III SA/Po 1258/13

Dnia 13 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M U na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia ... r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 rok oddala skargę Prezydent Miasta K postanowieniem z dnia ... 2013 r., na podstawie art. 165 a, art. 216 i art. 217 O.p., odmówił M U wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że M U wniosła do organu podatkowego w dniu 18 marca 2013 r. o wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. na podstawie postanowienia SKO w K nr ... z dnia 9 lutego 2011 r., którym wyznaczono Prezydenta Miasta K do załatwienia sprawy podatkowej M U – małżonki Prezydenta Miasta O. Zgodnie z oceną wyrażoną w piśmie SKO w K z dnia 16 kwietnia 2013 r. postanowienia wydane przez samorządowe kolegia odwoławcze w trybie art. 132 § 1 i § 3 O.p. wyznaczają organ właściwy do załatwienia sprawy podatkowej tylko w odniesieniu do danego roku kalendarzowego. Brak umieszczenia w sentencji postanowienia SKO z 9 lutego 2011 r. liczebnika określającego ówczesny rok podatkowy nie oznacza, że na mocy tego aktu wyznaczono organ właściwy do załatwienia sprawy na cały okres kadencyjności osoby podlegającej wyłączeniu w trybie art. 132 § 1 O.p. SKO wydało po roku 2011 kolejne postanowienie o wyznaczeniu organu właściwego do załatwienia spraw dotyczących spraw podatkowych M U ( postanowienie z dnia .... 2012 r. nr .... ). Z tego względu organ I instancji, który nie został wyznaczony w ustawowym trybie jako organ właściwy do załatwienia sprawy zobowiązania podatkowego za rok 2013, nie był uprawniony do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. W zażaleniu na powyższe postanowienie M U wniosła o jego uchylenie, zarzucając organowi naruszenie art. 165 a O.p. oraz zasady praworządności i zasady dwuinstancyjności. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że organ dysponuje deklaracją podatkową złożoną w 2011 r. i w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające złożenie kolejnej informacji (deklaracji) podatkowej. Postanowienie SKO w K z dnia .... 2011 r., którym wyznaczono Prezydenta Miasta K do załatwienia sprawy podatkowej M U – małżonki Prezydenta Miasta O jest nadal w obrocie prawnym, nie zostało uchylone, wywołuje skutek prawny i wiąże określone organy. Wydanie przez SKO kolejnego postanowienia dotyczącego wyznaczenia organu właściwego do załatwienia sprawy w 2012 r. było zbędne i powodowało, że dwa akty administracyjne regulowały tę samą kwestię. Organ I instancji powołał się ponadto na stanowisko wyrażone w piśmie organu II instancji z 16 kwietnia 2013 r., przez co naruszona została zasada dwuinstancyjności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K postanowieniem z dnia .... 2013 r. nr .... utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że M U nie wniosła o wyznaczenie organu właściwego do załatwienia sprawy podatkowej za 2013 rok, wobec czego Kolegium nie mogło wydać orzeczenia merytorycznego w trybie art. 132 § 3 O.p. Brak umieszczenia w sentencji postanowienia z dnia 9 lutego 2011r. liczebnika określającego ówczesny rok podatkowy nie daje podstaw do przyjęcia, że przesądza to o wyznaczeniu organu podatkowego za cały okres kadencyjności osoby podlegającej wyłączeniu. SKO wydało odpowiednie postanowienie w kwestii wyznaczenia organu właściwego do załatwienie spraw dotyczących zobowiązań podatkowych za rok 2012 i podobny tryb winien obowiązywać również w zakresie roku podatkowego 2013. Z tego względu organ I instancji zasadnie wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego za rok 2013. W skardze do WSA w Poznaniu M U wniosła o uchylenie postanowienia SKO w K z dnia ... 2013r. w całości z powodu naruszenia art. 120 O.p. poprzez uznanie braku mocy obowiązującej postanowienia SKO z dnia .... 2011 r., art. 127 O.p. poprzez dokonanie wykładni prawa przez organ odwoławczy w toku postępowania prowadzonego przed organem I instancji, art. 217 § 2 O. p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, art. 132 O.p. poprzez jego nieuprawnioną wykładnię rozszerzającą. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postanowienie SKO z .... 2011 r. nie zostało uchylone i jako nadal wiążące wywołuje skutki prawne dla organów administracji publicznej. Organ I instancji dla uzasadnienia swojego stanowiska powołał się bezpośrednio na treść pisma SKO w K z dnia .... 2013 r., a organ odwoławczy powielił następnie wykładnię prawa zawartą w tym piśmie w uzasadnieniu swojej decyzji. Zdaniem skarżącej SKO w K naruszyło art. 132 O.p. przez zastosowanie niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej, albowiem ustawodawca nie ograniczył czasowo legitymacji do wyznaczenia innego organu właściwego w danej sprawie. Wyłączenie wskazane w art. 132 O.p. następuje z mocy prawa. SKO ma uprawnienie do wyznaczenia organu właściwego do załatwienia wszystkich spraw podatkowych danej osoby, natomiast skonkretyzowanie określonego obowiązku podatkowego należy już każdorazowo do właściwego organu I instancji. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 roku skarżąca przedłożyła do wglądu postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia .... 2007 r. o wyznaczeniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K do załatwienia spraw dotyczących zobowiązań podatkowych lub innych spraw unormowanych przepisami prawa podatkowego w oparciu o art. 131 lit. b w zw. z art. 131 § 1 pkt. 1 i 3 oraz art. 131 § 2 pkt. 1 oraz art. 278 O.p. m. in. skarżącej jako Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Przewodniczący poinformował skarżącą o uzupełnieniu akt administracyjnych sprawy m. in. poprzez załączenie do nich wniosku z dnia 4 stycznia 2012 r. Strona wyjaśniła, że osoba wnioskująca to E G i mimo tego, że z pieczątki ma wynikać jej działanie w imieniu Prezydenta Miasta, nie miała ona takiego upoważnienia, gdyż z wnioskiem występował organ. Zdaniem skarżącej SKO wychodzi poza zakres wynikający z przepisów prawa, wskazując o jakie konkretne zobowiązania podatkowe chodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia Prezydenta Miasta K z ... 2013r. Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 132 § 1 O.p. wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego. W myśl § 2 tego artykułu przepis § 1 stosuje się również do spraw dotyczących: 1) małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych pierwszego stopnia osób wymienionych w § 1; 2) osób związanych stosunkiem przysposobienia, opieki lub kurateli z osobami wymienionymi w § 1. Kwestie procesowe reguluje natomiast art. 132 § 3 O.p., zgodnie z którym w przypadku wyłączenia organu, o którym mowa w § 1, samorządowe kolegium odwoławcze wyznacza, w drodze postanowienia, organ właściwy do załatwienia sprawy. Postanowienie to nie podlega zaskarżeniu zażaleniem (art. 236 § 1 O.p.). Można je zaskarżyć natomiast w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ wyznaczony jako właściwy, co nie miało miejsca. W tej sytuacji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są podnoszone przez skarżącą argumenty na okoliczność, że wniosek z dnia 4 stycznia 2012r. o wydanie postanowienia przez SKO w K na podstawie art. 132 O.p. złożyła nieupoważniona osoba. W opinii Sądu treść art. 132 § 3 O.p. jest jednoznaczna i precyzyjna, a wykładnia literalna wskazuje wprost, że chodzi o wyznaczenie przez samorządowe kolegium odwoławcze właściwego organu do załatwienia sprawy (konkretnej), a nie do załatwienia spraw podatkowych określonych kategorii (np. wszystkich zobowiązań podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości przez czas trwania kadencji danej osoby). Art. 132 O.p. przewiduje generalnie wyłączenie danej osoby z mocy prawa, przez co traci ona uprawnienie do rozpatrzenia sprawy podatkowej ( S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2013, s. 675 ). Nie wyłącza to jednak obowiązku każdorazowego wyznaczenia przez samorządowe kolegium odwoławcze organu podatkowego I instancji właściwego do rozpatrzenia konkretnej sprawy podatkowej osoby podlegającej wyłączeniu z mocy prawa. Organ I instancji wyznaczony w tym trybie ma inną właściwość rzeczową ( B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2012, s. 636 ). Pogląd, że osoba zajmująca stanowisko organu jak i osoby jej bliskie od razu powinny zwrócić się do SKO o wyznaczenie właściwego organu, gdy zbliża się termin wymiaru podatku lub pojawia się konieczność rozpatrzenia i załatwienia innej sprawy podatkowej, wyrażony w Komentarzu do Ordynacji Podatkowej B. Adamiak i inni, 2013r., s. 647 Oficyna wydawnicza Unimex, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził zatem, że organy obu instancji zasadnie uznały brak możliwości wszczęcia postępowania podatkowego w kwestii określenia M U wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 rok. Postanowieniem z dnia .... 2011 r. SKO w K wyznaczyło w przedstawionym wyżej trybie Prezydenta Miasta K (jako organ I instancji) do załatwienia sprawy podatkowej małżonki Prezydenta Miasta O – M U. Postanowienie to było podstawą do merytorycznego rozpatrzenia sprawy skarżącej w zakresie podatku od nieruchomości za 2011 rok. Z kolei postanowieniem z dnia .... 2012 r. SKO w K wyznaczyło Prezydenta Miasta K (jako organ I instancji) do załatwienia spraw dotyczących zobowiązań podatkowych małżonki Prezydenta Miasta O– M U za rok 2012. Zdaniem Sądu w tym stanie rzeczy, wbrew zarzutom skargi, nie było podstaw prawnych do przyjęcia tezy, że postanowienie z dnia .... 2011 r. SKO w K wyznaczyło Prezydenta Miasta K (organ I instancji) do załatwienia nie jednej, lecz wielu spraw podatkowych małżonki Prezydenta Miasta O – M U, przez cały okres sprawowania tej funkcji przez jej męża. Rodziło ono bowiem (niezależnie od ogólnej treści sentencji) skutki prawne jedynie w zakresie przeniesienia na organ I instancji kompetencji do załatwienia konkretnej, jednej sprawy podatkowej dotyczącej określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 rok. Wynika to wprost z treści art. 132 § 3 O.p., wymagającego wyznaczania przez SKO organu I instancji właściwego miejscowo każdorazowo w stosunku do konkretnego zobowiązania podatkowego ( w podatku od nieruchomości - aktualizującego się corocznie). Prawidłowo zatem wnioskowano o wydanie analogicznego postanowienia przez SKO w K w stosunku do zobowiązania podatkowego strony za 2012 r. i podobny wniosek należało złożyć w stosunku do zobowiązania podatkowego strony skarżącej za 2013 r. Z tego względu zarzuty skargi dotyczące mocy obowiązującej postanowienia SKO w K z 9 lutego 2011 roku również co do wyznaczenia organu do załatwienia sprawy podatkowej w podatku od nieruchomości za 2013 rok nie zasługiwały na uwzględnienie. Zasadnie organ I instancji, jako niewłaściwy w sprawie, odmówił więc wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 a § 1 O.p. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 rok. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 132 O.p. oraz art. 120 O.p. okazał się pozbawiony słuszności. Na ocenę legalności skarżonego postanowienia nie miało też wpływu, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K, na podstawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia ..... 2007r., okazanego na rozprawie, został wyznaczony do załatwienia spraw m.in. skarżącej jako Naczelnika Urzędu Skarbowego w O, a dotyczących zobowiązań podatkowych lub innych spraw unormowanych przepisami prawa podatkowego w oparciu o art. 131 lit. b) w zw. art. 131 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 131 § 2 pkt 1 i art. 278 O.p. Nie doszło ponadto do naruszenia zasady dwuinstancyjności, albowiem według Sądu głównym celem pisma SKO w K z dnia 16 kwietnia 2013r. było poinformowanie Prezydenta Miasta K o tym, że nie wnioskowano o wyznaczenie organu I instancji właściwego do załatwienia sprawy zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku od nieruchomości za rok 2013 i że Prezydent Miasta K nie został wobec tego wyznaczony jako organ właściwy. Organ II instancji nie nakazywał sposobu rozpoznania sprawy. Pismo to było istotne dla ustalenia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, podlegającego ocenie prawnej dokonywanej przez Prezydenta Miasta K. Organ I instancji wydał w dniu 18 kwietnia 2013r. postanowienie zgodnie z obowiązującym prawem i uzasadnił w wystarczający sposób swoje stanowisko. Również organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu przedstawił argumentację za utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia Prezydenta Miasta K. Nie można więc zarzucić organom naruszenia art. 217 § 2 O.p. z powodu braku uzasadnienia faktycznego i prawnego. Mając powyższe na uwadze, ponieważ zaskarżone i poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.