III SA/Po 1256/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-05-24
Skład orzekający: Marek Sachajko, Mirella Ławniczak, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy, jego niepełnosprawność oraz posiadanie majątku w postaci nieruchomości z hipoteką zabezpieczającą należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnione przypadki umorzenia wynikające z trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Mimo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, skarżący może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, a także posiada majątek (nieruchomość z hipoteką), z którego można prowadzić egzekucję, co wyklucza całkowitą nieściągalność.Stan faktyczny
H. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, uzasadniając wniosek złą sytuacją materialną i zdrowotną. Zakład odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności, mimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, jego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz posiadania nieruchomości z hipoteką zabezpieczającą należności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zakład uchylił poprzednią decyzję i ponownie odmówił umorzenia, podtrzymując argumentację o braku przesłanek do umorzenia. Skarżący złożył skargę do WSA w Poznaniu, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: Sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. H. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (II Oddział w Ł.) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Przedmiotowy wniosek uzasadniał złą sytuacją materialną i zdrowotną.
W dniu [...] sierpnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia H. S. (zwanemu dalej skarżącym) należności z tytułu składek:
1) na podstawie art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność i za ubezpieczonych w części finansowanej przez płatnika na:
- ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2008 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w kwocie [...] zł,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2009 do 10/2010 i od 12/2010 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w kwocie [...] zł,
- Fundusz Pracy za okres od 01/2008 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł;
2) na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek należnych za skarżącego jako ubezpieczonego, będącego jednocześnie płatnikiem składek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2008 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2009 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł,
- Fundusz Pracy za okres od 01/2008 do 05/2013, z tytułu składek w kwocie [...] zł, odsetek w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pracuje zarobkowo. Skarżący jest świadczeniobiorcą Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Zgodnie z przedłożoną decyzją z Ośrodka Pomocy Społecznej w S., przyznano zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł na okres do dnia [...] grudnia 2015 r. H. S. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] grudnia 2015 r., wymaga odpowiedniego zatrudnienia – najwłaściwsza byłaby praca lekka, nie wysiłkowa, nie wymagająca dźwigania, w warunkach pracy chronionej. Skarżący wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Zakład ustalił również, że skarżący jest właścicielem nieruchomości tj. działki rolnej (własność w 1/2 części) położonej w miejscowości O. o powierzchni 0,0597 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W przedmiotowej księdze wieczystej wpisana jest hipoteka umowna zwykła na rzecz Bank [...] S.A., IV Oddział w P. w wysokości [...] zł - kredyt z terminem spłaty do [...] sierpnia 2010 r. oraz hipoteka umowna kaucyjna na rzecz Bank [...] S.A., IV Oddział w P. w wysokości [...] zł - z terminem spłaty do [...] sierpnia 2010 r. Ponadto na wskazanej nieruchomości dokonano zabezpieczenia zaległości z tytułu składek. Na podstawie wpisu hipoteki z dnia [...] października 2010 r. zabezpieczeniem hipotecznym objęto należności z tytułu składek za okres od 01/2007 do 03/2010 w kwocie [...] zł, natomiast na podstawie wpisu hipoteki z dnia [...] października 2011 r. dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od 08/2010 do 07/2011 w kwocie [...] zł.
W stosunku do zaległości z tytułu składek zaewidencjonowanych na koncie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W kwietniu 2015 r. zajęto rachunek bankowy w [...] S.A., na którym wystąpił brak środków.
W dniu [...] lipca 2015r. Zakład wydał również decyzję nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej.
Zakład uznał, że uznać należy, iż w stosunku do skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Do wniosku o umorzenie skarżący nie przedłożył oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, dlatego Zakład wskazał, że nie miał możliwości dokonania pełnej oceny sytuacji rodzinnej. W złożonym wniosku skarżący nie powołuje się na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem, wskazuje wyłącznie na trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Zakład nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej skarżącego i schorzeń, na które cierpi, jednak ich istnienie nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Przedstawiona sytuacja nie wskazuje na całkowite i długotrwałe wykluczenie z aktywności zawodowej z uwagi na przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Mając powyższe na względzie Zakład uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Ponadto, w ocenie Zakładu, fakt, że skarżący ma obecnie kłopoty finansowe nie może zwalniać z obowiązku opłacenia zaległych składek.
H. S., złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r.:
1) uchylił w całości zaskarżoną decyzję,
2) rozstrzygając sprawę, ponownie odmówił umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na:
• ubezpieczenia społeczne za okres: od 01/2008 r. do 05/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym:
- składki finansowane przez płatnika w kwocie [...] zł
- odsetki za zwłokę od składek finansowanych przez płatnika w kwocie [...] zł,
- odsetki za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikiem składek w kwocie [...] zł,
- koszty upomnienia w kwocie [...] zł,
• ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 12/2009 r. do 10/2010 r. i od 12/2010r. do 05/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym:
- składki finansowane przez płatnika w kwocie [...] zł,
- odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł,
- koszty upomnienia w kwocie [...] zł,
- dodatkowa opłata w kwocie [...] zł,
• Fundusz Pracy za okres: od 01/2008 r. do 05/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym:
- składki finansowane przez płatnika w kwocie [...] zł,
- odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł,
3) rozstrzygając sprawę, ponownie odmówił umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na:
• ubezpieczenia społeczne za okres od 01/2008 r. do 05/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:
- składek w kwocie [...] zł,
- odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł,
- kosztów upomnienia w kwocie [...] zł,
• ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2009 r. do 05/2013 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:
- składek w kwocie [...] zł,
- odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł,
- kosztów upomnienia w kwocie [...] zł
- dodatkowej opłaty w kwocie [...] zł,
• Fundusz Pracy za okres od 01/2008r. do 05/2013r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:
- składek w kwocie [...] zł,
- odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł.
Oceniając prawidłowość postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, organ uznał, że stronie zagwarantowano możliwość czynnego udziału w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.
W trakcie ponownej analizy sprawy stwierdzono, iż w sposób błędny ustalono wysokość zadłużenia mogącego podlegać umorzeniu figurującego na koncie skarżącego na dzień wpływu wniosku. Organ uchylił więc zaskarżoną decyzję w całości i ponownie orzekł w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że skarżący trwale zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże posiada majątek w postaci działki rolnej, położonej w miejscowości O., na którym ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne należności. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, iż nie zachodzą normatywne przesłanki do umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postępowanie egzekucyjne w stosunku do zaległości z tytułu składek zostało umorzone w grudniu 2014 r. z uwagi na bezskuteczność, jednakże obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego w [...] S.A. i do dnia wydania decyzji organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku z którego można dochodzić należności. Z tego samego powodu nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Podsumowując organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ wskazał, że do sprawy skarżący nie przedłożył pełnej dokumentacji i w konsekwencji powyższego organ nie mógł dokonać wnikliwej analizy i oceny aktualnej sytuacji materialnej, finansowej, osobistej i rodzinnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek umorzenia należności określonych w ww. rozporządzeniu.
Skarżący, zdaniem organu, nie wskazał wysokości opłat ponoszonych w związku z utrzymaniem, konieczności spłaty innych zobowiązań, w tym kredytowych, podatkowych oraz dochodów uzyskiwanych przez innych członków rodziny. Nie wykazał również trudności w regulowaniu bieżących opłat. Skarżący wykazał natomiast, że od dłuższego czasu korzysta z pomocy instytucjonalnej.
Dochody uzyskiwane przez skarżącego nie osiągają poziomu minimum socjalnego, co formalnie potwierdza trudną sytuację materialną, na którą się powołuje.
W przedmiotowej sprawie organ uznał, iż sytuacja materialna skarżącego nie posiada charakteru trwałego, gdyż nie posiada orzeczenia o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2013 r. skarżący zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] grudnia 2015 r., jednakże z orzeczenia tego wynika, że może podjąć pracę ale wyłącznie pracę lekką, która nie wymaga wysiłku oraz nie wymaga dźwigania. Powinna być to praca w warunkach pracy chronionej.
Ponadto, organ wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości na której Zakład dokonał zabezpieczenia swoich należności i która może być przedmiotem skutecznej egzekucji i zaspokojenia wierzytelności Zakładu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. S. nie zgodził się z rozstrzygnięciem podjętym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazując ,że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem, natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, ponieważ znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] października 2015 r. uchylająca decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. i odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 t.j. ze zm., dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Z treści przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być przez ZUS umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a.
Całkowita nieściągalność, o której mowa powyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W sytuacji braku całkowitej nieściągalności, a zatem gdy nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może dojść do umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten ma jednak zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Do umorzenia tego typu należności może dojść tylko w uzasadnionych przypadkach o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (określanego dalej jako "rozporządzenie").
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Należy również zaznaczyć, że umorzenie składek (dokonane zarówno na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jak i na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
Dodać przy tym należy, że decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie jest zobowiązany, udzielić ulgi nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych w ww. przepisach. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd uznał, że organ prawidłowo przyjął, po uwzględnieniu materiału dowodowego i ustaleniu stanu faktycznego, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wyżej określone normatywne przesłanki umorzenia należności z tytułu całkowitej nieściągalności składek.
Podkreślić należy, że po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w celu skontrolowania decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ administracji publicznej dokonał powtórnej analizy finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego w oparciu o dotychczas zgromadzone dowody.
Organ prawidłowo ustalił, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, które nie zostało jeszcze umorzone. Ponadto, skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której ustanowiono zabezpieczenie należności z tytułu składek. Postępowanie egzekucyjne z tego składnika majątku dłużnika nie zostało przeprowadzone, nie można zatem mówić o ewentualnej bezskuteczności postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu w świetle powyższych rozważań za prawidłowe należało uznać stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.
Organ uwzględnił oraz ocenił pod kątem przesłanek umorzenia należności, że z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2013 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności na czas określony do dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, iż stopień niepełnosprawności skarżącego został zakwalifikowany jako umiarkowany, co w konsekwencji pozwala podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.
Ponadto, organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że skarżący nie wskazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego możliwości dalszego egzystowania.
Zdaniem Sądu, organ wziął zatem pod uwagę problemy zdrowotne skarżącego, jak również przedłożone orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z których wynika, że skarżący posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który jednak pozwala podjąć pracę w warunkach pracy chronionej. Organ wskazał również, że brak jest ze strony skarżącego informacji, by konieczne było sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W świetle powyższego Sąd wskazuje, że organ w decyzji prawidłowo uznał, że skarżący nie jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy. Ponadto, organ prawidłowo uznał, że obecna sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednak stan ten nie posiada charakteru trwałego. Skarżący może bowiem podjąć pracę w warunkach chronionych, pomimo orzeczonej niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Wynika to wprost z załączonego do akt administracyjnych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które wskazuje, że w przypadku skarżącego dopuszczalna jest praca w warunkach chronionych. Ponadto, skarżący posiada majątek, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, że nie wystąpiły normatywne przesłanki umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności nie zasługiwały, zdaniem Sądu, na uwzględnienie zarzuty skarżącego wskazane w skardze. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał prawidłowej oceny prawnej tego stanu. Sąd podkreśla, że opłacanie składek jest podstawowym obowiązkiem płatnika składek, natomiast umorzenie zaległości powoduje utratę dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasadą jest płacenie składek, a nie ich umarzanie, będące instytucją o charakterze nadzwyczajnym. Dlatego przyczyny ewentualnego umorzenia składek również muszą cechować się nadzwyczajnym charakterem.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w niniejszej sprawie nie doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.
O kosztach orzeczono jak w pkt II sentencji na postawie art. 205, art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na postawie § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013, poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło