III SA/Po 1134/12

Dnia 12 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A P-S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia ... r. nr .... w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2007, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P z 15 września 2011 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 26.01.2007 r. Prezydent Miasta P określił E S łączne zobowiązanie w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 16 zł. Po wznowieniu postępowania decyzją z dnia 15.09.2011 r. organ I instancji na podstawie art. 13 § 1 pkt. 1, art. 21 § 1 i art. 207 Ordynacji podatkowej oraz art. 2, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t. j. Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. ) uchylił w całości powyższą decyzję, ustalając zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 510 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przepisy art. 245 §1 pkt. 1 i art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej dotyczące nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania podatkowego. Powołując się na złożone przez stronę w dniu 10.06.2011 r. dokumenty oraz dane posiadane z ewidencji, organ stwierdził, że od dnia 12.02.2006 r. przedmiotowy grunt jest klasyfikowany jako użytek B, podlegający podatkowi od nieruchomości. Decyzja dotycząca wymiaru podatku za 2007 rok została wobec tego ustalona w sposób odmienny od istniejącego stanu faktycznego. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 2, 3, 4, 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 240 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż decyzję dotyczącą zmiany podatku za 2007 r. wydano dopiero w dniu 15.09.2011 r., a więc po upływie 3 letniego terminu do doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Sporna nieruchomość jest działką rolną i w dniu wydania decyzji z 2007 r. nie mogła być wykorzystywana do celów budowlanych. Budynek mieszkalny na działce jest do dzisiaj niewykończony. Nie nastąpiło dotąd przekwalifikowanie budynku na nieruchomość budowlaną. W sprawie nie zaistniała ponadto przesłanka z art. 240 § 1 ust. 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ I instancji miał możliwość zapoznania się z aktualnymi danymi z ewidencji gruntów i budynków dotyczącymi spornej nieruchomości. Dane z ewidencji nie mogły być zatem dowodem nieznanym organowi w dacie wydawania decyzji w I instancji. Decyzją z dnia 30.07.2012 r. SKO w P utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że o przedmiocie opodatkowania w podatku od nieruchomości decydują przede wszystkim dane z ewidencji gruntów i budynków, które mają dla organu wiążący charakter. Zmiana klasyfikacji gruntów dokonana z dniem 12 lutego 2006 r. ( na nieruchomość budowlaną ) powodowała konieczność dokonania odpowiedniej zmiany decyzji wymiarowej za 2007 rok. Niezasadny był zarzut naruszenia art. 68 §1 Ordynacji podatkowej, gdyż pierwotna decyzja wymiarowa za 2007 r. została wydana i doręczona w przepisanym 3 letnim terminie – czyli w dniu 31 stycznia 2007 r. W ocenie organu niezasadny był ponadto zarzut naruszenia art. 240 § 1 ust. 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ powoływał się na art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, a okoliczność dotycząca zmiany klasyfikacji nieruchomości w lutym 2006 r. była nieznana organowi w dacie wydawania decyzji wymiarowej za 2007 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi powołano się argumenty dotyczące wydania decyzji w dniu 15.09.2011 r., a więc po upływie 3 letniego terminu do doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W sprawie nie zaistniała ponadto przesłanka z art. 240 § 1 ust. 5 Ordynacji podatkowej, gdyż organ I instancji miał możliwość zapoznania się z aktualnymi danymi z ewidencji gruntów i budynków dotyczącymi spornej nieruchomości ( w tym ze zmianą klasyfikacji gruntów z dnia 12.02.2006 r. ). Dane z ewidencji nie mogły być zatem dowodem nieznanym organowi w dacie wydawania decyzji w I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 240 § 1 O. p.. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym ( zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowej, wyrażonej w art. 128 O. p., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 26.01.2007 r. Prezydent Miasta P określił łączne zobowiązanie w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 16 zł ( w tym podatek od nieruchomości – 0 zł ). Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji uchylił ją, ustalając zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 510 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na podstawę wznowieniową określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O. p., wskazując, że z dniem 12 lutego 2006 r. doszło do zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji gruntów i budynków ( na nieruchomość budowlaną ), a ponieważ dane z ewidencji są wiążące dla organów podatkowych zaistniała konieczność ustalenia wyższego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 r. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O. p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt dokonania zmiany klasyfikacji gruntu w ewidencji może być uznany za okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkującą bezpośrednio kwestię konieczności określenia podwyższonego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości). Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organów obu instancji nie wyjaśniono, że powyższa okoliczność dotycząca zmiany klasyfikacji gruntów dokonanej w ewidencji 12 lutego 2006 r., była nieznana organowi I instancji w dacie wydawania przez niego zakwestionowanej decyzji ( z dnia 26 stycznia 2007 r. ), pomimo że strona już w odwołaniu podnosiła iż organ ewidencyjny był zobowiązany do niezwłocznego przekazania organowi podatkowemu informacji o zmianach danych w ewidencji mogących mieć wpływy na wysokość zobowiązania podatkowego. Tej kwestii organ odwoławczy nie wyjaśnił w decyzji, pomimo jej bardzo istotnego znaczenia dla istnienia przesłanki wznowienia. W odwołaniu strona podnosiła, iż organ I instancji z urzędu powinien mieć wiedzę o zmianach danych w ewidencji dokonanych z dniem 12 lutego 2006 r. Posiadanie takiej wiedzy przed wydaniem decyzji wymiarowej za 2007 rok, pozbawia tę okoliczność cechy nowości i braku wiedzy organu o tej okoliczności. Organ II instancji nie zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących tego, dlaczego pomimo tezy strony odwołującej się o posiadaniu przez organ I instancji danych o zmianach w ewidencji gruntów, dokonanie zmiany klasyfikacji nieruchomości z dniem 12 lutego 2006 r. miało być okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie podejmowania decyzji podatkowej za 2007 r. Brak wyjaśnień organu odwoławczego i organu I instancji w tym zakresie uniemożliwia praktycznie sądową kontrolę zasadności wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O. p.. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania podatkowego i w konsekwencji uchylenia decyzji wymiarowej za 2007 rok. Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczały naruszenie art. 122 O. p. (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 121 § 1 O. p. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 210 § 4 O. p. . Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe wskazania i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące precyzyjnego i jednoznacznego ustalenia daty, w której organ I instancji dowiedział się o zmianach klasyfikacji gruntu dokonanej w dniu 12 lutego 2006 r. mając na uwadze przepis §49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Skoro z treści tego przepisu wynika obowiązek zawiadomienia przez starostę organu podatkowego o zmianach dokonanych w danych ewidencyjnych w przypadku, gdy mają one wpływ na wymiar podatku od nieruchomości i rolnego, organ podatkowy winien ustalić kiedy takie zawiadomienie od starosty otrzymał. To ustalenie ma decydujące znaczenie w sprawie bowiem jest to badanie przesłanki do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ podatkowy musi ponadto zważyć, iż niezależnie od potencjalnego zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. zobowiązanie w podatku od nieruchomości obciążającym osoby fizyczne powstaje na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania ( art. 21 § 1 pkt. 2 O. p. ). Zobowiązanie takie nie może natomiast powstać, jeżeli decyzja ustalająca zostanie doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy ( art. 68 § 1 O. p. ). Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 pkt. 3 lit. b O. p. organ po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli stwierdzi wprawdzie istnienie przesłanek z art. 240 O. p., ale wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 68 O. p. W przypadku zatem stwierdzenia istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt. 5 O. p. w sprawie znajdzie zastosowanie art. 245 § 1 pkt. 3 lit. b O. p., gdyż termin wskazany w art. 68 O. p. upływał ostatecznie z końcem 2010 r. Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 240 § 1 pkt. 5 O. p.) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. O zwrocie stronie skarżącej kosztów oraz o wykonalności decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.