III SA/Po 1255/15

Dnia 9 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 roku, przyznał S. M. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 130.000 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że gospodarstwo rolne Wnioskodawcy zostało wytypowane do kontroli na miejscu, a inspekcja terenowa zrealizowana w dniach 06-09 sierpnia 2013 roku ujawniła szereg nieprawidłowości mających wpływ na wysokość przyznanej płatności. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła 58.839,20 zł. Organ zastosował pomniejszenia płatności: dla wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe (55.932,80 zł), dla wariantu 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach (952,50 zł), dla wariantu 3.1.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach natura 2000 (1.645,50 zł), dla wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (144 zł) oraz dla wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 (164,40 zł). S. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej pomniejszenia płatności dla wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że problemy z liczbą drzew na hektar upraw sadowniczych gruszy spowodowane zostały przez niezależne od człowieka czynniki atmosferyczne. Natomiast usunięcie szkód pozostawało poza ludzkimi możliwościami. Zimą 2011/2012 znaczna liczba drzew wymarzła i obumarła. Próba pozyskania materiału do uzupełnienia nie przyniosła pozytywnych rezultatów, bowiem drzewa w szkółkach również wymarzły. Zakup drzewek do uzupełniających nasadzeń okazał się niemożliwy. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wnioskodawca skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 roku sygn. akt III SA/Po 1632/14 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 roku (nr [...]). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...] października 2015 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazał, że przyznanie płatności jest możliwe jedynie po spełnieniu wymogów Programu rolnośrodowiskowego. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie Wnioskodawcy ujawniła, że w rozpoznawanym przypadku nie zostały spełnione wymagania dotyczące ukorzenienia, wysokości i grubości drzewek, a nadto wymagania dotyczące minimalnej obsady drzew. Organ wyjaśnił, że obowiązkiem osoby występującej o przyznanie płatności jest podanie wszystkich informacji dotyczących przyznania płatności zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w odpowiednim czasie. Osoba ubiegająca się o przyznanie płatności ma obowiązek poinformować organ o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności. Organ wyjaśnił, że powołane w odwołaniu niekorzystne warunki atmosferyczne mogłyby być sklasyfikowane jako przypadek siły wyższej. Jednak na gruncie niniejszej sprawy taka sytuacja nie może mieć miejsca, gdyż Odwołujący się nie zgłosił faktu wystąpienia siły wyższej organowi I instancji. Organ zaznaczył jednocześnie, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowych brak realizacji wymogów programu na skutek siły wyższej stanowi podstawę do odstąpienia od obowiązku zwrotu pomocy z tego tytułu. Natomiast przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie może mieć miejsca nawet wówczas, gdy brak realizacji wymogów programu jest skutkiem siły wyższej. S. M. ponownie w niniejszej sprawie administracyjnej skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ zignorował zasadnicze wnioski zawarte w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie odniósł się merytorycznie do przedmiotu sprawy z uwzględnieniem stanowiska sądu, lecz ponownie przytoczył treść szeregu przepisów regulujących kwestie funkcjonowania organów administracji publicznej zajmujących się dopłatami dla rolnictwa. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący podniósł, że ewentualna redukcja lub wykluczenie z płatności może nastąpić, gdy nie są przestrzegane określone wymogi i gdy można to bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu wniosek o płatności. Organ nie wykazał żadnego działania lub zaniechania po stronie Wnioskodawcy, które mogłoby spowodować nieotrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Organ nie wykazał, że brak spełnienia wymagań w zakresie materiału szkółkarskiego leży po stronie Wnioskodawcy. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie ujawnił naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718). Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, prawidłowo wyznaczyły zakres okoliczności faktycznych istotnych dla załatwienia sprawy, a ponadto bez naruszenia przepisów postępowania przyjęły ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i prawidłowo zastosowały prawo materialne. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej prawy brak jest podstaw dla formułowania zarzutów, że przy ponownym załatwieniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zastosował się do wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego oceny prawnej, czy też pominął wskazania sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Podkreślić zatem należy, że powodem uchylenia decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2015 roku (nr [...]) było to, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił zmiany dokonanych ustaleń faktycznych oraz zmiany podstawy prawnej dokonanego pomniejszenia płatności, co w ocenie Sądu stanowiło naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 §1 i §2 w zw. z art. 138 §1 pkt.1 i art. 15 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że odniesienie się organu do tej kwestii w odpowiedzi na skargę jest spóźnione. Sąd wskazał ponadto, że organy były zobowiązane z urzędu zbadać, czy stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości są wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi. Inspektorzy terenowi powinni mieć na uwadze wszystkie okoliczności dotyczące stanu upraw, które pozwalałyby organom orzekającym w sprawie płatności dokonać oceny z punktu widzenia przesłanek egzonerujących rolnika, a wskazanych w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Odnosząc się do argumentacji skargi z całą stanowczością podkreślić zatem należy, że przyczyną usunięcia z obrotu prawnego poprzedniej decyzji były przede wszystkim uchybienia przepisom postępowania, które w ocenie Sąd mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2015 roku o sygn. akt III SA/Po 1632/14 ujawnia, że organy administracji publicznej prawidłowo wyznaczył zakres kwestii merytorycznych istotnych do wyjaśnienia w sprawy z urzędu. Wbrew sugestiom płynącym z argumentacji skargi z powołanego powyżej wyroku w żadnym zakresie nie wynika związanie organu, co do treści przyszłego rozstrzygnięcia sprawy, a tym bardziej zobowiązanie organu do wydania decyzji bez zastosowania umniejszeń w płatności rolnośrodowiskowej. Organ wypełnił zalecenia Sądu i w uzasadnieniu decyzji obszernie wyjaśnił kwestię przyznania płatności rolnośrodowiskowej w sytuacji braku spełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego z przyczyn niezależnych od rolnika. Skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów administracji publicznej, które zostały przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia. Kwestią sporna jest natomiast to, czy Wnioskodawca utracił prawo do płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co do tego, że Skarżący nie spełnił warunków do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości. Obowiązkiem osoby występującej o przyznanie konkretnego rodzaju płatności jest złożenie wniosku pomocowego zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponad wszelką wątpliwość Skarżący naruszył ten warunek. Argumentacja podnoszona w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie ujawnia, że Skarżący miał świadomość tego, że w uprawach gruszy zimą 2011/2012 zostały wyrządzone szkody. Strona podnosi bowiem w odwołaniu, że dokonanie uzupełniających nasadzeń było wiosną 2013 roku niemożliwe. W dniu 06 maja 2013 roku Wnioskodawca zgłosił do systemu płatności rolnośrodowiskowych uprawy sadownicze, które nie spełniały wymogów Programu rolnośrodowiskowego. Wnioskodawca nie zawiadomił organów administracji publicznej o wymarznięciach w uprawach sadowniczych także w późniejszym terminie. Fakt znacznych ubytków w obsadzie drzewek gruszy ujawniła dopiero kontrola na miejscu. Już tylko z powyższych względów w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.UE.L.2006.368.15). Zgodnie z powołanym przepisem przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa trafnie wskazał, że przepis art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) nie znajduje zastosowania do płatności rolnośrodowiskowych. Zgodnie bowiem z treścią z przepisem art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku do spraw wynikających z przepisu art. 36 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku (m.in. rolnośrodowiskowych) przepisy art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 nie mają zastosowania. W konsekwencji na gruncie płatności rolnośrodowiskowych, a więc kontrolowanej sprawy administracyjnej, brak jest podstaw prawnych dla przyjęcia stanowiska, że rolnik, który nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) Nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Organy prawidłowo zastosowały umniejszenia płatności. Jednostki kontrolne ARiMR ujawniły, że w gospodarstwie Skarżącego w zakresie upraw sadowniczych na działkach rolnych AA, O oraz U nie został spełniony warunek określony w §9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2009r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) Skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych, że drzewka w spornych uprawach sadowniczych nie spełniały wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości, jak również warunku określonego w załączniku nr 3 do powołanego rozporządzenia, a mianowicie określonej minimalnej obsady drzew (minimalna obsada gruszy domowej wynosi 150 szt./ha). Wysokość zmniejszenia w takim przypadku wynosi 100% - załącznik nr 7 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718), skarga podlegała oddaleniu.