III SA/Po 1111/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia granic nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...]/21 z dnia [...] maja 2021 r. wydanym na podstawie art. 17 pkt 1, 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k. p.a , utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic nieruchomości działki nr [...], położonej w obrębie [...], Gm. [...], objętej księga wieczystą [...] z sąsiednimi nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] Wskazane wyżej postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją ostateczną Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], wydaną na wniosek P. S., ustalone zostały granice nieruchomości działki nr [...], położonej w obrębie [...], gm. [...], objętej księgą wieczystą [...] z sąsiednimi nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] W dniu [...] maja 2019 r. do Wójta Gminy wpłynął wniosek P. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że wydając decyzję organ nie uwzględnił postanowienia Komornika Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. , które to postanowienie ( załączone do wniosku ) wnioskodawca - jak wskazał – znalazł dopiero niedawno u ojca. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki, aby wznowić postępowanie w myśl art. 145a k.p.a.. Jednocześnie organ wskazał na odpowiedź geodety, który brał udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w 2017 r. , do którego organ zwrócił się celem dokonania oceny, czy postanowienie komornika sądowego, na które powołuje się skarżący, może mieć wpływ na przebieg zakończonego postępowania. W odpowiedzi na zapytanie organu, geodeta stwierdził, że postanowienie nie ma cech dokumentu przy rozgraniczeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wydanym po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez P. S., utrzymało w mocy ww. postanowienie Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił, kiedy dokładnie dowiedział się o dokumencie stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania, a tym samym, czy zachował miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednocześnie wskazując, że samo nie miało możliwości ustalenia tych okoliczności. P. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; oraz naruszenie prawa materialnego poprzez odmowę zmiany decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem wydanym w dniu 28 maja 2020 r. w sprawie o syg akt IV SA/Po [...] uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Wójt Gminy jak i Kolegium nie wezwały skarżącego do precyzyjnego określenia momentu, w którym ten dowiedział się o dokumencie mogącym stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, pomimo tego, że skarżący sam nieprecyzyjnie wskazał ten moment przez określenie "niedawno". Organy obu instancji były zobowiązane do tego, aby wezwać skarżącego do jednoznacznego określenia momentu, w którym dowiedział się o dokumencie, z którego wywodzi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak dalej wyjaśnił Sąd, brak podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie ustalenia momentu, w którym skarżący dowiedział się o dokumentacji mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, dyskwalifikuje zaskarżone postanowienie organu II instancji. Zaniechanie przez Kolegium w tym zakresie, sprawia, że postępowanie wstępne w ramach wznowienia postępowania, dotknięte jest wadą, która nie podlega konwalidacji, podczas gdy określenie momentu, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach wznowienia postępowania stanowi element sine qua non w postępowaniu wstępnym. Sąd wskazał również, że Wójt Gminy pominął obligatoryjne postępowanie wstępne i rozpoznał wniosek z merytorycznego punktu widzenia. Ponadto, organ I instancji powinien w myśl zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.") podjąć wszelkie działania, aby rozpoznać sprawę, kierując się jasno sprecyzowanym żądaniem skarżącego. Organ administracji publicznej powinien z urzędu badać, co jest rzeczywistą wolą wnioskodawcy, nie poprzestając jedynie na powołanej, ewidentnie omyłkowo, podstawie prawnej. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim organ I instancji podejmie wyczerpujące środki celem jednoznacznego ustalenia momentu, w którym skarżący dowiedział się o dokumencie, z którego wywodzi podstawę do wznowienia postępowania, dla oceny zachowania miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Organ I instancji w pierwszej kolejności przeprowadzi postępowanie wstępne, od którego wyniku uzależnione jest rozpoznanie merytoryczne wniosku o wznowienie postępowania, bowiem w myśl art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie Wójt Gminy [...] ww. postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że ze złożonych pisemnych wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że o istnieniu postanowienia Komornika z [...] czerwca 1979 r. dowiedział się [...] lutego 2019 r. Jak dalej wskazał organ, wnioskodawca nie przedłożył innych dowodów, w celu uprawdopodobnienia, że faktycznie [...] maja 2019 r. powziął wiadomość o ustawowej przesłance wznowienia, zatem zdaniem organu, data [...] maja 2019 r. została wyliczona przez wnioskodawcę dla wykazania miesięcznego terminu i wskazana organowi dopiero po wezwaniu do jej określenia. W ocenie organu, przeprowadzone postępowanie wstępne nie umożliwiło przyjęcia jednoznacznej oceny, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. wydanym po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez P. S., utrzymało w mocy ww. postanowienie Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na to, że o istnieniu postanowienia Komornika Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1979 r. dowiedział się w dniu [...] maja 2019 r., tym samym Kolegium nie miało możliwości zweryfikowania powyższych twierdzeń w tym zakresie. Organ stwierdził zatem, że strona w żaden sposób nie wykazała zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. P. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której ponownie zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie; oraz naruszenie prawa materialnego poprzez odmowę zmiany decyzji. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał na możliwość przesłuchania jego ojca w charakterze świadka na okoliczność tego, kiedy uzyskał dokument z 1979 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ustawodawca wskazuje enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości działania organów administracji publicznej, wyrażony w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, wpisują się w kognicję sądów administracyjnych, zatem kontrola sądowa podejmowana przez Sąd jest sprawowana zgodnie z zakreśloną właściwością rzeczową. Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w skardze nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W kontrolowanej sprawie należy również wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a., który ma charakter bezwzględnie obowiązujący, oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Sąd orzekając w niniejszej sprawie, jest związany ww. prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 28 maja 2020 r. syg akt IV SA/Po 956/19,tj. oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku. Zatem, oceniając zaskarżone postanowienie Sąd pozostaje związany tym, że to na organie (a więc nie na skarżącym) ciąży obowiązek poczynienia niezbędnego ustalenia, co do precyzyjnego określenia momentu, w którym ten dowiedział się o dokumencie mogącym stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wyjaśnił bowiem Sąd w uzasadnieniu wyroku, organy obu instancji były zobowiązane do tego, aby wezwać skarżącego do jednoznacznego określenia momentu, w którym dowiedział się o dokumencie, z którego wywodzi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednakże, jak wyraźnie wskazał Sąd, ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim organ I instancji podejmie wyczerpujące środki celem jednoznacznego ustalenia momentu, w którym skarżący dowiedział się o dokumencie, z którego wywodzi podstawę do wznowienia postępowania, dla oceny zachowania miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ I instancji swoje postępowanie w tym zakresie ograniczył do tego, że pismem z dnia [...] września 2020 r. , skierowanym do skarżącego, zwrócił się o pisemną informację o dokładnej dacie, w której skarżący dowiedział się o istnieniu dokumentów ( postanowienia i mapki) które znalazł u ojca. Tego rodzaju działanie z pewnością nie stanowi podjęcia przez organ wyczerpujących środków, celem dokonania niezbędnych w tej sprawie ustaleń. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił i nie wskazał skarżącemu sposobu ( środków dowodowych), w jaki ten mógłby wykazać podnoszone okoliczności. Sam skarżący, w skardze wniesionej do Sądu, wskazał na możliwość przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. Nadto organ nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego odnośnie wskazywanej przez niego daty. To organ wezwał skarżącego do podania dokładnej daty i w wykonaniu powyższego zobowiązania, skarżący pismem z dnia [...] listopada 2020 r. poinformował, że o istnieniu dokumentu dowiedział się [...] maja 2019 r. Zdaniem Sądu, samo zatem stwierdzenie organu, że data [...] maja 2019 r. została wyliczona przez skarżącego dla wykazania miesięcznego terminu i wskazana dopiero po wezwaniu do jej określenia, nie stanowi rzetelnej oceny, znajdującej swoje uzasadnienie w ustaleniach dokonanych przez organ. Nie ulega wątpliwości, na co wskazał już Sąd w ww. wyroku, że postępowanie administracyjne winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie strony, co do trafności przyjętych ustaleń faktycznych, w razie zaś istnienia jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie strona nie może ponosić negatywnych tego konsekwencji. Chcąc uniknąć bazowania na nieustalonych faktach organ musi zatem nie tylko zgromadzić wyczerpujący materiał dowodowy, ale zobowiązany jest on także wysnuć na jego podstawie właściwe wnioski i uzasadnić je w sposób przekonujący co do zajętego przez siebie stanowiska. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, jak i przede wszystkim wskazania zawarte w wyroku WSA wydanym w dniu 28 maja 2020 r. w sprawie o syg akt IV SA/Po 956/19. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 i art. 200 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.