III SA/Po 1244/16

Dnia 24 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją wydaną w dniu [...]r. ustalił [...]kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony [...] w dniu [...] r. W dniu[...] r. (data nadania przesyłki [..] r.) do organu wpłynęło odwołanie, sporządzone przez pełnomocnika skarżącego, od powyższej decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że od dnia [...] r. w sposób nagły i nieoczekiwany zachorował ( doznał[...]), co potwierdza karta konsultacyjna neurologiczna dr nauk medycznych [...] ( specjalista neurolog ). W trakcie nasilenia choroby pełnomocnik strony odbył rehabilitację w specjalistycznej placówce rehabilitacyjnej. Z uwagi na konieczność zastosowania trybu spoczynkowego i przyjmowanie silnych leków, niemożliwym było napisanie odwołania w wymaganym terminie. Pełnomocnik prowadzi kancelarię prawną samodzielnie, bez pomocy osób trzecich. Choroba ustąpiła po [...] r. i w terminie 7 dni złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazana przez pełnomocnika choroba nie stanowiła przeszkody do wniesienia odwołania w wyznaczonym terminie. Zdaniem organu, pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z dokumentacji załączonej do wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pełnomocnik strony mógł się poruszać, zgodnie ze wskazaniami lekarskimi ( zalecany "spoczynkowy tryb życia" nie jest jednoznaczny z nakazem leżenia ). Pełnomocnik w dniach [...]r. jeździł na zabiegi do ambulatorium odległego o ok. [...] km. Musiał wobec tego korzystać ze środków komunikacji publicznej, czy pomocy osób trzecich. Siedziba ambulatorium mieści się ok. [...] m od siedziby organu I instancji, wobec czego pełnomocnik mógł nadać odwołanie osobiście, nie tylko za pomocą poczty polskiej. Pełnomocnik dla zachowania terminu do wniesienia odwołania mógł ponadto skorzystać z pomocy innej osoby, niekoniecznie profesjonalnego prawnika. Pełnomocnik, jako radca prawny, mógł też udzielić dalszego pełnomocnictwa do prowadzenia przedmiotowej sprawy lub zawiadomić dziekana rady okręgowej izby radców prawnych o konieczności wyznaczenia z urzędu zastępcy radcy prawnego. Schorzenia opisane we wniosku pełnomocnik leczy od [...] r., co nie przeszkadza mu generalnie w normalnym funkcjonowaniu i udzielaniu profesjonalnej pomocy prawnej. Nie mógł on jedynie wykonywać we wskazanym okresie pracy fizycznej, co nie oznacza jednak niemożliwości sporządzenia odwołania i nadania go do organu ( samodzielnie lub za pośrednictwem poczty ). W skardze na powyższe postanowienie [...] reprezentowany przez pełnomocnika [...] wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organowi zarzucono naruszenie - art. 58 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że przedstawiona dokumentacja lekarska nie uprawdopodobniła braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi - art. 7 w zw. z art. 8 kpa poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 58 §1 i 2 k. p. a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W powołanym przepisie wskazane zostały cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym. Przy czym, jeśli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, to brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy oceniać na podstawie okoliczności odnoszących się do pełnomocnika. Obowiązkiem organu jest natomiast wnikliwe zbadanie wniosku, o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, co oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść ( por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ). Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się, m.in.,) przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia przez zainteresowaną stronę braku winy, co powinno polegać na przedstawieniu argumentacji wskazującej na to, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym ( por. ,m. in., wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ). Przy czym, co należy również podkreślić, uprawdopodobnienie braku winy, o którym stanowi wskazany przepis, jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce W kontrolowanej sprawie, z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarskiego wynika, że pełnomocnik strony skarżącej we wskazanych dniach nie miał możliwości dokonania czynności procesowej i nadania pisma ( odwołania od decyzji I instancji ) na poczcie osobiście lub przez inną osobę działającą na zlecenie. Decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik skarżącego wskazał, że od dnia [...] r. w sposób nagły i nieoczekiwany zachorował ( doznał[...]) , co potwierdza karta konsultacyjna neurologiczna dr nauk medycznych ( specjalista neurolog ). W trakcie nasilenia choroby pełnomocnik strony odbył rehabilitację w specjalistycznej placówce rehabilitacyjnej. Z uwagi na konieczność zastosowania trybu spoczynkowego i przyjmowanie silnych leków niemożliwym było napisanie odwołania w wymaganym terminie. Pełnomocnik prowadzi kancelarię prawną samodzielnie, bez pomocy osób trzecich. Choroba ustąpiła po [...] r. i w terminie 7 dni złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z załączonej do wniosku karty konsultacji neurologicznej specjalisty neurologa wynika, że w dniu [...] r. pacjent zgłosił[...]. Objawy występowały od 2-3 dni i stopniowo nasilały się, nie było poprawy po zastosowaniu leków przeciwbólowych. Stwierdzono w trakcie badania [...] Pacjent[...]. Ostatecznie rozpoznano [...] Jako zalecenia wskazano – unikanie aktywności ( tryb spoczynkowy ), zwolnienie z pracy i unikanie jazdy samochodem przez okres około [...] dni . Zalecono też rehabilitację – fizykoterapię. Z historii choroby wynika, że pełnomocnik strony ma problemy z [...] od [...] r. W [...] r. przebywał z tego powodu w szpitalu. Z zaświadczenia ośrodka rehabilitacyjnego wynika, że w dniach [...] r. pełnomocnik miał wykonywane zabiegi w zakresie rehabilitacji i fizykoterapii. Z załączonego do skargi oświadczenia pielęgniarki [...] z dnia [...] r. wynika natomiast, że w dniach od [...]r. zajmowała się ona opieką pielęgniarską na pełnomocnikiem strony poprzez podawanie leków i pomoc w czynnościach samoobsługowych, których nie był on w stanie wykonać. Pełnomocnik strony we wskazanym okresie leżał, ewentualnie korzystał z rehabilitacji. Przyjmował on bardzo silne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne uniemożliwiające pracę zawodową i kierowanie pojazdami – k. 6 akt sądowych. W ocenie Sądu, choroba pełnomocnika strony jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu, w sytuacji, gdy wystąpiła ona nagle, a jej charakter i przebieg, w tym zażywanie silnych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, uprawdopodabniają, że pełnomocnik nie był w stanie dokonać czynności, (w szczególności sporządzić odwołania), ani też wyręczyć się inną osobą. Ponadto, z faktu uczęszczania pełnomocnika na zalecone przez lekarza zabiegi rehabilitacyjne nie wynika automatycznie, jak przyjmuje organ, że pełnomocnik mógł wykonywać inne czynności, w tym czynności zawodowe. W zaleceniach lekarskich wskazano bowiem wyraźnie, że pacjent winien leżeć, unikać aktywności, w tym aktywności zawodowej oraz prowadzenia pojazdów. Z oświadczenia pielęgniarki wynika kategorycznie, że pełnomocnik zażywał silne leki uniemożliwiające normalną pracę i aktywność. We wskazanym okresie udzielała ona pomocy pełnomocnikowi w czynnościach samoobsługowych, których nie był on w stanie wykonać. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy , organ uwęgleni poczynione wyżej rozważania i ocenę Sądu. Ze względu na powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) orzekł, jak w sentencji.