III SA/Po 1132/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia ... lipca 2014 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K.O. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, córką, synem i teściową. Sytuacja materialna strony jest ciężka, stąd nie jest w stanie poczynić w majątku osobistym i rodzinnym oszczędności, które pozwoliłyby pokryć koszty postępowania. Skarżąca oświadczyła, że na jej utrzymaniu pozostaje studiująca córka w wieku ... lat oraz syn uczący się w liceum, w wieku ...lat. Dochody wnioskodawczyni, jej męża i córki zostały zadeklarowane na kwotę ... zł brutto miesięcznie, w tym ... zł – z tytułu wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni, ... zł – z wynagrodzenia za pracę męża strony oraz ... zł – stanowiące wynagrodzenie córki z tytułu umowy zlecenia. Pomiędzy stroną a jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa. Skarżąca z rodziną zamieszkują w mieszkaniu teściowej strony, partycypując z nią w kosztach utrzymania mieszkania. Jednocześnie jednak rodzina skarżącej prowadzi oddzielny budżet domowy. Wnioskodawczyni wskazała, że kopie dokumentów dotyczące wydatków prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego zostały przedłożone w analogicznej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 949/14. Pismem referendarza sądowego z dnia ... października 2014 r. skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Wezwanie to nie zostało przez stronę wykonane. Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia ... listopada 2014 r., obejmującym sprzeciw od powyższego postanowienia, skarżąca wskazała na naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony. Skarżąca wskazała, że wszelkie dokumenty potrzebne do tej sprawy przedłożyła w Sądzie w sprawie o sygn. akt III SA/Po 949/14 i nie posiada już żadnych kopii, które mogłaby załączyć. Według strony, przedstawiła ona wszelkie podstawy od oceny jej rzeczywistych możliwości finansowych. Uzyskuje miesięczny dochód w wysokości minimalnego wynagrodzenia i nie jest możliwe, by z tej kwoty oszczędzić kilkaset złotych na profesjonalną pomoc prawną oraz koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i radcę prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie, która wnosi skargę na działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanym przypadku skarga K.O. dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem stosownie do wskazanego przepisu korzysta ona z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Dokonując oceny wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że stronom korzystającym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego, jeżeli spełniają określone w ustawie przesłanki. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że żądanie ustanowienia dwóch pełnomocników z urzędu, zarówno adwokata, jak i radcy prawnego, nie zasługiwało na uwzględnienie. Dla zapewnienia skarżącej należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest ustanowienie jednego pełnomocnika. Tym bardziej, że niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy K. wskazała, że nie jest w stanie poczynić w majątku osobistym i rodzinnym oszczędności, które pozwoliłyby pokryć koszty postępowania. Skarżąca oświadczyła, że na jej utrzymaniu pozostaje studiująca córka w wieku ... lat oraz syn uczący się w liceum, w wieku ... lat. Dochody wnioskodawczyni, jej męża i córki zostały zadeklarowane na kwotę ... zł brutto miesięcznie. Z akt postępowania w sprawie o sygnaturze III SA/Po 949/14 wynika, że mąż skarżącej, D.O., czerpie dochody także z prowadzenia działalności gospodarczej. Rozpoczęcie wykonywania tej działalności nastąpiło z dniem ... sierpnia 2001 r. Niezależnie od tego, dokumenty znajdujące się w aktach wspomnianego postępowania podważają deklaracje skarżącej, że córka Joanna Ostrowska zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią oraz że czesne za studia córki obciąża dochody skarżącej. Zgodnie z wyciągami z rachunków bankowych, dowodami opłaty czesnego za studia oraz zeznaniami podatkowymi, córka skarżącej zamieszkuje pod innym adresem aniżeli skarżąca. Pomimo wezwania wnioskodawczyni pismem z dnia ... września 2014 r., nie udokumentowała ona wysokości dochodu przychodu z działalności gospodarczej jej męża. Ponadto wnioskodawczyni nie określiła źródła pochodzenia środków finansowych oraz tytułów prawnych dla wpłat na rachunek bankowy córki J.O. Analiza wyciągów z konta bankowego córki skarżącej prowadzi do wniosku, że jest ona w stanie opłacić własne wydatki, uzyskując środki z tytułu pracy na umowę zlecenie, czy też z innych źródeł, w tym z tytułu darowizny. Konkludując Sąd stwierdził, że oświadczenie majątkowe skarżącej w konfrontacji z przedłożonymi przez nią dokumentami budzi wątpliwości, a przez to nie stanowi prawidłowej podstawy do oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony, w kontekście przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego. Natomiast wnioskodawczyni korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.