III SA/Po 1154/14

Dnia 26 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadły już rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W kwestii tej wypowiadał się referendarz sądowy (k. 26 i k. 103) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (k. 36 i k. 113). Naczelny Sąd Administracyjny oddalał zażalenia skarżącego na rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy (k. 48 i k. 126). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalały na ocenę, czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych. Samo oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowi wystarczającego wykazania, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na rozprawie 9 maja 2017 r. skarżący wniósł m. in. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał częściowo wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniami z 20 czerwca 2017 r. (k. 244) i 21 września 2017 r. (k. 260) skarżącego wezwano do uzupełniania poszczególnych rubryk złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismami z 30 sierpnia 2017 r. (k. 255) i 3 października 2017 r. (k. 264) skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu oświadczając, że jego sytuacja jako osoby bezdomnej jeszcze bardziej się pogorszyła - wzrost zadłużenia o dalsze 100.000,00 zł i egzekucje (w tym bankowe), zawał serca, brak dochodów, brak środków na życie i leczenie oraz ciężki fizyczny i psychiczny rozstrój zdrowia. Jednocześnie skarżący przedłożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskazał na brak środków i bezdomność. W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "nie dotyczy", "brak" lub "nie mam". Zastrzegł, że obecnie korzysta z jadłodajni Caritasu. Ponadto oświadczył, że jest zadłużony na kilkaset tysięcy złotych, a egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z 9 października 2017 r. (k. 271) starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia (k. 280) jako niezgodnego z prawem i budzącego jego niezadowolenie. Sąd zważył co następuje. Stosownie do mającego w sprawie zastosowanie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." (na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej powyższą ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, aby możliwa była zmiana uprzedniego postanowienia na podstawie art. 165 P.p.s.a. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy bądź nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo wcześniejszej negatywnej oceny zasadności wniosku. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wskazać nowe okoliczności, bądź podać fakty prowadzące do ocen odmiennych niż dotychczasowe. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W tym przypadku żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku ponownego wzywania skarżącego do uzupełniania informacji dotyczących jego bieżącej sytuacji. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania (por.: postanowienie NSA o sygn. akt II GZ 48/17). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. W ten sposób konsekwentnie uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i czy obecnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak uprzednio, wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, zadłużenie oraz rozstrój zdrowia. Nadal nieznane pozostają m. in. źródła utrzymania koniecznego i ich rozmiary, struktura i charakter zadłużenia. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. W takiej sytuacji wniosek nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.