III SA/Po 1200/12

Dnia 5 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A. G. i W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczącego podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę Decyzją z dnia 23 lutego 2012 r., nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 2-4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), art. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 6 ust 1 i art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), art. 13 § 1 pkt 1 i art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) oraz uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia 29.10.2010 r. w sprawie podatku rolnego i uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia 12 Iistopada 2010 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustalił A. G. i W. G. łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2011 w kwocie [...] zł, tj. z tytułu podatku rolnego w kwocie [...] zł oraz podatku od nieruchomości w kwocie: [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy I instancji wyjaśnił, że podatnicy odmówili wypełnienia informacji podatkowej. Dlatego organ ustalił na podstawie wypisu z rejestru gruntów, że A. G. i W. G. są właścicielami gruntów rolnych o powierzchni 269,1110 ha fizycznych, budynku mieszkalnego o powierzchni 124 m2 oraz budynku mieszkalnego o powierzchni 90 m2. Zgodnie z informacją Starostwa Powiatowego w S. stan taki utrzymywał się przez cały 2011 rok. W związku z powyższym organ przyjął powyższe dane do podstawy opodatkowania. Natomiast przyjęte stawki podatkowe wynikają z powołanych w sentencji decyzji uchwał Rady Gminy S. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nie uwzględnił stanowiska podatników, aby odliczyć z podstawy opodatkowania grunty zajęte na potrzeby budowy linii energetycznej. Organ powołał się w tym zakresie na art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z których wynika, że podatnikami podatku rolnego i podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami gruntu rolnego i nieruchomości. Powołana przez podatników decyzja Starosty z dnia 15 marca 2010 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej w obrębie wsi C. stanowiącej współwłasność W. G. i A. G. skutkowała wydanie zezwolenia Spółce A na założenie i przeprowadzenie dwutorowej linii elektroenergetycznej, jak również dawała prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac budowlano - montażowych związanych z przebudową linii oraz zobowiązywała Spółkę A do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz do wypłacenia odszkodowania, którego wartość zgodnie z przepisami zostanie wyliczona po zakończeniu inwestycji. Decyzja ta nie pozbawiła jednak A. G. i W. G. prawa własności ww. gruntów i tym samym to oni są zobowiązani do uiszczania należnego podatku od tych gruntów. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy zakwestionowali naliczenie podatku rolnego za grunt, którego użytkowania zostali pozbawieni decyzją Starosty z dnia 15 marca 2010 r. na czas nieograniczony. Prawo użytkowania tego gruntu przyznano Spółce A, prowadzącej działalność gospodarczą, a więc to ta spółka – zdaniem Odwołujących – winna opłacać podatek od użytkowanego gruntu. Decyzją z dnia 7 września 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonane przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatku rolnym ustawodawca dokonał rozróżnienia dwóch kategorii podatników podatku rolnego: właścicieli gruntów (pkt 1) oraz posiadaczy samoistnych gruntów (pkt 2). Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W ocenie Kolegium, skoro Spółka A na podstawie decyzji Starosty korzystają z nieruchomości w zakresie wskazanym w tej decyzji, to Spółkę A należy uznać co najwyżej jako posiadacza zależnego, a nie samoistnego. W przypadku tej Spółki nie można mówić o posiadaniu samoistnym, ponieważ Spółka nie włada rzeczą jak właściciel i nie może nią rozporządzać, a jedynie korzysta z gruntów w znaczeniu gospodarczym. W związku z powyższym podatnikami podatku rolnego zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym są: A. G. i W. G. – współwłaściciele gruntów. W skardze na powyższą decyzję A. G. i W. G., podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, że podatnikiem podatku rolnego od gruntu zajętego przez Spółkę A winna być ta Spółka. Podnieśli, że Spółka ta rozporządziła gruntem jak właściciel, ponieważ prowadziła na nim działalność budowlaną, polegającą na wybudowaniu linii przesyłowych i światłowodów. Ponadto Skarżący podnieśli, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym podatkowi rolnemu podlegają grunty rolne, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, a więc w przypadku tych gruntów nie powinien być naliczany podatek rolny, lecz podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy ustalającą A. G. i W. G. jako współwłaścicielom nieruchomości łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2011. W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły przedmiot opodatkowania na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków według stanu aktualnego dla istotnego w sprawie roku podatkowego 2011. Podatnicy będący osobami fizycznymi, nie złożyli bowiem, pomimo wezwania organu podatkowego, informacji podatkowej, o której mowa w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) oraz art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 939 ze zm.). Natomiast stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Należy przy tym dodać, że powyższych danych zarówno co do powierzchni nieruchomości, jak i ich klasyfikacji Podatnicy nie kwestionowali zarówno na etapie postępowania podatkowego, jak i sądowego. Istota sporu sprowadzała się natomiast do tego, czy A. G. i W. G. winni być podatnikami w zakresie dotyczącym części nieruchomości gruntowej, która na podstawie decyzji Starosty z dnia 15 marca 2010 r. została zajęta przez Spółkę A w celu założenia i przeprowadzenia napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; 2) posiadaczami samoistnymi gruntów; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego albo b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Lasów Państwowych. Natomiast w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Z powyższej regulacji wynika, że zasadniczo podatnikami podatku rolnego są właściciele gruntów, chyba że grunty znajdują się w posiadaniu podmiotów, o których mowa w powołanym art. 3 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o podatku rolnym. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, że w istotnym w sprawie roku podatkowym 2011 roku współwłaścicielami (na zasadzie wspólności małżeńskiej) będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości gruntowej byli A. G. i W. G. Natomiast podnoszona przez Skarżących okoliczność, że zostali oni pozbawieni możliwości dysponowania częścią tej nieruchomości w związku z budową linii energetycznej nie powodowała, jak słusznie przyjęły organy podatkowe, zmiany podatnika. Jak wynika z powołanej decyzji z dnia 15 marca 2010 r. Starosta Słupecki orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w obrębie wsi C. gm. S., składającej się z działek oznaczonych numerami geodezyjnymi: [...] o pow. 6,8886 ha, KW [...] - w obrębie pasa technologicznego o pow. 1,7237 ha oraz [...] o pow. 16,1581 ha, KW [...] - w obrębie pasa technologicznego o pow. 2,8486 ha stanowiącej współwłasność małż. W. i A. G., poprzez udzielenie Spółce A, zezwolenia na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej, a także funkcjonowanie linii po wybudowaniu w pasie technologicznym obejmującym łącznie 4,5723 ha. Z powyższego wynika, że Spółka A nie posiadają statusu żadnego z podmiotów wymienionych art. 3 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy o podatku rolnym, a tym samym nie mogą być – jak domagali się tego Skarżący, podatnikiem w zakresie dotyczącym nieruchomości zajętej pod budowę linii elektroenergetycznej. W przedmiotowej sprawie można bowiem jedynie mówić o użytkowaniu przez Spółkę A części nieruchomości gruntowej związanej z budową i funkcjonowaniem linii elektroenergetycznej. W związku z powyższym Spółka A posiada określone wskazaną decyzją prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac budowlano – montażowych związanych z przebudową linii elektroenergetycznej, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii. W żadnym zaś razie, wbrew twierdzeniom Skarżącego, Spółka ta nie zyskała prawa dysponowania przedmiotową nieruchomością we wskazanej części jak właściciel. Powyższe świadczy zatem o posiadaniu zależnym, a nie samoistnym tejże Spółki. Zgodnie bowiem z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W niniejszej sprawie w przypadku Spółki A nie można mówić o istotnym dla posiadania samoistnego zamiarze władania częścią nieruchomości dla siebie (animus rem sibi habendi). Nie ulega natomiast wątpliwości, że w tym przypadku mamy do czynienia z typowym dysponowaniem rzeczą cudzą (tj. nieruchomością należącą do jej właścicieli). Należy także zaznaczyć, że zmiany w zakresie podatnika w powyższym zakresie nie mogła powodować podnoszona przez Skarżących okoliczność, że część nieruchomości zajęta na potrzeby związane z budową i funkcjonowaniem linii energetycznej jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, a więc podatnikiem i to podatku od nieruchomości w tym zakresie powinna być Spółka A. Uwzględnienie tej okoliczności może bowiem powodować jedynie zmianę sposobu opodatkowania spornej części nieruchomości, lecz nie może prowadzić do zmiany podatnika. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Natomiast w myśl art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z powyższej regulacji wynika zatem, że użytki rolne (grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako rolne) podlegają podatkowi od nieruchomości, gdy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty "zajęte", to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej, na przykład przebudowa linii energetycznych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 97/06, LEX nr 292765). W świetle powyższego organy podatkowe w niniejszej sprawie powinny były zatem poczynić stosowne ustalenia, czy i w jakim zakresie sporna nieruchomość w istotnym w sprawie roku podatkowym 2011 była zajęta na potrzeby związane z budową lub funkcjonowaniem linii energetycznej. Natomiast ustalenie przez organy podatkowe (którego w niniejszej sprawie zaniechano), że część nieruchomości rolnej jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z budową lub funkcjonowaniem linii energetycznej skutkowałoby opodatkowaniem tej części nieruchomości podatkiem od nieruchomości i to według najwyższych stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 1 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Jednakże również w tej sytuacji, tj. w przypadku objęcia części gruntów podatkiem od nieruchomości podatnikami pozostawaliby A. G. i W. G. jako współwłaściciele nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Z treści powyższych przepisów wynika, że jest to regulacja analogiczna do art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, a zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zmianę podatnika powodowałoby tylko posiadanie samoistne, które – jak wykazano powyżej, nie miało miejsca. Uchylenie decyzji organów podatkowych w celu ustalenia powierzchni zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej prowadziłoby zatem jedynie do niekorzystnego dla Podatników opodatkowania tej części nieruchomości rolnej podatkiem od nieruchomości i to według najwyższej stawki, a więc do zwiększenia łącznego wymiaru podatku. W tej sytuacji, Sąd, mając na uwadze wynikający z art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zakaz orzekania na niekorzyść Skarżących, odstąpił od uchylenia zaskarżonej decyzji. Na marginesie Sąd pragnie dodatkowo wyjaśnić, że wszelkich kosztów związanych z obowiązkiem uiszczenia podatku od nieruchomości w zakresie, w jakim Podatnicy faktycznie są pozbawieni możliwości jej użytkowania w związku z budową lub funkcjonowaniem linii energetycznej, Podatnicy mogą dochodzić w ramach ewentualnego odszkodowania od Spółki A. Nie jest natomiast możliwe uzyskanie swoistej rekompensaty z tego tytułu poprzez zmianę podatnika w ramach postępowania podatkowego, ponieważ przepisy prawa podatkowego – jak wykazano powyżej, nie przewidują takiej możliwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.