. skorzystała z prawa do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła, iż po opuszczeniu szpitala jej leczenie wymagało leżenia, nie była w stanie uczestniczyć w czynnościach postępowania ani tym bardziej zarządzać przedsiębiorstwem. Z tego powodu do dnia [...] stycznia 2012 nie posiadała żadnej wiedzy o kierowanej do niej korespondencji urzędowej. Strona uprawdopodobniła przyczyny uchybienia terminowi i to w stopniu wystarczającym dla uznania braku jej winy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organu, lecz jest gwarancją procesową. Jest też realizacją prawa do sądu zagwarantowanego w art. 77 ust.2 Konstytucji RP, jak również art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Nie można czynić Skarżącej zarzutu, iż zrezygnowała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bo to strona dokonuje wyboru sposobu korzystania z uprawnień procesowych. Nie można zmuszać strony do powierzania jej spraw osobom trzecim. W ocenie Skarżącej - sam fakt istnienia w sprawie dowodu w postaci dokumentu urzędowego jakim jest zwolnienie lekarskie skutkuje, iż jest on dowodem tego, co zostało w nim stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a dodatkowo podniósł, iż już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organ uzyskał informację, iż w dniu [...] grudnia 2011 do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło pismo stanowiące oświadczenie o wyborze formy opodatkowania oraz deklaracja PIT-6L, natomiast w dniu [...] grudnia deklaracja do wymiaru zaliczek podatku dochodowego od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej PIT-6. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostało naruszone prawo materialne bądź przepisy postępowania podatkowego Przepis art. 144 Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Art.148 § 1 stanowi, iż pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Paragraf 2 tegoż artykułu stanowi, iż pisma mogą być doręczane w siedzibie organu podatkowego, w miejscu pracy podatnika – osobie upoważnionej przez pracodawcę. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w w/w przepisach, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (par.3). W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art.149 Ordynacji podatkowej). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w at.148 § 1 lub 149 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej –w przypadku doręczenia pisma przez pocztę 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) –w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inna upoważnioną osobę. (art.150 § 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 .Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni(art.150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w §1 umieszcza się na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia , w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata .W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w §1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art.150 § 2). Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż w przypadku doręczenia pisma za pokwitowaniem brak możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek przechowywania pism przez okres 14 dni w Urzędzie Gminy oraz dwukrotnego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma w tym miejscu, przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, zaś zawiadomienia te umieszcza się w miejscach wymienionych w art.150 § 2 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowym postępowaniu organ podatkowy postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe doręczył poprzez swoich pracowników. Próbę pozostawienia pisma podjęto zarówno w siedzibie firmy J. G. tj. w [...] przy ul. [...], jak i zakładzie produkcyjnym w [...]. W związku z niemożnością doręczenia pisma pod żadnym ze wskazanych adresów - zasadnie pracownicy organu podatkowego dokonali doręczenia w trybie art.150 § 1 pkt 2. Analiza akt sprawy dowodzi, iż ten sposób doręczenia nie został zastosowany wadliwie. Na pewno nie obala go w żaden sposób skierowane do organów pismo p.o. Dyrektora zakładu M. Z. z dnia [...] grudnia 2010 o nieznanej tożsamości osób próbujących pozostawić pismo nieznanej treści. O ile bowiem w zakresie kompetencji pracownika portierni zakładu w [...] mógł nie leżeć odbiór korespondencji kierowanej do właściciela zakładu, to zdecydowanie należało do nich wylegitymowanie osób wchodzących do zakładu. Tymczasem w dniu [...] grudnia u pracownika biura ochrony nie pojawiły się żadne wątpliwości co do tożsamości funkcjonariuszy, skoro wpuścił ich na teren zakładu. Nie pojawiły się również w dniu [...] grudnia, bowiem udzielił wyczerpującej odpowiedzi o przyczynie nieodebrania korespondencji. Skoro w ocenie pracownika ochrony byłaby to osoba budząca wątpliwości co do tożsamości - na pewno nie wpuściłby funkcjonariuszy na teren zakładu i nie pozwolił na dwukrotne pozostawienie pisma na bramie przedsiębiorstwa. Zdecydowanie bowiem takie czynności pozostają w gestii portiera. Skoro jak twierdzi Dyrektor zakładu, w dniu [...] grudnia był tam nie wiadomo kto, nie wiadomo po co i nie wiadomo co przykleił, to całkowicie nieuzasadnionym było zwracanie się z zapytaniem o odpowiedzi na te pytania i żądanie interwencji właśnie ze strony nadawcy pism. Reakcja dyrektora była więc nielogiczna, a tym samym treść pisma niewiarygodna i nie mogąca podważać prawidłowości doręczenia. Pozbawionym znaczenia dla sprawy było wobec powyższego bezpośrednie przesłuchanie w charakterze świadka M. Z. Strona nie kwestionowała bowiem treści notatek urzędowych załączonych do akt sprawy, z których wynikał sposób doręczenia przesyłek do zakładu. Sam zaś M. Z. nie był ich bezpośrednim świadkiem. Sąd nie podzielił także zarzutów skargi co do naruszenia treści art.162 Ordynacji podatkowej .Przepis ten w paragrafie 1 stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Literatura i orzecznictwo w zakresie interpretacji tego przepisu zajęły już jednolite stanowisko. "Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Należy przy tym podkreślić że od strony wymaga się największego możliwego w danych okolicznościach wysiłku, a co za tym idzie przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 ,sygn. II FSK 1071/10). Skarżąca w szpitalu przebywała dwa dni, w karcie informacyjnej pobytu jako leczenie wpisano zachowawcze, podano leki przeciwbólowe i płyny infuzyjne i zalecono kontrolę za dwa tygodnie. Innych zaleceń nie było. Bezpośrednio po wypisaniu J. G. przebywała na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem, że może chodzić. Wprawdzie kontynuacja zwolnienia lekarskiego zawierała już wskazanie, iż Skarżąca powinna leżeć, niemniej żaden dowód nie wskazuje na to, aby do co najmniej [...] grudnia Skarżąca nie mogła normalnie zarządzać firmą. Funkcjonariusze Urzędu Celnego pierwszy raz do [...] udali się [...] grudnia, a więc w czasie objętym zwolnieniem ze wskazaniem, iż może chodzić. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by jej stan zdrowia w tej dacie to uniemożliwiał, bądź by pogorszył się znacznie po [...] grudnia. Nie sposób też dać wiary twierdzeniom Skarżącej o pogarszającym się stanie zdrowia, skoro poczuła się lepiej i poszła do zakładu dokładnie w dniu, w którym kończyło się zwolnienie lekarskie. W tym miejscu podkreślić należy, iż nie każda choroba, jak też posiadane zwolnienie lekarskie jest potwierdzeniem braku winy. Mogłoby być uznane tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiały stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miała możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Skarżąca nie zapadła na nagłą chorobę, która uniemożliwiła jej posłużenie się inną osobą. Sąd nie daje też wiary wyjaśnieniom Skarżącej, iż dopiero [...] stycznia dowiedziała się o próbie doręczenia przesyłki z dnia [...] grudnia. Sprzeczne bowiem z zasadami doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, iż M. Z. podjął interwencję w urzędzie, nie informując jej o tym aż do [...] stycznia. Skoro jak twierdzi Skarżąca prowadzenie przedsiębiorstwa powierzyła pracownikom, to winna być na bieżąco informowana, zwłaszcza o czynnościach z udziałem funkcjonariuszy urzędu podatkowego. Tymczasem materiał dowodowy wskazuje co innego - to pracownicy odmawiali jakichkolwiek czynności powołując się na jej nieobecność. To świadczy wyłącznie o tym, iż Skarżąca nie zorganizowała funkcjonowania przedsiębiorstwa w taki sposób, by nie dochodziło do uchybień terminowi. Wyłącznie taka organizacja zadań pracowników, która zapewniłaby w każdym czasie możliwość dotrzymywania terminów i podejmowania istotnych czynności stanowi przejaw braku niezbędnej staranności w dbaniu o interesy własnego przedsiębiorstwa. Skarżąca dopuściła się zaniedbań w tym zakresie i te okoliczności nie mogą zostać uznane za okoliczności uprawdapadabniające brak winy w uchybieniu terminowi. Nie przedstawiła żadnych argumentów, iż choroba rzeczywiście wykluczyła podjęcie jakichkolwiek czynności. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U.2012.270), orzekł jak w sentencji wyroku.