III SA/Po 1257/16

Dnia 24 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia[...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963; dalej: "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) odmówił , [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że wnioskodawca wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek. W rezultacie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie wskazanych należności. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. i rozstrzygając sprawę odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Organ administracyjny uznał, że nie widzi podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzji zarzucono naruszenie - art. 28 ust. 1 i ust. 3 a u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności w sytuacji, gdy przepisy dopuszczają możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, - § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez odmowę umorzenia należności składkowych w sytuacji, gdy dowiedziono, iż brak umorzenia tych należności pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. - art. 6 i 7 kpa, poprzez ustalenie indywidualnej sytuacji skarżącego przez pryzmat danych statystycznych GUS z pominięciem oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, - art. 80 kpa, poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób dowolny, naruszający zasadę swobodnej oceny dowodów w sprawie i uznanie, że wyrażona w tym przepisie zasada nie dotyczy postępowania o umorzenie należności z tytułu składek - art. 77 kpa. Poprzez nie zastosowanie tego przepisu w sprawie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2 ). Uchylenie decyzji I instancji i merytoryczne orzeczenie w sprawie przez organ II instancji oznacza, że zdaniem organu odwoławczego decyzja I instancyjna była nieprawidłowa ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 515-516 ). Jeżeli organ II instancji stwierdza, że decyzja I instancyjna została wydana prawidłowo to winien utrzymać w mocy tego rodzaju decyzję. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zachował się niekonsekwentnie. Uchylił bowiem decyzję organu I instancji i w trybie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa orzekł merytorycznie co do istoty sprawy. Orzeczenie merytoryczne organu II instancji okazało się jednak identyczne z orzeczeniem organu I instancji – odmówiono bowiem [...]umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy ( za te same okresy składkowe ). Uzasadnienie organu II instancji – podobnie jak uzasadnienie organu I instancji – skupiało się na wykazaniu braku podstaw do umorzenia spornych należności z punktu widzenia kryteriów określonych w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Organ II instancji wskazał w swoim uzasadnieniu, że w ramach postępowania I instancyjnego ustalono stan faktyczny sprawy w nieprawidłowy sposób ( w zakresie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego ), co w ocenie organu II instancji uzasadniało uchylenie decyzji I instancji i ponowne rozstrzygniecie merytoryczne sprawy. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji, jeżeli po ponownej analizie stanu faktycznego sprawy organ II instancji doszedł do tezy o konieczności odmówienia umorzenia przedmiotowych należności, to należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, albowiem chodziło w istocie o identyczne rozstrzygniecie spornej sprawy. Ewentualne różnice dotyczące okoliczności faktycznych należało natomiast wskazać w uzasadnieniu decyzji II instancyjnej. Istotą zastosowania trybu z art. 138 § 1 pkt. 2 kpa jest bowiem dokonanie przez organ II instancji innego rozstrzygnięcia sprawy niż zostało dokonane w danej sprawie przez organ I instancji. Z tego względu należało uznać, że decyzja II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt. 2 kpa ), co uzasadniało jej uchylenie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi a rozpoznając ponownie wniosek winien dokonać ustaleń w oparciu o aktualną sytuację skarżącego. Powyższe powoduje, że Sąd nie odnosi się do zarzutów merytorycznych. Sąd badając sprawę przyjął, że pełnomocnik skarżącego działający w postępowaniu administracyjnym działał jako osoba fizyczna . Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(Dz. U. 2015. 1800, ze zm.).