III SA/Po 1209/15

PostanowienieWSA w Poznaniu2016-04-20

Skład orzekający: Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych podlega umorzeniu, jeśli strona skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z ponoszenia tych kosztów?
Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, gdy strona skarżąca jest z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. zwolniona z obowiązku ponoszenia tych kosztów. W takiej sytuacji strona nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy, a prowadzenie postępowania jest zbędne. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie pełnomocnika) podlega rozpoznaniu merytorycznemu.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wcześniejszym wyrokiem WSA oddalono skargę W.S. Wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i dochodową, wskazując na posiadany majątek i dochody z dzierżawy, a także zobowiązania i chorobę. Sąd rozpoznał wniosek, umarzając postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych i odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie adwokata).

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 20 kwietnia 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia 1. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 8 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił przedmiotową skargę W.S. Dnia 12 kwietnia 2016 roku W. S. złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że W. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną (emerytką) oraz córką (studentką). Wnioskodawca posiada rozdzielność majątkową z żoną. W.S. oświadczył, że jest właścicielem połowy domu posadowionego na działce o powierzchni [...] m² (wartość szacowana [...] zł) oraz dwóch nieruchomości rolnych w L. i W. (dwóch działek siedliskowych o powierzchni [...] m² oraz [...] m²), a także jest użytkownikiem wieczystym gruntu w Luboniu o powierzchni [...] m², na którym posadowiony jest budynek wymagający remontu o powierzchni [...] m². Ponadto wnioskodawca posiada samochód firmowy Nissan Navara o wartości [...] zł oraz urządzenia i narzędzia firmowe o wartości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że uzyskuje obecnie dochody z tytułu dzierżawy służebności przesyłu w wysokości [...] zł. Natomiast miesięczne stałe zobowiązania oszacował w następujący sposób: opłaty za mieszkanie – [...] zł, zakup lekarstw – [...] zł, niezbędne wydatki na utrzymanie – [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, ale od 2012 roku pozostaje na zwolnieniu lekarskim i wymaga rehabilitacji, przez co dnia [...] roku złożył wniosek o rentę. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie W. S. wniósł skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu wnioskodawca jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu w myśl art. 249a P.p.s.a. W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisami art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności należy zwrócić uwagę, że zadeklarowane przychody wnioskodawcy nie korespondują z zadeklarowanymi wydatkami. Natomiast wnioskodawca nie wyjaśnił skąd czerpie środki na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Jednocześnie posiadany przez wnioskodawcę majątek o znacznej wartości (samochód, działki siedliskowe, działki budowlane oraz budynki) choćby w niewielkim zakresie może podlegać zbyciu, a uzyskane w ten sposób dodatkowe środki mogą zostać przekazane na pokrycie kosztów honorarium profesjonalnego pełnomocnika w toku prowadzonego postępowania sądowego. Takie okoliczności pozostają istotne w świetle rozpoznawanej sprawy. Pomoc państwa może być bowiem przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. Z taką sytuacją nie mamy natomiast do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło