III SA/Po 1147/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nr [...] z dnia [..] lipca 2006r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej B. K. kwotę 200,- ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska /-/M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku B.K. w dniu [...] maja 2005 roku złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych . Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "K", decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku , nr [...] , wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr 6, poz. 40 z 2004 r. ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), oraz art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji WE Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców ( Dz. U.WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., odmówił przyznania płatności na rok 2005 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej – 2005 i uzupełniającej płatności obszarowej - 2005 oraz wymierzył sankcję w wysokości [...] zł, do potrącenia w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności, ze względu na zawyżoną deklarację powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu. B.K. odwołała się od wskazanej wyżej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., decyzją z dnia [...] października 2006 roku, Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.),w związku z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 31, poz. 264 z 2004 r. tekst jednolity), art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 z 2004 r. ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, m.in. iż zgodnie z przeprowadzoną kontrolą na miejscu zgłoszone działki rolne nie kwalifikowały się do przyznania jednolitych i uzupełniających płatności obszarowych, bowiem nie spełniały tzw. minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej , o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 z 2004 roku ze zm.). Zgłoszone dla udzielenia płatności grunty rolne nie zostały nawet zakwalifikowane przez inspektorów terenowych jako ugór, ponieważ zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 roku uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał zabiegom uprawowym, przy czym nie był obsiewany przez okres dłuższy niż 6 miesięcy lub co najmniej jednokrotnie koszony w terminie do 15 lipca. Jak wskazał organ, wykonane przez kontrolerów zdjęcia wskazują, iż na działkach nie przeprowadzono zabiegów pielęgnacyjnych takich jak wykaszanie, o czym świadczy obecność chwastów, krzaków oraz samosiewy brzozy. Załączone zdjęcia wskazują również., iż deklarowane przez producenta rolnego działki nie były pokryte wskazaną rośliną uprawną, tj. trawami na gruntach ornych, lecz wieloletnimi chwastami. Organ stwierdził zatem, że B.K. wnioskowała o dopłaty bezpośrednie na powierzchnie działek rolnych, których faktycznie nie użytkowała, czyli zawyżyła obszar, do którego przysługują płatności obszarowe i tym samym zostały naliczone sankcje. B.K. wniosła skargę, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż organy nie przeprowadziły w sprawie należytego postępowania dowodowego i nie uwzględniły wszystkich istotnych okoliczności i dowodów mających wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej błędnie przyjęto, że zgłoszone działki nie spełniały tzw. minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. W sprawie istotny, zdaniem skarżącej, jest bowiem fakt, że wnioskodawczyni gospodarstwo swe prowadzi zgodnie z metodami ekologicznymi, co potwierdza wynik kontroli jednostki certyfikującej. Skarżąca wskazała, iż w dniu [...] lipca 2005 roku grunty użytkowane przez nią zostały poddane kontroli przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji, która nie wykazała żadnych niezgodności ani też niedociągnięć w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w okresie przestawiania na produkcję metodami ekologicznymi. Skarżąca powołała pismo pokontrolne nr [...] – oraz zaświadczenie nr [...] . W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, w żaden sposób nie odniósł się do podniesionych przez skarżącą, wyżej przedstawionych zarzutów, dotyczących braku uwzględnienia w zaskarżonych decyzjach faktu, że wnioskodawczyni gospodarstwo swe prowadzi zgodnie z metodami ekologicznymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Przy czym, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi, m.in., przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 z 2004 r. ze zm.), który stanowi, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie wymagane jest dla skutecznego ubiegania się o przyznanie dopłat bezpośrednich. Przesłanki te to posiadanie przez osobę fizyczną lub prawną, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego, gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, oraz posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Zdaniem organu II instancji zgłoszone przez B. K. działki rolne nie kwalifikowały się do przyznania jednolitych i uzupełniających płatności obszarowych, bowiem nie spełniały tzw. minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej , o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej ( Dz. U. Nr 65, poz. 600 z 2004 roku ze zm.).Skarżąca, kwestionując poczynione przez organ ustalenia, dokonane w oparciu o przeprowadzoną kontrolę administracyjną, zarzuciła brak uwzględnienia w tych ustaleniach tego, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo zgodnie z metodami ekologicznymi, wskazując jednocześnie na przeprowadzoną w dniu [...] lipca 2005 roku przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji kontrolę gruntów przez nią użytkowanych, która nie wykazała żadnych niezgodności ani też niedociągnięć w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w okresie przestawiania na produkcję metodami ekologicznymi oraz zaświadczenie nr [...] . W ocenie Sądu, w tym zakresie, nie sposób odmówić skarżącej racji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji okoliczności te nie były przedmiotem ustaleń ani oceny organu, czy i na ile miały wpływ na podjęte w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie. Ustalenie zaś zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 2 powołanej wyżej ustawy, należy do organu orzekającego, który zobowiązany jest w granicach art. 80 k.p.a. we własnym zakresie dokonać oceny stanu faktycznego i wskazać w decyzji dowody, na jakich oparł swoją ocenę. Wprawdzie skarżąca dopiero w skardze wniesionej do Sądu wskazuje na te okoliczności, jak również powołuje się na zaświadczenie i wyniki kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, jednakże należy zauważyć, iż z uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "K" z dnia [...] lipca 2006 roku, poza stwierdzeniem niezgodności ( zawyżenia) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu, brak jakichkolwiek ustaleń oraz oceny stanu faktycznego. Motywy decyzji winny zaś odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktyczne, co niewątpliwie pozwoliłoby stronie na podniesienie określonych okoliczności już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Powyższe, w ocenie Sądu, oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Zgodnie zaś z treścią art. 7 i art. 77 § 1 kpa organy orzekające zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Obowiązek zaś zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą miały istotne znaczenie w sprawie i będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy,(por. wyrok 4.07.2001r. NSA I SA 301/00 LEX nr 53964) Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem wskazanych wyżej przepisów art. 7 i 77 k.p.a. Konkludując należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji miały miejsce uchybienia proceduralne mające wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji nie jest również możliwa należyta ocena rozstrzygnięcia w aspekcie jego zgodności z prawem materialnym. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 10 kpa obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ administracji obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1,(§3). Brak natomiast w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Naruszenie zaś zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania na wniosek strony (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) i uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji przez sąd administracyjny. Rozpoznając sprawę ponownie, z uwzględnieniem art. 10 kpa, organ w sposób wyczerpujący rozpatrzy cały materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, bądź też uzupełni go z własnej inicjatywy w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i podda go ocenie. Wyniki tego postępowania dowodowego przedstawi w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogiem zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. a, b i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska D.W.d