III SA/Po 1205/12

Dnia 6 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia ... r., nr ... w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 rok postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, bowiem uznał, że Wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek w tym zakresie. Skarżący pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. złożył sprzeciw. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 - ,dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. W rozpoznawanej sprawie skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania Skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że P K prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca zadeklarował, że utrzymuje się z renty w wysokości ... zł, która została przyznana do dnia 31 maja 2012 roku. Wnioskodawca zaznaczył, że posiada 1/6 część kamienicy kwaterunkowej o powierzchni 1160 m² oraz działkę o powierzchni 669 m² z niewykończonym małym budynkiem. Wnioskodawca oświadczył, że z udziału w kamienicy kwaterunkowej nie uzyskuje dochodów, a jego renta była wypłacana okresowo i pomimo złożenia kolejnego wniosku o jej przyznanie nie została jeszcze przyznana, gdyż sprawa nie została jeszcze załatwiona. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.), ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. W celu wyjaśnienia rzeczywistej aktualnej sytuacji wnioskodawcy został on wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie dochodów, z których wnioskodawca pokrywa koszty bieżącego utrzymania oraz udokumentowanie przychodów oraz kosztów utrzymania posiadanych nieruchomości. Skarżący nie przedłożył żądanej dokumentacji. We wniesionym sprzeciwie skarżący wskazał, że nie jest w stanie udokumentować dochodów z których pokrywa koszty bieżącego utrzymania, gdyż ich nie posiada. Od maja 2012 r. nie otrzymuje renty, a na dalszy okres sprawa przyznania renty jest w toku. Skarżącemu pomaga rodzina, pożyczając mu drobne kwoty w wysokości ... zł miesięcznie. Skarżący popada w dalsze zadłużenie, m. in. z powodu nie płaconych na bieżąco alimentów. Udział w kamienicy nie przynosi skarżącemu żadnych dochodów. Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej P K stwierdzić należy, że wykazał on zasadność przyznania prawa pomocy. Nie uzyskuje on aktualnie żadnych stałych dochodów z wyjątkiem pożyczek od członków rodziny, nie ma również oszczędności. Obok kosztów własnego utrzymania jest on zobowiązany do regularnego uiszczania alimentów. Z posiadanego udziału w nieruchomości również nie uzyskuje on żadnego dochodu. Należy wobec tego stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ( zob. również postanowienie WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 288/12, internetowa baza orzeczeń NSA ). W konsekwencji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za uzasadniony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.