III SA/Po 1098/21

Dnia 3 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi I. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję W dniu [...] kwietnia 2020 roku I. J. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na ubezpieczenie chorobowe, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy należne za okres od dnia [...] marca 2020 roku do dnia [...] maja 2020 roku. W dniu [...] sierpnia 2020 roku za pomocą platformy usług elektronicznych ZUS I. J. otrzymała trzy informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, znak: [...], [...], [...], zgodnie z którymi zwolniono ją z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 roku w kwocie [...]zł, za kwiecień 2020 roku w kwocie [...]zł oraz za maj 2020 roku w kwocie [...]zł. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 roku I. J. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym opisała swoją sytuację oraz podkreśliła, że wpłacone kwoty nie dotyczyły miesięcy objętych jej wnioskiem, a wydane przez organ rentowy informacje oparte zostały na błędnych przesłankach. W konsekwencji zawnioskowała o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku oraz o prawidłowe zaksięgowanie wpłat dokonanych w miesiącu lipcu i sierpniu 2020 roku z tytułu składek za miesiące czerwiec i lipiec 2020 roku. Decyzją z dnia [...] października 2020 roku, znak sprawy [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy za bezpodstawny i utrzymał w mocy kwoty zwolnienia wskazane w informacjach znak: [...], [...], [...] oraz wskazał kwoty z tytułu składek za marzec - maj 2020 roku, które powinna była wpłacić w wyniku zaistniałej różnicy pomiędzy udzielonym zwolnieniem, a kwotami wykazanymi w deklaracjach. Informacją z dnia [...] stycznia 2021 roku, znak [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił kwotę zwolnienia z opłacania składek za okres marzec - maj 2020 roku na [...] zł za każdy miesiąc. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 roku I. J. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku, znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek od marca 2020 roku do maja 2020 roku. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 roku I. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] kwietnia 2021 roku, znak pisma: [...] zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako: k.p.a.), poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, skutkującą wadliwym uznaniem, że złożyła wniosek z dnia [...] stycznia 2021 roku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2020 r. sygn. sprawy [...], podczas gdy z treści wniosku wynika, że dotyczył on błędnie wydanej przez ZUS informacji z dnia [...] stycznia 2021 roku, znak [...], co spowodowało, że organ wykroczył poza granicę sprawy, - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nie wyeliminowanie z obiegu prawnego informacji z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; - art. 139 k.p.a. poprzez zaakceptowanie informacji ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] wydanej na niekorzyść skarżącej, podczas gdy sprawa została już zakończona decyzją ostateczną, a obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej został wykonany; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do ZUS, - art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 roku, poz. 162, ze zm.; dalej jako: u.p.p.) poprzez naruszenie zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak pisma: [...] oraz poprzedzającej ją informacji ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] oraz umorzenie postępowania w sprawie, 2) dopuszczenie dowodu z: bilingów telefonicznych, zapytań złożonych za pomocą ZUS PUE (5 szt.), wydruku informacji na stronie internetowej ZUS wskazującej termin przyjmowania klientów w sprawie skarg i wniosków, potwierdzenie przelewu z [...] października 2020 r., potwierdzenia dokonanych do ZUS wpłat za 2020 r. i 2021 r., zaświadczenia o niezaleganiu z dnia [...] listopada 2020 r. na okoliczność wykazania staranności w wyjaśnianiu sprawy oraz sumienności w wypełnianiu obowiązków płatnika składek, 3) przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, 4) zasądzenie od organu rentowego tytułem zwrotu kosztów procesu. Skarżąca podkreśliła, że pragnęła wyjaśnienia sprawy, by móc wreszcie opłacić składki w należnej wysokości. Natychmiast po otrzymaniu decyzji ZUS z dnia [...] października 2020 r. dokonała wpłaty żądanej przez organ kwoty. Jej zdaniem organ rentowy rozstrzygał w informacji z dnia [...] stycznia 2021 roku, znak [...], sprawę zakończoną decyzją ostateczną z dnia [...] października 2020 roku, znak sprawy [...], w której wyjaśniono kwoty udzielonego zwolnienia wskazanego w informacjach ZUS z dnia [...] sierpnia 2020 roku oraz określono kwoty dopłaty jako różnicę pomiędzy wysokością zwolnienia a wysokością składek wskazanych w deklaracjach. Zakres przedmiotowy i podmiotowy informacji z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] zmieniającej wysokość udzielonego zwolnienia ze składek za marzec - maj 2020 roku dotyczył sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, tj. decyzją ZUS z dnia [...] października 2020 roku, nr [...] W ocenie skarżącej organ wbrew treści jej wniosku uznał, że zaskarżyła ona ostateczną decyzję ZUS z dnia [...] października 2020 roku, przez co decyzja ZUS z dnia [...] kwietnia 2021 roku, znak pisma: [...] oraz informacja ZUS z dnia [...] stycznia 2021 roku, znak [...] powinny zostać uchylone, gdyż nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego sprawy i wystąpiły w niej błędy proceduralne, które powinny zostać wyeliminowane z obiegu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2022 roku skarżąca wniosła i wywiodła jak w skardze oraz w piśmie z dnia [...] października 2021 roku, wskazując, że myślała, że sprawa się już zakończyła i jest ona zwolniona z obowiązku uiszczania składek za miesiące marzec - maj 2020 r. Według niej nie odwoływała się od decyzji z dnia [...] października 2020 roku i uznała ją za ostateczną, gdyż się z nią zgodziła się i nie chciała się od niej odwoływać. Natomiast jak zostały wydane następne decyzje dotyczące tego samego okresu złożyła odpowiednie wnioski. Jeszcze raz podkreśliła, że zgodziła się z treścią decyzji z dnia [...] października 2020 roku oraz z pismami ZUS z dnia [...] sierpnia 2020 roku, a stosowne kwoty wpłaciła i nie miała już zaległości z tego tytułu. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2021 roku złożyła, żeby decyzja z dnia [...] października 2022 roku oraz informacje z dnia [...] sierpnia 2020 roku pozostały w obrocie. Nie chciała aby decyzje wydane następnie w styczniu 2021 roku pozostały w obiegu prawnym. Zdaniem skarżącej została ona zwolniona z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 roku, znak [...], którą stwierdzono uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek od marca 2020 roku do maja 2020 roku, należy stwierdzić, że narusza ona prawo. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazał, że "zgodnie z art. 83 ust 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące odwołań. Określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. O prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została Pani pouczona w decyzji z dnia [...] października 2020 roku. Decyzja została Pani doręczona [...] października 2020 roku, zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu [...] października 2020 roku". W tym względzie należy dostrzec, że w przedmiotowej decyzji z dnia [...] października 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS pouczył I. J., że "od decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skargę należy złożyć za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 30 dnia od dnia doręczenia decyzji. Jeśli skarga nie zostanie wniesiona w terminie, decyzja stanie się prawomocna i nie będzie można jej zaskarżyć do sądu." Choćby już w tym względzie stanowisko organu rentowego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji było nieprawidłowe. Co więcej, I. J. działając bez pełnomocnika w skardze wskazała, że jej intencją nie było kwestionowanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2021 roku, znak sprawy [...] Skarżąca potwierdziła swoje stanowisko podczas rozprawy w dniu [...] stycznia 2022 roku. W tym względzie należy uwzględnić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedwcześnie potraktował pismo I. J. z dnia [...] stycznia 2021 roku jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2021 roku, nr [...] Gdyby I. J. chciała zakwestionować decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 roku zgodnie z pouczeniem powinna była wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tymczasem jak podkreśliła skarżąca kwestionowanie tej decyzji nie było jej intencją. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 roku zatytułowanym wprawdzie "wniosek o ponowne rozpatrzenie" I. J. zrelacjonowała cały dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że "ZUS z urzędu ponownie rozpatrzył wniosek z dnia [...] kwietnia 2020 roku o zwolnienie z opłacenia składek za miesiące marzec – maj 2020 roku. Zmienioną informację o zwolnienie z opłacania składek za miesiące marzec – maja 2020 roku, znak [...] otrzymałam pocztą w dniu [...] stycznia 2021 roku". Ponadto zaznaczyła, że "wydana przez ZUS informacja znak [...] oparta została na błędnych przesłankach". W efekcie takich stwierdzeń skarżąca wskazała, że "wnioskuje o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku spłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku...". Takie twierdzenia nie wskazywały bezpośrednio, że skarżąca kwestionuje prawomocną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 roku. Jak zaznaczyła skarżąca złożone przez nią pismo z dnia [...] stycznia 2021 roku było reakcją na informację wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o znaku [...] Taka informacja z dnia [...] stycznia 2021 roku w istocie wskazuje na zwolnienie I. J. z opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec 2020 roku w kwocie [...]zł, za miesiąc kwiecień 2020 roku w kwocie [...]zł, za miesiąc maj 2020 roku w kwocie [...]zł. Jednocześnie zawiera ona wzmiankę o anulowaniu wcześniej przekazanej informacji o kwocie zwolnienia i udzielonej pomocy publicznej w kwocie [...]zł za każdy miesiąc od marca do maja 2020 roku. W istocie dotyczyło to informacji z dnia [...] sierpnia 2020 roku o numerach [...], [...], [...], które były częścią stanu faktycznego na jakim oparł się w swojej decyzji z dnia [...] października 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wobec wątpliwości jakie mogła wywołać treść złożonego pisma z dnia [...] stycznia 2021 roku, obowiązkiem organu było uprzednie wyjaśnienie rzeczywistych intencji wnioskodawczyni. W myśl bowiem art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., "organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". W zaistniałej sytuacji należy uznać, że organ rentowy zbyt jednostronnie dokonał kwalifikacji pisma złożonego przez I. J. jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2020 roku. W efekcie przedwczesne było wydawanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 roku, nr [...], w której stwierdzono uchybienie terminu do złożenia przez nią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek od marca 2020 roku do maja 2020 roku. Obowiązkiem organu w przedmiotowej sprawie było zatem wyjaśnienie skarżącej stanowiska organu rentowego w kwestii wysokości zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia składek w kontekście zmieniających się informacji o wysokości udzielonego zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Jednocześnie w ocenie Sądu nie było podstaw do uwzględnienia złożonych przez skarżąca wniosków dowodowych, które nie miały znaczenia dla zagadnienia kontrolowanego przez sąd. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd orzekał jak w sentencji wyroku.