III SA/Po 1103/13

Dnia 21 października 2013 roku Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2013 roku wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2013 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący M. K. (lat 35), reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego (k. 5 akt sądowych), w prawem przewidzianej formie, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi wynosi 545 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że jest samotnym rencistą z grupą inwalidzką, która wyklucza podjęcie pracy zarobkowej. Jedyne źródło dochodu wnioskodawcy to renta inwalidzka w wysokości około 700 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył także, że nie posiada ani majątku, ani oszczędności. Oświadczenie majątkowe budziło wątpliwości w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych. Skarga dotyczy decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego o wartości 22.000 euro (97.662 zł) przez Firmę [...] M. K., ul. [...]. Podmiot został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej w dniu 27 marca 2008 roku (k. 5 akt administracyjnych). Z kolei zakupiony pojazd został sprzedany nabywcy krajowemu w dniu 23 lutego 2009 roku za kwotę 95.000 zł (k. 7 akt administracyjnych). Organy ustaliły także, że na dzień 11 lutego 2013 roku Skarżący nie miał jakichkolwiek zaległości z tytułu podatkowych lub niepodatkowych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego; organ nie prowadził przeciwko Skarżącemu żadnego postępowania egzekucyjnego ( k. 115 akt administracyjnych). W odpowiedzi na wezwanie do przekazania dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń Skarżący przedłożył kserokopie dokumentów, z których wynika, że: - Sąd Okręgowy w [...], wyrokiem z dnia [...] grudnia 2000 roku, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przyznał Wnioskodawcy nadal prawo do renty uczniowskiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (Skarżący nie przedłożył uzasadnienia wyroku), - z dniem 01 stycznia 2003 roku Skarżący nabył lokatorskie prawo do lokalu, który z dniem 27 marca 2008 roku wskazał, jako miejsce głównej siedziby działalności gospodarczej (czynsz za mieszkanie wynosi 634,09 zł średniomiesięcznie, a opłaty za energię elektryczną – 67,94 zł średniomiesięcznie), - w dniu 12 sierpnia 2009 roku Skarżący zgłosił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z uwagi na likwidację działalności gospodarczej z dniem 30 kwietnia 2009 roku, - w zeznaniu podatkowym za rok 2011 Skarżący wykazał przychód w wysokości 9.464,55 zł (8.694,38 zł – świadczenia rentowe oraz 770.17 zł – działalność wykonywana osobiście, w tym umowy zlecenia), - w zeznaniu podatkowym za rok 2012 Skarżący wykazał przychód z tytułu świadczeń rentowych w wysokości 9.448,16 zł, - w zeznaniu za rok 2011, jak i za rok 2012 Skarżący wykazywał roczne wydatki na cele rehabilitacyjne w wysokości 2.280 zł, - wpłaty na rachunek bankowy to: środki z tytułu świadczeń rentowych (aktualnie 717,35 zł), zwrot podatku PIT za rok 2012 w kwocie 414 zł, zwrot niewykorzystanej zaliczki z Sądu Rejonowego w [...] (9,89 zł), - wypłaty z rachunku bankowego to: czynsz za mieszkanie (za sierpień 2013 roku- 624,59 zł), faktura VAT na rzecz "A" Sp. z o.o. (telewizja [...], 68 zł w styczniu 2013 roku), opłaty za obsługę karty kredytowej (4 zł miesięcznie) oraz opłaty za obsługę rachunku bankowego (3 zł miesięcznie), - saldo rachunku bankowego, za okres od 17 stycznia do 28 sierpnia 2013 roku, było stale dodatnie, wynosiło od 101,62 zł (na dzień 29 lipca 2013 roku) do 1.843,28 zł (na dzień 18 lipca 2013 roku). Skargę do sądu oznaczono datą 09 lipca 2013 roku. Pismem z dnia 30 września 2013 roku Skarżący został ponownie zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego w terminie 7 dni o dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, poprzez: - wykazanie pełnych średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego (abonament za TV, Internet, telefony, żywność , środki czystości, itp.), - udokumentowanie wysokości i źródła pochodzenia środków finansowych przeznaczanych na pokrycie kosztów utrzymania przekraczających opłaty za czynsz mieszkaniowy oraz energię elektryczną. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczył, że jedyne koszty prowadzenia gospodarstwa domowego to czynsz za mieszkanie oraz opłaty za energie elektryczną (nie posiada abonamentu telewizyjnego, telefonu, czy Internetu). Środki czystości oraz żywność dostarczają mu rodzice (matka 60 lat, ojciec 65 lat). Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje (odpowiednio w zakresie częściowym lub całkowitym), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z art. 246 §3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Skarżący był reprezentowany przez doradcę podatkowego w postępowaniu przed organem podatkowym (zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że ponosił związane z tym koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru) oraz jest reprezentowany przez tego samego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzki sądem administracyjnym (k. 5 akt sądowych). Nieuzasadnione jest zatem żądanie ustanowienia doradcy podatkowego R. Ł. (autor skargi). Jednak bez względu na fakt występowania w sprawie pełnomocnika z wyboru, Skarżący nie wykazał, że odmowa objęcia go ochroną na zasadzie prawa pomocy ogranicza realizację prawa do sądu. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia argumentacja, że Skarżący jest rencistą całkowicie niezdolnym do pracy zarobkowej. W tym zakresie wskazać należy, że potwierdzona w 2000 roku przez sąd powszechny całkowita niezdolność do pracy nie stanowiła przeszkody do zorganizowania środków finansowych na pokrycie kosztów nabycia lokatorskiego prawa do lokalu (2003 rok), założenia i prowadzenia działalności gospodarczej (2008-2009 rok), dokonania w ramach tej działalności nabycia samochodu za prawie 100.000 zł oraz podjęcia w 2011 roku odpłatnej współpracy z "B" Sp. z o.o. (zeznanie podatkowe za 2011 rok). Powyższe jednoznacznie wskazuje, że zdolności płatnicze Skarżącego nie są ograniczone jedynie do wysokości pobieranych świadczeń rentowych. Na ograniczenie zdolności płatniczych do wysokości świadczeń rentowych nie wskazują także ujawnione wydatki. Ujawnione przez Wnioskodawcę wydatki przekraczają deklarowane dochody netto. Szacunkowe roczne wydatki z tytułu ujawnionych kosztów koniecznego utrzymania to około 10.740 zł (czynsz za mieszkanie – około 7.560 zł, opłaty za energię elektryczną – około 816 zł, opłaty za rachunek bankowy i kartę kredytową – 84 zł, wydatki na cele rehabilitacyjne - 2.280 zł). Tymczasem dochód Wnioskodawcy w roku 2011 wyniósł netto 9.310 zł, a w roku 2012 - 9.448 zł. Sytuacja przedstawia się analogicznie w roku 2013, gdzie wysokość czynszu oraz opłat za energię elektryczną prawie w całości wyczerpuje deklarowane koszty utrzymania (nadwyżka to około 15 zł). Przy czym w tym okresie Skarżący w świetle zgromadzonych materiałów ponosił także koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru (akta administracyjne), koszty postępowania przed sądem powszechnym (wyciąg z rachunku bankowego - zwrot niewykorzystanej zaliczki), opłaty za abonament płatnej telewizji satelitarnej (wyciąg z rachunku bankowego). W tym miejscu podkreślić należy, że Skarżący nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla posiadanej karty kredytowej (bankowa forma kredytowania bieżących wydatków). Wnioskodawca korzysta z karty kredytowej, ale nie ujawnił źródła pochodzenia środków finansowych, z których dokonuje spłaty ujemnego salda tej karty. Zasady logicznego rozumowania nakazują przyjąć, że istnieje inne niż świadczenia rentowe źródło finansowania tego salda, skoro opłaty na czynsz oraz energię elektryczną w całości wyczerpują deklarowane w oświadczeniu majątkowym dochody. Wyciąg z ujawnionego rachunku bankowego nie daje obrazu pełnej gospodarki finansowej Skarżącego. Na rachunek bankowy wpływają świadczenia rentowe. Z rachunku bankowego uiszczany jest czynsz za mieszkanie, lecz już nie opłaty za energię elektryczną. Rachunek bankowy nie dokumentuje wydatków na cele rehabilitacyjne, kosztów postępowań prowadzonych przed sądem powszechnym, kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu podatkowym, a od lutego 2013 roku opłat abonamentowych telewizji satelitarnej. Skarżący nie przedstawił dowodów, że rozwiązał umowę na abonament telewizji satelitarnej. Zatem nie można wykluczyć, że obecnie opłaca tego rodzaju wydatki w inny sposób niż przelewy z ujawnionego rachunku bankowego. Zdolności płatnicze strony postępowania określają także posiadane oszczędności oraz sytuacja rodzinna. Tymczasem Skarżący, pomimo całkowitej niezdolności do pracy, nabywa lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego (zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć wydatek w wysokości, co najmniej kilkudziesięciu tysięcy złotych) oraz otwiera i prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której tylko jedna transakcja opiewała na 22.000 euro (ponad 97.000 zł). Oświadczenie o korzystaniu z pomocy rodziców nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Skarżący złożył takie oświadczenie dopiero w odpowiedzi na ujawnione wątpliwości, co do rzetelności oświadczenia majątkowego (po pierwszym wezwaniu w trybie art. 255 p.p.s.a.). Wyjaśnienia o powyższej treści składane dopiero w powołanych okolicznościach, pośrednio ujawniają błędne założenie strony o związania sądu (referendarza sądowego) treścią składanych wyjaśnień, natomiast w rzeczywistości budzą wątpliwości podmiotu uprawnionego do oceny oświadczenia majątkowego, co do tego, że wyjaśnienia zostały obliczone na uzyskanie dobrodziejstwa prawa pomocy bez rzetelnego przedstawienia sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Oświadczenie majątkowe Skarżącego, pomimo wyczerpania trybu z art. 255 p.p.s.a., nadal budzi wątpliwości. Zapewnienia Skarżącego o braku zdolności do uiszczenia kosztów postępowania w świetle zasad doświadczenia życiowego budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a nadto są niekompletne w świetle zasada logicznego rozumowania. W tej sytuacji jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest odmowa udzielanie prawa pomocy. Oświadczenie majątkowe, które jest niekompletne lub budzi wątpliwości, nie może być podstawą oceny zdolności płatniczych strony postępowania. Ocena zdolności płatniczych strony postępowania należy do wyłącznej kompetencji sądu (referendarza sądowego). Tej kompetencji nie można wykluczyć (zastąpić) ani zapewnieniami wnioskodawcy o braku środków na uiszczenie kosztów postępowania, ani wybiórczym przedstawianiem sytuacji majątkowo-rodzinnej. Rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa pomocy nie może być niezależne od rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz niezależne od oceny sądu (referendarza sądowego) o spełnieniu przesłanek udzielania prawa pomocy. O przyznaniu prawa pomocy nie decyduje strona, lecz wojewódzki sąd administracyjny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2, art. 246 §3, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.