III SA/Po 1258/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 roku sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności za pobyt w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w [...] oddala skargę. W dniu 03 marca 2021 r. do P. Centrum Świadczeń w P. wpłynął wniosek A. S. o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu pobytu w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P.. Postanowieniem z 30 marca 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta P., wskazując na art. 261 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 4 i art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1546 z późn. zm., dalej jako ustawa o opłacie skarbowej) zwrócił A. S. (dalej także jako wnioskodawczyni, skarżąca) podanie o udzielenie ulgi w spłacie należności za pobyt w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P.. Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 1 ust.1 pkt 1 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej - opłacie tej podlega, w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek. Opłata skarbowa wynosi 10 zł od podania i ciąży na osobie wnoszącej podanie, a obowiązek zapłaty powstaje z dniem wniesienia podania (art. 6 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej). Pismem z dnia 05 marca 2021 r. wnioskodawczyni została wezwana do uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 10 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania do zapłaty, pod rygorem zwrotu podania. Pismo to było dwukrotnie awizowane przez operatora pocztowego, w dniach 11 marca 2021 r. oraz 19 marca 2021 r. i nie zostało odebrane. Zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie tego pisma uważa się za dokonane z upływem dnia 25 marca 2021 r. Opłata skarbowa nie została uiszczona, do dnia wydania postanowienia. Zgodnie z art. 261 § 2 K.p.a., jeżeli w wyznaczonym terminie nie zostaną uregulowane należności tytułem opłat postępowania, podanie podlega zwrotowi. W zażaleniu na opisane postanowienie (zatytułowanym "wniosek o uchylenie postanowienia" – dopisek Sądu) wnioskodawczyni oceniła, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Po otrzymaniu pisma z 15 lutego 2021 r. z informacją o możliwości złożenia podania/wniosku o umorzenie opłaty za pobyt w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P. –takie pismo złożyła. W uzasadnieniu przedstawiła swoją sytuację: pozostawanie osobą bezrobotną, korzystającą z zasiłków Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie P. , jak również powołała się na poświadczenie nieprawdy w "Protokole doprowadzenia w celu wytrzeźwienia" z 19 czerwca 2020 r. Podniesiony w uzasadnieniu postanowienia brak odbioru listu poleconego spowodowany był niedoręczeniem przez Pocztę pierwszego awizo przesyłki - co zdarzało się wcześniej kilkakrotnie. Powtórne awizo doręczono z opóźnieniem, na dwa dni przed upływem terminu odbioru, przypadającym na 25 marca 2021 r. Wnioskodawczyni, z powodu choroby w tych dniach nie mogła odebrać listu. Nadto, jak wynika z informacji Poczty, odbiór nieotrzymanego przez wnioskodawczynię wezwania o zapłatę upływał 25 marca 2021 r. i pomimo 1-dniowego terminu wniesienia opłaty skarbowej, który upływał 02 kwietnia 2021 r., a o którym mogła dowiedzieć się z rozmowy telefonicznej – zaskarżone postanowienie zostało wydane już 30 marca 2021 r. i wyprzedziło ten termin. Dalej napisała, że ocenia postanowienie jako błędne, bowiem zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, z opłaty skarbowej zwalnia się osoby, które dokonując zgłoszenia lub składając wniosek o dokonanie czynności urzędowych – przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Oceniła, że zaświadczenie takie przedłożyła, w formie decyzji [...] i [...], obu wydanych 06 sierpnia 2020 r., jako załączniki nr 2 i nr 3 do pisma o umorzenie w całości zadłużenia. Dalej wskazała, że M. M., składający podanie w imieniu wnioskodawczyni, nie został powiadomiony o wymogu wniesienia opłaty skarbowej. Z kolei w rozmowie telefonicznej z 06 kwietnia 2021 r. uzyskała informację od T. K., sporządzającej postanowienie, o możliwości wniesienia opłaty skarbowej na konto lub w kasie Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, co jak się okazało, było nieprawdą, bowiem Kasa przyjmuje należności tylko za pobyt w Ośrodku i nie ma możliwości pobierania opłaty skarbowej. To samo dotyczy konta P. Centrum Świadczeń, na które są dokonywane wpłaty za pobyt w Ośrodku. Rozmówczyni nie potrafiła jednoznacznie określić, czy na te konto można wpłacać należności z tytułu opłaty skarbowej. Postanowieniem z 28 maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 107 § 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając SKO napisało, że organ I instancji wezwał wnioskodawczynię, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej do uzupełnienia wniosku, poprzez uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 10 zł i przedłożenie dowodu wpłaty uiszczenia opłaty w siedzibie P. Centrum Świadczeń, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Z dniem wniesienia podania na osobie wnoszącej podanie ciąży obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej (art. 6 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej). W wezwaniu pouczono, że zgodnie z art. 261 § 2 K.p.a., jeżeli w wyznaczonym terminie należności stanowiące opłatę skarbową nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. Wezwanie adresowane była na podany przez wnioskującą adres do korespondencji. Dwukrotnie awizowane pismo zostało uznane za doręczone, z upływem 25 marca 2021 r. Do dnia wydania postanowienia przez organ, tj. do dnia 30 marca 2021 r. opłata skarbowa nie została uiszczona. SKO podkreśliło, że jeżeli w wyznaczonym terminie nie zostaną uregulowane należności tytułem opłat postępowania, to zgodnie z art. 261 § 2 K.p.a. podanie podlega zwrotowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S. oceniła, że postanowienie narusza obowiązujący porządek prawny. W dniu składania wniosku - urzędniczka P. Centrum Świadczeń, po sprawdzeniu przedłożonego kompletu dokumentów - przyjęła je bez zastrzeżeń. Nie wezwała do uzupełnienia wniosku poprzez wniesienie opłaty skarbowej w wysokości 10 zł, gdyż uznała, że w przypadku skarżącej; osoby bezrobotnej pozostającej na zasiłku z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, wymóg z art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej nie ma zastosowania. Podkreśliła, że razem z wnioskiem przedłożyła decyzję Starosty [...] z 16 czerwca 2020 r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz decyzje Prezydenta Miasta P. - Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, o przyznaniu zasiłku ze względu na stan ubóstwa. Podkreśliła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło przedstawione przy odwołaniu dokumenty, bowiem brak odniesienia do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zajęło stanowisko sprzeczne – zdaniem skarżącej - z obowiązującym prawem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.); stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.). Jednocześnie, jak wynika z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co obliguje go do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, których dopuściły się organy prowadzące postępowanie w kontrolowanej sprawie. Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień, w świetle wskazanych wyżej reguł, Sąd uznał, że oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem. Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Sprawa dotyczy oceny zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie zwrotu wniosku skarżącej o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu pobytu w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P.. Sporne w sprawie są dwie kwestie: 1) zasadność wezwania skarżącej do uiszczenia opłaty skarbowej, 2) prawidłowość doręczenia wezwania, w razie uznania, że skarżąca została zasadnie wezwana do uiszczenia opłaty skarbowej. Sąd podkreśla, że poza granicami sprawy pozostaje ocena, czy skarżąca została umieszczona w ww. Ośrodku słusznie, jak i ocena, czy treści wpisane w protokole doprowadzenia w celu wytrzeźwienia są prawdziwe. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca, po wystąpieniu z wnioskiem z 01 marca 2021 r. o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu pobytu w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P. (data wpływu do organu: 03 marca 2021 r.) została wezwana do uzupełnienia wniosku, poprzez uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości 10 zł i przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o opłacie skarbowej, opłacie skarbowej podlega, w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek. Opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień ma charakter opłaty publicznoprawnej, co wynika z przepisów art. 42(2) ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1119 z późn. zm.). Zgodnie zaś z załącznikiem do ustawy o opłacie skarbowej, określającym wykaz przedmiotów opłaty skarbowej oraz jej wysokość, stawka opłaty za wydanie decyzji innej, niż wymienione w załączniku, do której mają zastosowanie przepisy K.p.a., wynosi 10 zł – cz. I poz. 53 załącznika. Należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o umorzenie zadłużenia za pobyt w izbie wytrzeźwień, podlegało opłacie skarbowej. Ustawodawca przewidział zwolnienie od obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, zwalnia się od opłaty skarbowej osoby, które dokonując zgłoszenia lub składając wniosek o dokonanie czynności urzędowej albo wniosek o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo składając dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpis, wypis lub kopię przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Do wniosku dołączyła decyzję o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz dwie decyzje wydane na podstawie ustawy o pomocy społecznej: decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2020 r. na zakup żywności w kwocie 200 zł oraz decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego miesięcznego, od 01 czerwca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., w wysokości 310, 50 zł. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, jakoby dołączając do wniosku opisane decyzje - przedłożyła wymagane prawem zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Przedstawienie zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa jest wyjątkiem od ogólnej zasady podlegania opłacie skarbowej. Regułą zaś wykładni prawa jest to, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). We wspomnianym powyżej art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej, ocena sytuacji materialnej danej osoby jest uzależniona od organu pomocy społecznej. Nie przewiduje się zatem obowiązku organu (w realiach niniejszej sprawy: obowiązku jednostki organizacyjnej Miasta P.), który rozpatruje wniosek podlegający opłacie skarbowej, do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie indywidualnego zwolnienia od takiej opłaty. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skarżąca zgodnie z prawem została wezwana do uiszczenia opłaty skarbowej, na podstawie art. 261 § 1 K.p.a. Nawet gdyby skarżąca załączyła aktualne decyzje dotyczące pomocy społecznej, nie byłoby to tożsame z przedłożeniem aktualnego zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Zgodnie z art. 261 k.p.a., jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności, który nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności te nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana (§ 1 i 2). W przepisie tym przewidziano również przypadki załatwienia podania pomimo nieuiszczenia wymaganej opłaty (§ 4), jednakże nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podanie zostało bowiem zwrócone, z uwagi na nieuiszczenie, pomimo wezwania, wymaganej opłaty skarbowej. W aktach sprawy znajduje się przesyłka z wezwaniem do uiszczenia opłaty skarbowej, przesłana na adres wskazany przez wnioskodawczynię do korespondencji. Dwukrotnie awizowana przesyłka została zwrócona organowi I instancji. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że doręczenie przesyłki zostało dokonane. Sąd zaznacza, że procedowanie organów obu instancji było obarczone wadami, jednak wady te nie miały wpływu na wynik postępowania. Skoro organ I instancji uznał, że doręczenie wezwania zostało dokonane 25 marca 2021 r., to nie powinien wydawać postanowienia o zwrocie podania, przed upływem siedmiodniowego terminu do wniesienia tych należności, a tak uczynił, wydając postanowienie już 30 marca 2021 r. Podkreślić jednak trzeba, że opisane uchybienie miałoby znaczenie tylko wtedy, gdyby skarżąca uiściła opłatę skarbową, i to przed upływem terminu do jej uiszczenia, wskazanego przez organ. Co w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie odniosło się do argumentów zażalenia jak i dokumentów przedstawionych przy zażaleniu, co słusznie zostało podniesione w skardze. Opisane uchybienia nie miały jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia: utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji, które to rozstrzygnięcie Sąd ocenia, jako zgodne z prawem. Sąd podkreśla i to, że kontrolowane rozstrzygnięcie organu nie zamyka skarżącej drogi do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu pobytu w Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w P. oraz do merytorycznego rozpatrzenia takiej sprawy, w przypadku uiszczenia opłaty skarbowej lub dołączenia zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. W nawiązaniu do powyższego Sąd stwierdza, że nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.