III SA/Po 1152/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu [...] grudnia 2016 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III tut. Sądu, wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł od skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy wskazując, że pomimo wezwania nie uzupełnił on złożonego oświadczenia, uniemożliwiając ocenę swoich zdolności płatniczych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie od powyższego postanowienia, podzielając wątpliwości Sądu I instancji. W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł, a także na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie [...]zł od zażalenie na postanowienia tut. Sądu z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziego, skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że jest bezdomny, bez środków do życia, a nadto jest schorowany. Podniósł, że nadal nie ma dochodów i korzysta z jadłodajni [...] oraz noclegowni dla bezdomnych. Nadto bez swej winy jest zadłużony i wpisany do rejestru osób niewypłacalnych. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy podnosząc, że wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów, uniemożliwiając zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca ponownie powołuje się enigmatycznie na swoją sytuację osobistą, chorobę, zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Sąd kasacyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy w kontekście konieczności zastosowania art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnioskodawca nie wykazał takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby korektę wcześniejszego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów ani nie przedstawił dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że obecnie nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego należnego wpisu od skargi. W terminie do zaskarżenia postanowienia tut. Sądu z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na jego poparcie wnioskodawca podał, że jest osobą samotną i bezdomną, bez majątku i dochodu, a nadto zadłużoną na ponad [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, wskazując, że wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej, co uniemożliwia jej weryfikację. W sprzeciwie wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Podkreślił przy tym, ze jego sytuacja jeszcze bardziej się pogorszyła przez wzrost zadłużenia o dalsze ponad [...] zł, egzekucje – w tym bankowe, bezdomność, ciężki rozstrój zdrowia, brak dochodów i inne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy - w niniejszym postępowaniu - została już dwukrotnie prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2015 r., sygn. II GZ [...], oddalono zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z dnia [...] kwietnia 2015 r., o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z kolei postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia [...] kwietnia 2016 r. w tym samym przedmiocie. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy we wspomnianych postępowaniach wpadkowych był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Oświadczenie złożone wraz z wnioskami uniemożliwiało zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Było ono nie tylko niepełne i nierzetelne ale świadczyło o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym rzeczywistej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy. Wskazane powyżej prawomocne postanowienia Sądu I instancji należą do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy nie można jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na swoją sytuację osobistą, chorobę, zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku. Niewystarczające jest przy tym ogólnikowe powołanie się przez wnioskodawcę na istniejące zadłużenie i jego wzrost, czy wszczęte w związku z nim postępowanie egzekucyjne. Nie tylko informacje te dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy są niepełne, gdyż wnioskodawca nadal odstępuje od wykazania źródeł swoich dochodów (bądź jak twierdzi ich braku), lecz ponadto nie zostały w żaden sposób udokumentowane i sprecyzowane (co do źródła i charakteru zadłużenia). Co więcej, wnioskodawca nawet nie stara się przedstawić swojej sytuacji majątkowej i osobistej w sposób kompletny, wskazując – na poparcie sprzeciwu – że sytuacja ta pogorszyła się także przez - "i inne". Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy, a jednocześnie wniosek ten nie zawiera pełnej informacji umożliwiającej ocenę zdolności strony skarżącej do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.