III SA/Po 1209/15

Dnia 8 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, II Oddział w [...], odmówił [...] (zwanemu dalej "skarżącym") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2014 do 04/2015 w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek w wysokości [...] zł, odsetek liczonych na dzień [...] czerwca 2015r. w wysokości [...] zł oraz kosztów upomnienia [...] zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że zgodnie z dokumentami zaewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] grudnia 1998 r. do [...] grudnia 2005r. i od [...] kwietnia 2006 r. do [...] października 2009 r. Obecnie prowadzi działalność od [...] kwietnia 2010 r., której wykonywanie jest zawieszone od dnia [...] czerwca 2015 r. Przedmiotem działalności są specjalistyczne roboty budowlane. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zgodnie z danymi zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS ustalono, że skarżący nie posiada aktualnie żadnego tytułu do ubezpieczenia, nie jest także zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący wskazał, że posiada dochód z innych źródeł w wysokości [...] zł, nie wskazując jakiego rodzaju jest to dochód. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...] lipca 2015 r. skarżący miał przyznane świadczenie rehabilitacyjne. We wniosku o umorzenie skarżący wskazał, że zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 75% podstawy wymiaru jest jego jedynym źródłem dochodów. Za okres od [...] lipca 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. wysokość wypłaconego świadczenia wyniosła [...] zł brutto, tj. około [...] zł netto. Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynikało, że skarżący nie będzie miał prawa do dalszego świadczenia, z uwagi na wykorzystanie z dniem [...] lipca 2015 r. ustawowego okresu świadczenia rehabilitacyjnego, tj. 360 dni. Na podstawie przedłożonych dokumentów - PIT-36 za lata 2012-2014 organ ustalił, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: - w roku 2012 poniósł stratę w wysokości [...] zł, - w roku 2013 poniósł stratę w wysokości [...] zł, - w roku 2014 uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Nie wskazał jednak, czy wspólnie gospodarujący członkowie rodziny osiągają dochód i w jakiej wysokości. Podniósł jedynie, że ma z małżonką ustanowioną sądową rozdzielność majątkową. W oświadczeniu skarżący wskazał wysokość ponoszonych wydatków z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, energia, gaz, itp.) w kwocie [...] zł, koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł oraz inne wydatki w wysokości [...] zł, jednak nie wskazał czy małżonka oraz córka partycypują z nim i w jakim stopniu w kosztach utrzymania domu. Organ wskazał, że skarżący nie odniósł się do posiadanych zobowiązań pieniężnych wobec innych wierzycieli. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. wskazał jedynie, że spłaca kredyt zaciągnięty na bieżące potrzeby. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż z informacji przedstawionych przez skarżącego oraz z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż posiada majątek w postaci nieruchomości. Przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni 0,0742 ha wraz z budynkiem stanowiącym odrębną nieruchomość o powierzchni 100,10 m2 położonych w miejscowości [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Ponadto skarżący jest właścicielem działki niezabudowanej rolnej, położonej w miejscowości [...] o powierzchni 0,1925 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; właścicielem nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...] o powierzchni 0,7235 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; współwłaścicielem w 1/2 części nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...] o powierzchni 0,1169 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz właścicielem nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...] o powierzchni 0,0426 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Skarżący podniósł, iż posiada rachunki bankowe, na których zgromadzone środki wynoszą [...] zł. Ponadto wskazał, iż posiada firmowy samochód marki Nissan Navara, rok produkcji 2008, o wartości rynkowej około [...] zł oraz komputer o wartości [...] zł, drukarkę o wartości [...] zł, betoniarkę o wartości [...] zł i hydronetkę o wartości [...] zł. Organ ustalił, że w stosunku do zaległości z tytułu składek zewidencjonowanych na koncie skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżący powołał się na swoją sytuację zdrowotną. We wniosku wskazał, że ma problemy zdrowotne i przedłożył orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. z którego wynika, iż jest niezdolny do pracy oraz w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, istnieją okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, na okres 8 miesięcy, licząc od daty ustania uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, Skarżący nie korzystał z ulg na przestrzeni ostatnich 2 lat. W dniu [...] czerwca 2015r. równolegle z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek wniósł o ratalną spłatę zadłużenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przy umarzaniu należności z tytułu składek zobligowany jest do przestrzegania przepisów określających zasady umarzania należności zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem postępowania administracyjnego było zbadanie czy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, przewidziane przepisami art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozstrzygnięcie kwestii możliwości ich umorzenia bądź też odmówienia żądaniu zobowiązanego. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nieuprawniona i przedwczesna byłaby wypowiedź, że w sprawie wystąpiła lub nie, całkowita nieściągalność zaległych składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy, ale nie tyle z powodu braku majątku, co właśnie z uwagi na niemożność wypowiedzenia się w sprawie uprawnionych organów. Ponadto jak wynika ze złożonego przez skarżącego materiału dowodowego oraz ustaleń ZUS, skarżącemu przysługuje prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni 0,0742 ha wraz z budynkiem stanowiącym odrębną nieruchomość o powierzchni 100,10 m2 położonych w miejscowości [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Ponadto, skarżący jest właścicielem kilku nieruchomości. Organ wskazał, że zostały podjęte czynności zmierzające do zabezpieczenia na wskazanym majątku okresów zadłużenia. Fakt posiadania przez skarżącego majątku w postaci nieruchomości, uprawnia wierzyciela do podjęcia działań zmierzających do wszczęcia egzekucji z nieruchomości, w przypadku, gdy nie będzie możliwe zastosowanie innych środków. Ponadto skarżący posiada firmowy samochód marki Nissan Navara, rok produkcji 2008, o wartości rynkowej około [...] zł. Z uwagi zatem na powyższe przedwczesne, zdaniem organu, byłoby potwierdzenie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Odnosząc się do treści oświadczenia skarżącego Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która wynika z osobistych uwarunkowań oraz kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem. Mając jednak na względzie, że: - trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, gdyż płatnik powinien wykazać się starannością i zapobiegliwością, by w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne, jakimi są składki ubezpieczeniowe względem ZUS, - do przedmiotowego wniosku nie zostały załączone dokumenty, z których wynikałoby, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej, - obecna sytuacja finansowa skarżącego może nie mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie np. w wyniku podjęcia przez niego pracy - takie stwierdzenie Zakład wysunął biorąc pod uwagę to, że do dnia [...] lipca 2015r. miało być wypłacane skarżącemu świadczenie rehabilitacyjne oraz to, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2014r., poz. 159 t.j.), świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy, co może oznaczać, że istnieją realne szanse na poprawę sytuacji finansowej skarżącego, w wyniku podjęcia przez niego pracy, - skarżący deklaruje chęć spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, który dostosowany byłby do możliwości finansowych skarżącego, Zakład uznał, iż umorzenie byłoby przedwczesne. W przypadku skarżącego nie mają też zastosowania przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, gdyż nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności, na dzień złożenia wniosku o umorzenie skarżący prowadził działalność gospodarczą, zawieszoną od [...] czerwca 2015 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ wskazał, że skarżący nie podał jakie ma problemy zdrowotne. Przedłożył jedynie decyzję ZUS o przyznaniu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżący nie będzie miał prawa do dalszego świadczenia, z uwagi na wykorzystanie z dniem [...] lipca 2015 r. ustawowego okresu świadczenia rehabilitacyjnego, tj. 360 dni. Ponadto skarżący przedłożył orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2015 r., z którego wynika, iż jest niezdolny do pracy. Mając jednak na względzie to, że zgodnie z orzeczeniem nie stwierdzono w stosunku do skarżącego całkowitej niezdolności do pracy, a ponadto nie stwierdzono, w jego przypadku konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji organ uznał, że orzeczenie to nie uniemożliwia skarżącemu całkowicie podjęcia pracy. Zakład nie kwestionował schorzeń, na które cierpi skarżący, jednak ich istnienie nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto organ wskazał, iż po wykorzystaniu ustawowego okresu świadczenia rehabilitacyjnego, tj. [...] dni, istnieje możliwość ubiegania się przez skarżącego o rentę. Mając powyższe na względzie uznano, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 3 wyżej cytowanego rozporządzenia. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie zobowiązań składkowych. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą jak i za jej negatywne skutki odpowiada podmiot prowadzący tę działalność, zarówno w trakcie prowadzenia działalności, jak i po jej zakończeniu. Obowiązek ich regulowania wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wystarczy jedynie powoływanie się przez zobowiązanego na uciążliwość i trudności w zapłacie zobowiązań, gdyż jest ona oczywista. Zobowiązany winien liczyć się z koniecznością zapłaty należności, ponieważ należy to do jego obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy. W wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, zachodzi natomiast przesłanka ważnego interesu osoby zobowiązanej, formalnie dająca możliwość umorzenia należności składkowych. Jednakże, w świetle przytoczonych wyżej argumentów, Zakład odmówił umorzenia zobowiązań z tytułu składek. Podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia zobowiązań obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest uwzględnienie stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Okoliczność ta oznacza, że Zakład zobligowany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, który można rozumieć jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszy, którymi zarządza Zakład, w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, co z kolei może oznaczać, że interes administrowanych funduszy winien być stawiany wyżej niż interes wnioskodawcy. Umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest wyrazem ostatecznej rezygnacji z określonych kwot, które wolą ustawodawcy, jako powinności publicznoprawne, powinny zasilać poszczególne fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z uwagi na wyżej wskazany charakter należności oraz cele, na jakie składki są przeznaczane, umorzenie traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, której stosowanie uzależnione jest zaistnieniem konkretnych, wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, tj. zaistnieniem całkowitej nieściągalności lub ważnym interesem osoby zobowiązanej. Zastosowanie umorzenia należności wobec płatnika składek jest odstąpieniem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, co oznacza, że muszą istnieć przyczyny wyraźnie przemawiające za tak szczególnym traktowaniem zobowiązanego. Ustawodawca określając szczegółowe zasady umarzania kierował się ważnym interesem osoby zobowiązanej, ale i stanem finansów ubezpieczeń społecznych, z czego dla organu wynika dodatkowa wskazówka o stosowaniu instytucji umorzenia jako wyjątkowej i ograniczonej tylko do sytuacji niezwykle trudnej. Mając na względzie powołane w uzasadnieniu argumenty Zakład uznał, że umorzenie należności z tytułu składek w chwili obecnej byłoby przedwczesne, a tym samym naruszałoby interes publiczny. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Zakład poinformował skarżącego, że wydano pozytywną decyzje o rozłożeniu na raty zaległości z tytułu składek. W dniu [...] sierpnia 2015 r. skarżący złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący podniósł, że Zakład rozumie jego trudną sytuację. Wskazał, że nie mógł zapoznać się z materiałem dowodowym. Podkreślił, że nie jest możliwe podejmowanie przez niego pracy w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. W piśmie z dnia [...] września 2015 r. skarżący wskazał, że pogorszyła się jego sytuacja, gdyż skończyło się świadczenie rehabilitacyjne, a nie zapadła decyzja dotycząca renty. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2015r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Organ wskazał, że skarżący przedłożył do akt sprawy dokumentację medyczną obrazującą stan zdrowia. Podkreślił nadto, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lecz rozstrzyga sprawę ponownie. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek organ stwierdził, iż dokonane w toku postępowania dowodowego ustalenia oparte są na informacjach zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz na zebranych w sprawie dokumentach i ustaleniach własnych organu. Postępowanie dowodowe wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ma jedynie uzupełniający charakter ze względu na treść art. 136 zdanie pierwsze k.p.a., mówiący, iż organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie - organ odwoławczy ma zatem obowiązek ustosunkować się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ocenić stan faktyczny ustalony na podstawie dowodów zebranych przez organ I instancji. Oceniając prawidłowość postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez Zakład pod względem jego zgodności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wskazał, iż stronie zagwarantowano możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Strona została poinformowana o treści art. 10 § 1 k.p.a. i umożliwiono zapoznanie się z materiałem zgromadzonym w toku postępowania dowodowego. Odnosząc się do zarzutu, iż skarżący nie mógł zapoznać się z dokumentacją kończącą postępowanie, organ II instancji wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2015r., poinformowano skarżącego, iż stosownie do art. 10 k.p.a. przysługuje stronie prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w terminie 3 dni od daty otrzymania ww. pisma. Wbrew stwierdzeniom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że skarżącemu została udostępniona cała zgromadzona w sprawie dokumentacja wraz z ustaleniami własnymi organu odnośnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz ustaleniami w zakresie posiadanego przez skarżącego majątku w postaci ruchomości i nieruchomości. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło trwale zaprzestanie prowadzenia działalności. Działalność jest zawieszona od [...] czerwca 2015 r. Ponadto jak wynika z ustaleń Zakładu, pozyskanych z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych i Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości oraz ruchomości, które mogą być przedmiotem zabezpieczenia należności Zakładu. Samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. W tych przypadkach zasadniczo konieczne jest stwierdzenie, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji uznał zatem, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, iż na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma możliwość umorzenia należności z tytułu składek, mimo braku całkowitej nieściągalności jeśli stwierdzi, że jest to w danym przypadku uzasadnione. Badając, czy spełnione zostały przesłanki określone przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., tj. czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych organ miał na uwadze fakt, iż przepisy nie wskazują jakimi kryteriami powinien kierować się Zakład. Dlatego też oceniając sytuację majątkową organ miał na uwadze przede wszystkim zasady doświadczenia życiowego i brał pod uwagę indywidualną sytuację życiową skarżącego jako osoby zobowiązanej. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...] lipca 2015 r. skarżący miał przyznane świadczenie rehabilitacyjne. W dniu [...] lipca 2015 r. w związku z wyczerpaniem okresu pobierania ww. świadczenia, skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia rentowego i w dniu [...] października 2015 r., została wydana decyzja o odmowie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący wskazywał, iż uzyskuje dochód w kwocie [...] zł, ale nie wskazał jego źródła. Organ podkreślił, że skarżący nie wskazał, czy członkowie rodziny osiągają dochód i czy partycypują w kosztach ponoszonych w gospodarstwie domowym, stąd brak możliwości zestawienia wysokości ponoszonych wydatków z osiąganym dochodem w rodzinie. Organ odwoławczy, podobnie jak organ l instancji stwierdził, iż wykazano zaistnienie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, tj. udowodniono, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednocześnie Zakład wskazał, iż skarżący nie posiada obecnie zatrudnienia i nie uzyskuje dochodu, jednak nie wskazał na problemy w regulowaniu bieżących opłat oraz na konieczność korzystania z pomocy instytucjonalnej, co byłoby formalnym potwierdzeniem trudnej sytuacji materialnej. Do udzielania pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej powoływane są ośrodki pomocy społecznej lub inne tego rodzaju instytucje, do których osoba potrzebująca winna się zwrócić w przypadku problemów materialnych. Organ przy tym wskazał, iż udowodnienie trudnej sytuacji bytowej leży po stronie osoby wnoszącej wniosek. W toku prowadzonego postępowania nie udokumentowano żadnych nowych okoliczności. Ponadto wcześniej skarżący deklarował chęć spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego. Zakład wyraził zgodę na rozłożenie należności na raty w zadeklarowanej wysokości, lecz umowa nie została przez skarżącego podpisana. Organ podkreślił, wskazując na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, że orzekając w przedmiotowej sprawie uwzględniono i wyważono nie tylko słuszny interes skarżącego jako osoby zobowiązanej do opłacenia składek, ale także interes społeczny czyli innych ubezpieczonych (w zgodzie z zasadą z art. 7 k.p.a.), którzy płacą regularnie składki. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Organ podkreślił, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia znajduje zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Zatem organ nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. W odniesieniu do § 3 ust. pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, iż obecna sytuacja finansowa skarżącego jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej, czy też innego nadzwyczajnego zdarzenia, a powstałe zadłużenie jest wynikiem nieopłacenia składek w wyżej wskazanym okresie. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą także przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wyszczególnione w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, tj. przewlekła choroba własna lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący powołał się na sytuację zdrowotną i fakt, iż otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne do [...] lipca 2015 r. Decyzją Zakładu z dnia [...] października 2015r. odmówiono skarżącemu prawa do renty w związku z wnioskiem z dnia [...] lipca 2015r., stwierdzając brak niezdolności do pracy. Organ nie negował istniejących schorzeń, jednak dotychczas nie została stwierdzona całkowita niezdolność do pracy oraz nie wykazano, aby w przypadku skarżącego zaistniała konieczność sprawowania opieki w przypadku ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji. Ponadto fakt, iż skarżący miał przyznany zasiłek rehabilitacyjny może świadczyć o tym, iż dalsze leczenie rokowało odzyskanie zdolności do pracy. Organ zaznaczył, że choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza zobowiązanego z codziennego funkcjonowania i nie pozwala na zajęcie się sprawami zawodowymi. Obecnie skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do pracy wobec czego sytuacja finansowa chociaż trudna, nie może zostać uznana za trwałą. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w tym: zeznań podatkowych za lata 2013 i 2014 (gdzie zadeklarowano osiąganie przychodów i ponoszenie kosztów), a także podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące 12/2014 r. i 03/2015 r. (a więc w okresie prawa do świadczenia) oraz na podstawie zestawienia rocznego za 2015 r. (gdzie zaksięgowano koszty z prowadzonej działalności) ustalono, iż brak jest podstaw do uznania, że w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie zachodził obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na ww. zdarzenia gospodarcze. Organ podkreślił, że podjęcie działalności gospodarczej oznacza przyjęcie ciężaru regulowania należności publicznoprawnych, w tym składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji materialnej i płatniczej bez udziału państwa, kalkulując opłacalność jej prowadzenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, po wnikliwej analizie stanu faktycznego oraz dokumentów zgromadzonych w aktach przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawarte w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] ponownie odmawiając umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę. W skardze zwrócił uwagę na swój zły stan zdrowia, który nadto systematycznie się pogarsza. Wskazał, że wystąpił o przyznanie renty. Przewlekła choroba spowodowała niemożność uiszczenia składek za okres od marca 2014 r. do maja 2015r. Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i w przypadku choroby nie ma możliwości dalszego jej wykonywania. Skarżący wskazał, że jego obecny stan finansów nie pozwala na opłacenie składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j. ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem, natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, ponieważ znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Podstawą prawną dla podjęcia decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. był art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm. - dalej "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej "Rozporządzenie"). Decyzja organu II instancji z dnia [...] listopada 2015 r. została prawidłowo wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 t.j. ze zm., dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Organ II instancji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2014 r. do kwietnia 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu: składek – [...] zł, odsetek liczonych na dzień 3 czerwca 2015 r. – [...] zł, kosztów upomnienia – [...] zł. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Z treści przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być przez ZUS umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa powyżej, zachodzi zaś w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W sytuacji braku całkowitej nieściągalności, a zatem gdy nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może dojść do umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten ma jednak zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Do umorzenia tego typu należności może dojść tylko w uzasadnionych przypadkach, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W przepisie tym wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Warto również zaznaczyć, że umorzenie składek (dokonane zarówno na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jak i na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Dodać przy tym należy, że decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych w którymś z ww. przepisów. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 Rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności winny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Organ prawidłowo przyjął, po uwzględnieniu materiału dowodowego i ustaleniu stanu faktycznego, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wyżej określone przesłanki umorzenia należności z tytułu całkowitej nieściągalności składek. Po wniesieniu odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ II instancji dokonał powtórnej analizy finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego w oparciu o dotychczas zgromadzone dowody. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadził działalność, która jednak została zawieszona. Jednocześnie ustalono, że skarżący ma problemy zdrowotne, które spowodowały, że nie był zdolny do pracy. Otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne, które zostało przyznane w związku z niezdolnością do pracy, jednakże otrzymane w związku z rokowaniem powrotu do zdrowia. Ponadto organ ustalił, że skarżący posiada nieruchomości i ruchomości, w tym samochód o wartości ok. [...] zł. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną i córką, jednak nie wyjaśnił, czy ww. osoby uzyskują dochód i czy uczestniczą w ponoszeniu kosztów utrzymania wskazanych przez skarżącego we wniosku. Podkreślenia wymaga również, że na dzień wydania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek skarżący nie miał ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a prawo do świadczenia rehabilitacyjnego ustało w dniu [...] lipca 2015 r. Należy zatem uznać, że skarżący mógł podjąć pracę. Organ wziął również pod uwagę okoliczność, że w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej skarżący nie uzyskuje dochodu. W świetle powyższego organ prawidłowo uznał zatem, że nie może być mowy o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, więc nie można przewidywać jego wyniku. Jednakże odnosząc się do stanu majątkowego skarżącego można przypuszczać, że egzekucja należności w kwocie ok. [...] zł nie byłaby bezskuteczna. Już egzekucja skierowana do ruchomości zobowiązanego pozwoliłaby na uzyskanie spłaty wszystkich zaległości skarżącego. W tej sytuacji nie może być zatem mowy o całkowitej nieściągalności. Organ prawidłowo uznał, że obecna sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednak należy uznać, że stan ten nie ma charakteru trwałego. Skarżący nie został bowiem uznany za trwale niezdolnego do pracy. Sąd wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, że uwzględniając stan faktyczny niniejszej sprawy, nie wystąpiły żadne przesłanki umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia. Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego pełnych informacji na temat dochodów w jego rodzinie nie można było bowiem uznać, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższe stwierdzenie jest również uzasadnione z uwagi na składniki majątkowe posiadane przez skarżące i wskazane we wniosku o umorzenie należności. Co więcej, skarżący wskazywał, ze spłaca zobowiązanie z tytułu kredytu. Oznacza to, że skarżący posiada środki na regulowanie swoich zobowiązań. Zobowiązania publicznoprawne powinny mieć natomiast pierwszeństwo przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Skarżący nie wykazał również, aby miały miejsce nadzwyczajne okoliczności, które pozbawiły możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazać należy, że organ wziął również pod uwagę przewlekłą chorobę zobowiązanego i związaną z tym konieczność zawieszenia działalności gospodarczej. Po raz kolejny jednak należy podkreślić, że okoliczność ta nie ma charakteru trwałego i może ulec zmianie. W przypadku zmiany okoliczności lub zaistnienia nowych możliwe jest natomiast wystąpienie z kolejnym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd podkreśla, że opłacanie składek jest podstawowym obowiązkiem płatnika składek, natomiast umorzenie zaległości powoduje utratę dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasadą jest płacenie składek, a nie ich umarzanie, będące instytucją o charakterze nadzwyczajnym. Dlatego przyczyny ewentualnego umorzenia składek również muszą cechować się nadzwyczajnym charakterem, a konieczność spłaty zobowiązań publicznoprawnych powinna być traktowana przez dłużnika najwyżej w hierarchii wszystkich innych zobowiązań. W ocenie Sadu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i w tym celu stawił się w siedzibie organu. Twierdzenia skarżącego wskazujące, że nie umożliwiono wglądu w dowody znajdujące się w aktach sprawy nie znajdują potwierdzenia w aktach administracyjnych. Nie ma żadnych podstaw, aby uznać za wiarygodne oświadczenie skarżącego, że utajniono wobec niego dowody, które sam przedkładał wraz z wnioskiem o umorzenie należności. Na rozprawie w dniu [...] marca 2015 r. Sad na podstawie art. 106 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy wskazać, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. W rozpatrywanej sprawie ustalony przez organ stan faktyczny nie budził wątpliwości, których wyjaśnienie byłoby możliwe przy pomocy dowodów przedstawionych przez skarżącego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ani organ, ani też Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionowały tego, że skarżący posiada możliwość uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w niniejszej sprawie nie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.