III SA/Po 1220/12

Dnia 24 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt sprawy dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] marca 2012r. nr [...], II. przyznaje radcy prawnemu P. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił K. M. reprezentowanemu przez M. M. i radcę prawnego R. B. wydania z akt sprawy dokumentów w postaci płyty CD. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż M. M. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o odpis dokumentów z akt sprawy o sygnaturze [...] dotyczącej złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż uzyskanie płyty CD jest jedyną drogą uzupełnienia danych i posiadania dowodu przeprowadzenia kontroli na miejscu. Organ przywołując treść art. 73 i 74 Kpa uznał, iż strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ uznał, iż strona nie wskazała żadnego ważnego powodu, dla którego należałoby wydać płytę CD dotyczącą kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 3 grudnia 2011r. W dniu 26 marca 2012 r K. M. złożył zażalenie od przedmiotowego postanowienia. Podkreślił w nim, iż płyta CD jest tylko w aktach i tylko ona umożliwia mu zapoznanie się ze zdjęciami i wejście w posiadanie materiału dowodowego w tej sprawie. Zaznaczył, iż zniszczeniu uległ wniosek a jemu samemu nie przesłano ani CD, ani jej kopii ani innych dokumentów z kontroli. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. o nr [...], Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując się na treść art. 73 § 1 i § 2 Kpa stwierdził, iż strona ma prawo wglądu do akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii oraz odpisów w każdym stadium postępowania oraz po jego zakończeniu. Strona może również żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jednak uprawnienie to ograniczone jest obowiązkiem wykazania istnienia ważnego interesu strony w uzyskaniu takich uwierzytelnionych dokumentów. Dalej podkreślił, iż strona ma prawo do wglądu w akta swojej sprawy w każdej chwili. W przedmiotowej sprawie dokumentacja została udostępniona K. M., a on sam miał zapewniony dostęp do akt sprawy bez ograniczeń. K. M. skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podkreślił, iż organy systematycznie od roku 2008 odmawiają mu wglądu do akt i pełnego do nich dostępu. Przy okazji zaznaczył, iż w odniesieniu do płyty CD nie wystarczy sam wgląd, bowiem nie posiada przenośnego komputera, który pozwoliłby mu zapoznać się z elektronicznymi danymi. Uniemożliwienie mu dostępu ogranicza jego prawa jako strony i jest działaniem na jego szkodę. W dniu 6 marca 2013r. pełnomocnik z urzędu K. M. złożył do akt sprawy pismo procesowe, w którym zarzucił organom, iż nie ustaliły rzeczywistego żądania Skarżącego zawartego we wniosku z dnia 29 lutego 2012r. Pełnomocnik podkreślił, iż organy niezasadnie uznały, iż w sprawie ma zastosowanie art. 73 § 2 Kpa. Organ z urzędu powinien podjąć czynności w celu ustalenia treści żądania i winien to uczynić na każdym etapie sprawy, także przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej. Organy winny wezwać skarżącego do sprecyzowania złożonego wniosku, informując o treści obowiązującego prawa. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga została uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 73, 64 § 2, art. 6 i 9 Kpa ), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r.Nr 270). Strona w dniu 29 grudnia 2012r. złożyła wniosek o wydanie płyty CD z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 3 grudnia 2011. Wniosek uzasadniła faktem, iż jest to jedyna droga do uzyskania danych i posiadania dowodu tejże kontroli. Wobec treści wniosku i jego uzasadnienia zadaniem organu było ustalenie, czy wniosek złożony został w trybie art. 73 § 1 czy § 2 Kpa, biorąc pod uwagę fakt, iż płyta CD jest jedynie nośnikiem informacji związanych z przedmiotem kontroli. W pierwszej kolejności organ winien zauważyć różnice pomiędzy treścią wniosku i zażalenia, co pozwoliłoby właściwie zinterpretować intencje skarżącego. O tym, iż niedostatecznie je rozważył świadczy niekonsekwencja w uzasadnieniu postanowień. W postanowieniu I instancji organ uznał, iż strona żąda wydania uwierzytelnionego odpisu płyty CD, a tym samym żądanie to jest oparte o treść art. 73 § 2. W konsekwencji organ uznał iż brak ważnego interesu strony dla uwzględnienia takiego żądania. Utrzymując w mocy to postanowienie Dyrektor ARiMR w istocie nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny - dlaczego odmawia żądaniu skarżącego. Z jednej strony bowiem twierdzi, iż strona na każdym etapie może sama zapoznawać się z aktami sprawy i sporządzać odpisy, notatki, kopie, z drugiej zaś utrzymując w mocy postanowienie I instancji potwierdza stanowisko organu o braku uzasadnionego interesu w żądaniu uwierzytelnionych odpisów. Powyższe świadczy jednie o tym, iż organ na żadnym etapie postępowania nie wyjaśnił intencji i żądania K. M. W ocenie Sądu, organ uwzględniając treść wniosku i złożonego następnie zażalenia winien usunąć zaistniałe wątpliwości. Wyjaśnienie treści żądania miało zasadnicze znacznie w aspekcie przedmiotowego postępowania. Podkreślić należy, iż protokół kontroli wysłano skarżącemu w dniu 21 grudnia 2012r. pismem poleconym. Ani z treści wniosku, ani z zażalenia nie wynika, czy strona taki protokół w dacie składania wniosku otrzymała. Treść zażalenia zdaje się jednak sugerować, że K. M. nie posiada żadnych dokumentów z przeprowadzonej kontroli, stąd złożone w dniu 29 grudnia 2012 roku żądanie. Gdyby organy kierując się treścią art. 9 Kpa wyjaśniły kwestę otrzymania raportu z kontroli, strona sama mogłaby określić charakter żądania. Uwzględniając także treść oświadczenia K. M. z 8 lutego 2012 złożonego po zapoznaniu z aktami, także niesprecyzowanego i nie wskazującego jednoznacznie uwag do materiału dowodowego uznać należy, iż organy kierując się dyspozycją art. 9 Kpa winny wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, bowiem w konsekwencji mogą one mieć (tak jak w niniejszym postępowaniu) wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony. Zgodnie z treścią art. 64 § 2 Kpa jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nie usunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wniosek o wszczęcie postępowania winien zawierać m.in. precyzyjne żądanie strony dotyczące zakresu prowadzonego postępowania administracyjnego (art.63 § 2 Kpa). Skoro treść żądania wyznacza przedmiot postępowania, to organ powinien skorzystać z trybu wskazanego w art. 64 § 2 Kpa i wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania, jeżeli zdaniem organu kwestia ta budzi określone wątpliwości. Art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. - O wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich stanowi, iż w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ ARiMR stoją na straży praworządności i są zobowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielać stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnić stronom na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym art. 81 Kpa nie stosuje się. W ocenie Sądu - "wyłączenie" tym przepisem obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie zwalnia organów z obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w okolicznościach danej sprawy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ustawodawca nakazuje przecież organom Agencji stanie na straży praworządności i udzielanie stronom na ich żądanie niezbędnych informacji. Zwrot "na żądanie" nie oznacza, że żądanie to musi być zawsze rzeczowo uzasadnione i sprecyzowane, obowiązek praworządności oznacza w tym wypadku konieczność jednoznacznego ustalenia woli wnioskodawcy, dążenie do wyjaśnienia intencji składającego wniosek. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji winny uwzględnić powyższe uwagi, a w szczególności powinny ustalić, czy żądanie strony dotyczy wydania odpisów zdjęć znajdujących się na płycie CD, czy też możliwości jej odczytania, bądź sporządzenia kopii zawartych tam danych, czy też dotyczy w ogóle materiałów z kontroli. Strona ma przecież także prawo wglądu do nośników informacji związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów i kopii. Podkreślić należy w tym miejscu, iż tylko w sytuacji wskazanej w art. 73 § 2 Kpa koniecznym jest dokonanie oceny istnienia ważnego interesu strony. Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu postanowień organów I i II instancji, a o przyznaniu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.