III SA/Po 1256/15

PostanowienieWSA w Poznaniu2016-01-21

Skład orzekający: Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona wnosząca skargę na decyzję dotyczącą ubezpieczeń społecznych, która zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. jest zwolniona z kosztów sądowych, ma interes prawny w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów?
Ratio decidendi
Strona wnosząca skargę na decyzję dotyczącą ubezpieczeń społecznych jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W związku z tym nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Prawo pomocy może być jednak przyznane w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Stan faktyczny
H. S. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Jednocześnie H. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący przedłożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, wskazując na swoją trudną sytuację finansową wynikającą z niskich dochodów i wysokich wydatków, w tym związanych z leczeniem.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla H. S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokatów w Poznaniu. 2. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 stycznia 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia 1. ustanowić dla H. S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokatów w Poznaniu 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 4 stycznia 2016 roku H. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z wniosku wynika, że H. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni [...] m², który jest wart [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). Wnioskodawca zaznaczył, że posiada wierzytelności Skarbu Państwa za usługi budowlane od 2012 roku w kwocie ok. [...] zł. Powołując się na dolegliwości zdrowotne opisane w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy H. S. poinformował, że utrzymuje się obecnie ze świadczenia z pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Wnioskodawca określił następujące zobowiązania i stałe wydatki: kredyt hipoteczny – [...] zł (kredyt obecnie nie jest spłacany ze względu na brak środków finansowych), media – ok. [...] zł, telefon – [...] zł, leczenie i apteka – ok. [...] zł, rehabilitacja – ok. [...] zł, opał – [...] zł, dojazdy do lekarza – ok. [...] zł. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie H. S. wniósł skargę na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że w świetle przytoczonego przepisu pozostaje on zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Na skarżącym nie ciąży bowiem obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu w myśl art. 249a P.p.s.a. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że gospodarstwo domowe, jakie prowadzi wnioskodawca jest utrzymywane wyłącznie ze świadczenia z pomocy społecznej. Wnioskodawca nie jest w stanie podjąć obecnie zajęcia zarobkowego ze względu na zły stan zdrowia. Sytuacja wnioskodawcy nie pozwala zatem na poniesienie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać wniosek H. S. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata. Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 249a oraz art. 239 pkt 1 lit e, a także w związku z art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło