III SA/Po 1111/15

Dnia 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi R K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] oraz postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Decyzją z dnia [...] r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 7 ust. 1 , art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ), przyznał R płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2013 w łącznej wysokości [...] zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową. Po wznowieniu, postanowieniem z dnia [...] 2014 r., z urzędu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 151 par. 1 pkt. 2 i art. 145 par. 1 kpa, art. 7 ust. 1 , art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.) , uchylił z urzędu swoją decyzję z dnia [...] r. w całości i odmówił R przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2013 w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż w dniu [...] r. do organu wpłynął raport z weryfikacji w terenie powierzchni PEG z [...] r. dotyczący zadeklarowanej działki ewid. [...], która według wniosku miała powierzchnię [...] ha, a po weryfikacji stwierdzono [...] ha . Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności przyznawane są wyłącznie osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego ( producentowi rolnemu ) na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane zgodnie z normami, a warunkiem otrzymania płatności jest posiadanie przez danego producenta działek o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. W ocenie organu I instancji wnioskodawca nie spełniał powyższych warunków co wynika bezpośrednio z powyższego raportu pokontrolnego. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż raport z weryfikacji wniosku nie został jej nigdy skutecznie doręczony, co czyni przedmiotową kontrolę nieważną. Strona przy wypełnianiu wniosku korzystała z pomocy doradcy, podała we wniosku powierzchnie działek w oparciu o dane z ewidencji gruntów i o maksymalny deklarowany obszar PEG. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kryterium decydującym o przyznaniu spornych płatności było posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, a przesłanka posiadania winna być spełniona w chwili wydawania decyzji administracyjnej. W momencie uzyskania dowodów świadczących o tym, iż producent rolny nie użytkował wszystkich zadeklarowanych gruntów zgodnie z normami nie jest możliwe przyznanie na jego rzecz płatności bezpośrednich do tych gruntów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji zarzucając organowi naruszenie art. 7, 9, 10 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i niedoręczenie stronie protokołu pokontrolnego, co uniemożliwiło jej przedstawienie swoich racji i argumentów. W uzasadnieniu skargi powołano się generalnie na argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu. Strona przy wypełnianiu wniosku korzystała z pomocy doradcy, podała we wniosku powierzchnie działek w oparciu o dane z ewidencji gruntów i o maksymalny deklarowany obszar PEG. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu [...] r. decyzję przyznającą skarżącej płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2013. Powodem przyznania płatności było ustalenie przez organ, iż wnioskodawca spełniał przesłanki wskazane w art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którymi płatności przyznawane są m. in. osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego ( producentowi rolnemu ) na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane zgodnie z normami, a warunkiem otrzymania płatności jest posiadanie przez danego producenta działek o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego chodzi przy tym o faktyczne władztwo i użytkowanie rolnicze danego gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę, niezależnie od posiadania przez niego ( lub nie ) określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego ( zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08, lex nr 563485; wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 172/09, lex nr 550508; wyrok WSA w Opolu z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Op 387/08, lex nr 531101 ). Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji wznowił z urzędu postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 §1 pkt. 5, art. 147 i art. 150 kpa postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując, że do organu wpłynął [...] r. raport pokontrolny z którego wynika, że część działek nie kwalifikowała się do otrzymania płatności. Następnie, postanowieniem z dnia [...] r. powołał jako dowód powyższy raport z weryfikacji w terenie powierzchni PEG z kontroli działki nr [...] z dnia [...] r. W ocenie organu dokument ma dowodzić, iż wnioskodawca w momencie wydawania decyzji z dnia [...] r. nie prowadził działalności rolniczej na całej zadeklarowanej powierzchni. Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt nieużytkowania rolniczego zgodnie z normami działki nr [...] oraz powoływany raport pokontrolny z [...] r mogą być uznane ( odpowiednio ) za okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujące bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności) z tym, że w tym miejscu należy wskazać, że raport pokontrolny z [...] r nie istniał w dniu wydania decyzji z [...] r. o przyznaniu płatności. Nie mógł on więc spowodować uchylenia decyzji. Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie wyjaśniono, że powyższa okoliczność dotycząca nieprowadzenia odpowiednich upraw rolniczych na działce nr [...] była nieznana organowi I instancji w dacie wydawania przez niego zakwestionowanej decyzji. Tej kwestii organ odwoławczy nie wyjaśnił w decyzji, pomimo jej istotnego znaczenia dla istnienia przesłanki wznowienia. Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego. Wszystkie złożone wnioski podlegają szczegółowej kontroli – dane w nich zawarte dotyczące zadeklarowanych działek ewidencyjnych i działek rolnych są m. in. porównywane z bazami danych, w tym m. in. z bazą ewidencji gruntów i budynków. W przypadku niezgodności we wniosku strona jest wzywana o ich wyjaśnienie lub dokonanie odpowiedniej korekty wniosku. W aktach administracyjnych sprawy jest pismo z dnia [...] r. ( k. 3/3 ) – zlecenie wykonania weryfikacji terenowej dla działki ewidencyjnej [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z obrazem nowej ortofotomapy na obszarze działki nr [...] zlokalizowano tereny zadrzewione niekwalifikujące się do płatności. Organy Agencji rozpoznając wniosek o płatności miały więc wiedzę o tym, że działka nr [...] może nie kwalifikować się do płatności z uwagi na nieprowadzenie na niej odpowiedniej produkcji rolnej. Posiadanie takiej wiedzy, przed wydaniem decyzji przyznającej płatności, pozbawia natomiast tę okoliczność cechy nowości i braku wiedzy organu o tej okoliczności. W aktach administracyjnych jest postanowienie [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego . Z uzasadnienia jego wynika, że [...] do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął raport z weryfikacji w terenie powierzchni PEG w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy z kampanii 2012 i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności z dnia [...] r. W ocenie Sądu , organy w żaden sposób nie wykazały, że raport z weryfikacji w terenie powierzchni PEG wpłynął dnia [...] r. , nadto raport jest z dnia[...] r. a więc nie istniał w dacie wydania decyzji o przyznaniu przedmiotowych płatności zaś okoliczność na którą organ się powołuje (nieprawidłowości mające wpływ na wysokość płatności) znane były organowi przed wydaniem decyzji przyznającej owe płatności. Organ bowiem zlecając w dniu [...] r. wykonanie weryfikacji terenowej (dokument zlecenia w aktach adm.) powołał się na obraz nowej ortofotomapy z którego miało wynikać, że na przedmiotowej działce zlokalizowano tereny zadrzewione niekwalifikujące się do płatności. Wobec powyższych okoliczności wątpliwość Sądu budzi uznanie, że opisany w uzasadnieniu postanowienia i zaskarżonej decyzji stan uzasadniał przyjęcie istnienia przesłanki z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Zwraca się bowiem uwagę, że dowody i fakty stanowiące podstawę wznowienia muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą zatem stanowić nowość w konkretnym postępowaniu , musiały nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie i zakończone zostało wydaniem decyzji ostatecznej. Organy obu instancji nie zawarły w uzasadnieniach decyzji jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących tego, dlaczego mimo zlecenia [...] r. wykonania kontroli działki nr [...] w terenie, fakt nieuprawiania jej zgodnie z normami miał być okolicznością nieznaną organowi w dacie podejmowania decyzji o przyznaniu płatności. Brak wyjaśnień w tym zakresie powoduje na dzień wyrokowania uznanie przez Sąd , że brak było podstaw do wznowienia postępowania , a więc wydania postanowienia [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że na obecnym etapie, wobec niewykazania w sposób nie budzący wątpliwości, istnienia podstawy do wznowienia postępowania, odnoszenie się do merytorycznych zarzutów dotyczących rozpoznania istoty sprawy po wznowieniu postępowania jest przedwczesne , zatem wydane po wszczęciu postępowania wznowieniowego decyzje należało uchylić. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718) orzekł jak w sentencji.