III SA/Po 1122/16

Dnia 13 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku, nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w P. po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: "strona", "producent rolny") decyzją z [...] września 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] maja 2016 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] czerwca 2015 r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015. Wniosek producenta rolnego wytypowany został do kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt. Kontrola została przeprowadzona w dniach [...] listopada 2015 r. przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii w M., co udokumentowano w raporcie nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie BW 4.1 – posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Wagę tej niezgodności oceniono następująco: zasięg 3 punkty, dotkliwość 1 punkt, trwałość 3 punkty. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z [...] maja 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej działki rolnej [...] o powierzchni [...] ha (cofnięcie wniosku) oraz przyznał stronie płatność ONW na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł. Z motywów rozstrzygnięcia wynikało między innymi, że organ ARiMR dokonał pomniejszenia płatności ONW ze względu na stwierdzone niezgodności. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona nie zgodziła się ze zmniejszeniami wynikającymi ze stwierdzonego w toku kontroli naruszenia BW 4.1. Odwołujący podkreślił, że naruszenie to nie wynikało z jego winy. Przemieszczenie spornej sztuki bydła zostało podpisane na wspólnym druku. Osoba zgłaszająca przemieszczenie zobowiązała się do terminowego złożenia druku. W dniu [...] maja 2016 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] złożone zostało oświadczenie byłego posiadacza rzeczonej sztuki bydła dotyczące błędnie wpisanej daty sprzedaży. Błędna data została skorygowana zgodnie z wpisem do księgi rejestracji bydła byłego właściciela i poprawiona w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Organ ARiMR mimo to nie uwzględnił tych danych. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazał, że odwołujący był obecny w czasie czynności kontrolnych, a raport z nich został mu przesłany drogą pocztową, jednak mimo to nie zgłosił umotywowanych zastrzeżeń, przyjmując do wiadomości znajdujące się w nim ustalenia. Wobec tego organ ARiMR uznał, że stwierdzono niezgodności, które wystąpiły w ciągu roku objętego wnioskiem, a które mają wpływ na wysokość przyznanych za ten rok płatności. Przedmiot sporu dotyczy jednej sztuki zwierzęcia o numerze [...], która nie została zgłoszona w terminie 7 dni od dnia jej przemieszczenia, co było koniecznym wymogiem z art. 12 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zgodnie z zapisem w referencyjnej bazie IRZ zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli sztuka ta zgłoszona została 8 dnia od daty przemieszczenia. Organ odwoławczy nie uznał przy tym oświadczenia sprzedającego złożonego [...] maja 2016 r., a więc po półrocznym okresie od powzięcia informacji o błędnym zgłoszeniu zdarzenia, niezależnie od tego, że korekta ta według odwołującego nastąpiła zgodnie z księgą rejestracji zwierząt. Zdaniem tego organu obecnie nie ma już możliwości jednoznacznego wykluczenia, że pojedyncza karta z księgi rejestracji zwierząt nie została wypełniona, poprawiona czy też uzupełniona dopiero po powzięciu informacji o stwierdzonym uchybieniu terminowi do zgłoszenia przemieszczenia spornej sztuki. Odwołujący nie ma także podstaw do obwinienia o zaistniałą sytuację sprzedającego, skoro miał możliwość dokonania wszystkich niezbędnych czynności z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w terminie. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał na konieczność zastosowania w związku z nieprzestrzeganiem zasady wzajemnej zgodności art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. i wynikającej stąd kary administracyjnej. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił przy tym ocenę wagi stwierdzonej niezgodności. Podniósł również, że stwierdzona niezgodność ma charakter powtarzający się, co spowodowało konieczność zwiększenia zastosowanej kary. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie przy tym podniósł, że dołożył wszelkich starań, aby ustalić faktyczną datę zdarzenia. Przemieszczenie spornej sztuki bydła zostało podpisane na wspólnym druku, a osoba zgłaszająca przemieszczenie zobowiązała się do terminowego złożenia tego druku. W dniu [...] maja 2016 r. w Biurze Powiatowym w [...] zostało złożone oświadczenie przez byłego posiadacza danej sztuki dotyczące błędnego wpisania daty sprzedaży. Błędna data została skorygowana zgodnie z wpisem do księgi rejestracji bydła byłego właściciela i poprawiona w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Organ ARiMR nie uwzględnił tej okoliczności. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu do jakiego doszło między stronami niniejszego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy skarżący dopuścił się stwierdzonego w toku kontroli naruszenia BW 4.1 nie zgłaszając faktu przemieszczenia jednej sztuki bydła w wymaganym terminie 7 dni od dnia tego zdarzenia. Naruszenie to stanowiło podstawę zastosowania przez organ ARiMR kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 549 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013"). Zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem w przypadku, gdy beneficjent, o którym mowa w art. 92 rozporządzenia 1306/2013, nie przestrzega przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności, ustanowionych w art. 93 tego rozporządzenia, nakłada się na niego karę administracyjną. Stosownie do art. 92 akapitu pierwszego rozporządzenia 1306/2013 przywołany powyżej art. 91 stosuje się do beneficjentów otrzymujących płatności bezpośrednie na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, płatności na podstawie art. 46 i 47 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 oraz roczne premie na podstawie art. 21 ust. 1 lit. a) i b), art. 28-31, art. 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Karę administracyjną, przewidzianą w rzeczonym art. 91 stosuje się w drodze zmniejszenia całkowitej kwoty płatności lub wykluczenia z płatności wymienionych w art. 92 rozporządzenia 1306/2013, które zostały lub mają zostać przyznane danemu beneficjentowi w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, które złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowość, o czym stanowi już art. 99 ust. 1 akapit pierwszy cytowanego rozporządzenia. Zastosowanie przywołanych przepisów rozporządzenia 1306/2013 wymaga uprzedniego, jednoznacznego ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, których wykazanie świadczyć będzie o zaistnieniu określonego naruszenia powodującego w świetle tych regulacji nałożenie na beneficjenta przewidzianej tam kary administracyjnej. Zgodnie z prawodawstwem krajowym, to jest ustawą z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2010 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349, dalej: "u.w.r.o.w."), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."), chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 4 u.w.r.o.w.). Organ ARiMR jest przy tym zobligowany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w.). Organ ten ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, o czym mowa już w art. 80 K.p.a. Ten ostatni przepis przewiduję zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, to jest zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny. Zapatrywanie organu nie może być dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie dowodom (wyrok NSA z 28 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2465/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach kontrolowanej sprawy organ ARiMR powyższym wymogom nie sprostał, przeprowadzając arbitralną ocenę zgromadzonego w niej materiału dowodowego, z góry odmawiając wiarygodności dowodom przedłożonym przez skarżącego. Zauważyć trzeba, że skarżący powołuje się na skorygowanie w systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt błędnej jego zdaniem daty sprzedaży spornej sztuki bydła, którą to korektę miał dokonać sprzedawca. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca przewidział możliwość dokonania takiej korekty. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1172 ze zm.) jeżeli istnieją rozbieżności między danymi zawartymi w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych a stanem faktycznym, Agencja dokonuje aktualizacji tych danych, na wniosek posiadacza zwierzęcia gospodarskiego, złożony na formularzu udostępnionym przez Agencję. Stosownie zaś do art. 10a ust. 3 tej ustawy podstawę dokonania aktualizacji stanowią dane zawarte w księdze rejestracji prowadzonej dla danego stada. Organ ARiMR w ramach kontrolowanej sprawy zupełnie dowolnie natomiast stwierdził, że na dzień podjęcia rozstrzygnięcia nie ma już możliwości jednoznacznego wykluczenia, że pojedyncza karta z księgi rejestracji zwierząt nie została wypełniona, poprawiona czy też uzupełniona dopiero po powzięciu informacji o stwierdzonym uchybieniu terminowi do zgłoszenia przemieszczenia. Chociaż argumentacji organu ARiMR – biorąc pod uwagę przywołane w uzasadnieniu decyzji okoliczności udziału skarżącego w kontroli i niezgłoszenia do jej wyników żadnych zastrzeżeń, a także okresu czasu jaki upłynął od dnia kontroli do dnia dokonania powyższej korekty – nie można odmówić racjonalności, nie stanowi ona w żadnej mierze dostatecznej podstawy dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności dowodów przedłożonych przez stronę skarżącą. Argumentacja ta rodzi jedynie wątpliwości co do tej wiarygodności, a to z kolei zobowiązuje organ ARiMR do podjęcia dalszych czynności wyjaśniających zmierzających do jednoznacznego usunięcia tych wątpliwości i arbitralne stwierdzenie niemożliwości dokonania takich dalszych czynności, nota bene nawet bez próby ich przeprowadzenia, w żadnej mierze nie zasługuje na aprobatę. Przedłożone przez skarżącego kopie dokumentów, które posłużyły do zgłoszenia korekty złożone zostały do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Biura Powiatowe w [...]. Na wskazanej przez organ ARiMR pojedynczej karcie z księgi rejestracji zwierząt znajduje się pieczątka pracownika ARiMR – Starszego Specjalisty [...] wraz z jej podpisem, a także adnotacją: "Korekta daty przemieszczenia (sprzedaż-kupno) dotyczy poz. 240" z datą [...] maja 2016 r. Organ ARiMR powinien zatem w pierwszej kolejności podjąć czynności wyjaśniające zmierzające do ustalenia - okoliczności zgłoszenia powyższej korekty w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR Biurze Powiatowym w [...], to jest wskazania zwłaszcza, czy korekta ta została dokonana z własnej inicjatywy przez R. W. (sprzedawcę), czy też była wynikiem jakiś czynności podjętych przez [...] Oddział Regionalny ARiMR Biuro Powiatowe w [...], a następnie ustalić - czy korekta to została dokonana skutecznie, to jest czy rzeczywiście doprowadziła do zmiany danych w systemie. Dopiero ustalenie tych podstawowych kwestii pozwoli na ocenę konieczności dokonania dalszych jeszcze wyjaśnień. Zwłaszcza, gdyby okazało się, że korekty dokonano z wyłącznej inicjatywy R. W. organ ARiMR powinien przesłuchać tę osobę w charakterze świadka na okoliczności tej korekty, a także – w razie potrzeby – podjąć inne jeszcze czynności dowodowe celem wyjaśnienia wskazanych powyżej wątpliwości związanych z materiałem dowodowym przedstawionym przez skarżącego. Wobec powyższego, mając na względzie konieczność przeprowadzenia przez organ ARiMR prawidłowego postępowania wyjaśniającego, merytoryczne odniesienie się do zaistniałego pomiędzy stronami sporu okazało się przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ ARiMR uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze w punkcie I. sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 P.p.s.a.