III SA/Po 1133/12

Dnia 12 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A P-S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia ... r. nr w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej dot. ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2006 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P z 15 września 2011 r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 06.02.2006 r. Prezydent Miasta P określił E S łączne zobowiązanie w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 12 zł. Decyzją z dnia 15.09.2011 r. organ I instancji na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej zmienił powyższą decyzję, ustalając zobowiązanie podatkowe za 2006 r. w kwocie 2,08 zł podatek rolny oraz 413 zł podatek od nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przepisy art. 245 §1 pkt. 1 i art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczące nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania podatkowego. Powołując się na złożone przez stronę w dniu 10.06.2011 r. dokumenty oraz dane posiadane z ewidencji, organ stwierdził, że od dnia 12.02.2006 r. przedmiotowy grunt jest klasyfikowany jako użytek B, podlegający podatkowi od nieruchomości. Decyzja dotycząca wymiaru podatku za 2006 rok została wobec tego ustalona w sposób odmienny od istniejącego stanu faktycznego. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, przepisów ustawy o podatku rolnym i przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 240 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż decyzję dotyczącą zmiany podatku za 2006 r. wydano dopiero w dniu 15.09.2011 r., a więc po upływie 3 letniego terminu do doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Sporna nieruchomość jest działką rolną i w dniu wydania decyzji z 2006 r. nie mogła być wykorzystywana do celów budowlanych. Budynek mieszkalny na działce jest do dzisiaj niewykończony. Nie nastąpiło dotąd przekwalifikowanie budynku na nieruchomość budowlaną. W sprawie nie zaistniała ponadto przesłanka z art. 240 § 1 ust. 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ I instancji miał możliwość zapoznania się z aktualnymi danymi z ewidencji gruntów i budynków dotyczącymi spornej nieruchomości. Dane z ewidencji nie mogły być zatem dowodem nieznanym organowi w dacie wydawania decyzji w I instancji. Decyzją z dnia 30.07.2012 r. SKO w P utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że o przedmiocie opodatkowania w podatku od nieruchomości decydują przede wszystkim dane z ewidencji gruntów i budynków, które mają dla organu wiążący charakter. Zmiana klasyfikacji gruntów dokonana z dniem 12 lutego 2006 r. ( na nieruchomość budowlaną ) powodowała konieczność dokonania odpowiedniej zmiany decyzji wymiarowej za 2006 rok. Niezasadny był zarzut naruszenia art. 68 §1 Ordynacji podatkowej, gdyż pierwotna decyzja wymiarowa za 2006 r. została wydana i doręczona w przepisanym 3 letnim terminie – czyli w dniu 9 marca 2006 r. W ocenie organu niezasadny był ponadto zarzut naruszenia art. 240 § 1 ust. 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ powoływał się na art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, a okoliczność dotycząca zmiany klasyfikacji nieruchomości w lutym 2006 r. była nieznana organowi w dacie wydawania decyzji wymiarowej za 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi powołano się argumenty dotyczące wydania decyzji w dniu 15.09.2011 r., a więc po upływie 3 letniego terminu do doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W sprawie nie zaistniała ponadto przesłanka z art. 240 § 1 ust. 5 Ordynacji podatkowej, gdyż organ I instancji miał możliwość zapoznania się z aktualnymi danymi z ewidencji gruntów i budynków dotyczącymi spornej nieruchomości ( w tym ze zmianą klasyfikacji gruntów z dnia 12.02.2006 r. ). Dane z ewidencji nie mogły być zatem dowodem nieznanym organowi w dacie wydawania decyzji w I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Wskazać należy na wstępie, iż jako podstawę prawną decyzji organu I instancji wskazano art. 254 O. p., zgodnie z którym decyzja ostateczna ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego za dany okres może być zmieniona przez organ, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji ( art. 254 §1 ). Z uzasadnienia decyzji I i II instancji wynika jednak, że organy podatkowe powoływały się na przepisy art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. związane z nadzwyczajnym trybem postępowania podatkowego, czyli ze wznowieniem postępowania. Sąd zauważył wobec tego elementarną sprzeczność pomiędzy podstawą prawną decyzji I instancji i jej uzasadnieniem, stwierdzając, że okoliczność ta jest przesłanką wystarczającą do wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Niezależnie od tego Sąd dokonał analizy akt administracyjnych sprawy z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej wskazanej w art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 240 § 1 O. p.. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowej, wyrażonej w art. 128 O. p., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 06.02.2006 r. Prezydent Miasta P określił E S łączne zobowiązanie w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 12 zł ( w tym podatek od nieruchomości – 0 zł ). Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji zmienił ją, ustalając zobowiązanie podatkowe za 2006 r. w kwocie 2,08 zł ( podatek rolny ) oraz 413 zł ( podatek od nieruchomości ). W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O. p., wskazując, że z dniem 12 lutego 2006 r. doszło do zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji gruntów i budynków ( na nieruchomość budowlaną ), zaś dalej wskazał, że w związku ze zmianą klasyfikacji gruntu, nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości( nie rolnym jak dotychczas). Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O. p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt dokonania zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji może być uznany za okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkującą bezpośrednio kwestię konieczności określenia podwyższonego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości). Nie ulega jednak wątpliwości, że skoro decyzja wymiarowa za 2006 rok została wydana w dniu 6.02.2006 r., a zmiana klasyfikacji gruntu w ewidencji nastąpiła po tej dacie – w dniu 12.02.2006 r. to okoliczność ta nie istniała w dacie wydania decyzji I instancji. Organ nie miał wobec tego w ogóle podstaw do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i w konsekwencji zmiany decyzji o zobowiązaniu podatkowym za 2006 r. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe wskazania i uwzględnić fakt nieistnienia w sprawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. Jeżeli natomiast organ podatkowy zechce zastosować w sprawie tryb art. 254 O. p. to postępowanie dowodowe i uzasadnienie decyzji winno odnosić się w całości do przesłanek wskazanych w tym przepisie, a nie w powoływanym art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. Nadto należy brać pod uwagę przepis art. 256 O.p., określający termin dla wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej , który to termin stosuje się również do wszczęcia postępowania z urzędu. Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. i art. 254 O. p. ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. O zwrocie stronie skarżącej kosztów oraz o wykonalności decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.