III SA/Po 120/16

Dnia 23 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu J. L., od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Karny, wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 roku, uznał M. M. za winnego kierowania pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości i na podstawie art. 42 §2 Kodeksu karnego orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym: według kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres czterech lat oraz według kategorii B na okres jednego roku. Sąd zaliczył na okres orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 23 września 2014 roku. Wyrok uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2014 roku. Starosta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku, cofnął M. M. uprawnienia do kierowania pojazdami: - kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres od dnia 23 września 2014 roku do dnia 23 września 2018 roku, - kategorii B na okres od dnia 23 września 2014 roku do dnia 23 września 2015 roku. Pismem z dnia 24 września 2015 roku M. M. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie cofniętego uprawnienia w zakresie kategorii B i wydania wtórnika prawa jazdy dla tej kategorii. Do wniosku załączone zostało orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, B1, B, B+E, T oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Starosta [...], decyzją z dnia [...] października 2015 roku (nr [...]), odmówił wnioskodawcy wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Organ wyjaśnił, że powołany przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Zatem osoba wobec, której sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A, nie może ubiegać się o wydanie prawa jazdy kategorii B w czasie obowiązywania orzeczonego zakazu. Ustawowy zakaz dotyczy nie tylko wydawania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z zakazu sądowego prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Starosta [...] wyjaśnił, że w istocie z wyroku karnego wynika dla strony zakaz bezpośredni prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, BE, C, CE, D, DE, a pośrednio – poprzez obowiązującą organ administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami również zakaz wydania prawa jazdy, do których prowadzenia pojazdów wymagana jest kategoria "B". Organ stwierdził, że decyzja nie modyfikuje w żaden sposób orzeczonego środka karnego, lecz konkretyzuje jedynie treść zakazu obowiązującego wobec wnioskodawcy z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Decyzja uwzględnia jedynie dolegliwości będące skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego. Starosta jest zobligowany do niewydawania wnioskodawcy prawa jazdy kategorii "B". Wnioskodawca skorzystał z prawa do odwołania i zażądał uchylenia decyzji organu I instancji oraz orzeczenia zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W odwołaniu powołując się na postanowienie SN z dnia 26 lutego 2014 roku o sygn. akt I KZP 29/13 wskazano, że interpretacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie może prowadzić do sytuacji, w której środek karny będzie istotnie modyfikowany. W takiej sytuacji orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, bo surowsza dolegliwość byłaby automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość skutków wyznaczona w ustawie będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Dokonując wykładni systemowej przepisów nie można tracić z pola widzenia, że prawomocny skazujący wyrok sądu powszechnego wiąże na mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie tylko sądy administracyjne, ale także organy administracji publicznej, które ustalają stan faktyczny rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty [...] o odmowie wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, że ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami do treści przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami dodano treść "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy" a także " o przywrócenie uprawnienia w tym zakresie". Po zmianie zakaz określony w przepisie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami obejmuje już nie tylko osoby, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy, ale także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz osoby, które domagają się przywrócenia uprawnień w zakresie określonej kategorii, czyli osoby, które stosowne uprawnienia już posiadały. Ustawa o zmianie ustawy o kierujących pojazdami znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu jej wejścia w życie, czyli po dniu 25 października 2014 roku. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobowiązany jest przestrzegać zasady praworządności (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) i co do zasady obowiązany jest stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w tym dniu. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2013 roku o sygn. akt I OSK 15/12 organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że organ administracji publicznej jest uprawniony do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa oraz do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, a ponadto bez naruszenia przepisów postępowania przyjęły ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowały prawo materialne. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii B w sytuacji, gdy wobec skarżącego obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, BE, C, CE, D, DE orzeczony wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 roku przez Sąd Rejonowy w [...] X Wydział Karny. W celu wykonania tego wyroku Starosta [...] cofnął [...] uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T na okres do dnia 23 września 2018 roku. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. 2015 poz. 155 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014, poz. 970) oraz obowiązującym od dnia 25 października 2014 roku. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 3 powołanej ustawy zmieniającej, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje przepis art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu znowelizowanym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a ponadto orzeczenie zostało wydane i stało się prawomocne już po wejściu w życie znowelizowanego przepisu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Natomiast przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Oznacza to zatem, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A pozbawia prawa do uzyskania kategorii praw jazdy B. Nie ma przy tym znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu. Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii AM, A1, A2 lub A nie może być zarówno wydane, jak również zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienia w zakresie kategorii B. Powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu. Celem racjonalnego ustawodawcy było bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno zaś wyobrazić sobie, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A mógł prowadzić pojazd lub zespół pojazdów określonych w art. art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami. Nie budzi zaś wątpliwości, że ewentualne prowadzenie pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t lub zespołu pojazdów o masie całkowitej nie przekraczającej 4250 kg w stanie nietrzeźwości mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie motocykla. Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych służy ww. przepis. Prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych. W świetle powyższego nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu uznając, że ma on zastosowanie również do skarżącego, który posiadał wcześniej prawo jazdy kategorii B. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A, a także kategorii o którą się ubiegał, czyli kategorii B. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut odwołujący się do przepisów art. 7, art. 10 ust. 1, art. 37 ust. 1 i art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. 1997r., N78, poz. 483 ze zm.). Zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest przyjęcie, że aby poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji rozszerzył treść wyroku Sądu Rejonowego w [...]. Z punktu III wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B+E, B1, C, C+E, C1, D, D+E, D1, D1+E, T. Jednakże orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutek administracyjnoprawny - w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A - gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie tych kategorii prawa jazdy także na uprawnienia do prowadzenia pojazdów na kategorii B, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 roku o sygn. akt I OSK 678/14). Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż organ administracji w rozważanym przypadku nie rozszerza zakresu zakazu orzeczonego w wyroku sądu karnego. Wyrok ten wywarł określone normatywne skutki w sferze prawa administracyjnego. Uprawnienie przyznane organowi administracji w postaci odmowy wydania prawa jazdy w innych kategoriach prawa jazdy nie powoduje ingerencji w treść samego wyroku. Decyzja organów administracji konkretyzuje obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Tym samym stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718), skarga podlegała oddaleniu.