III SA/Po 1260/16
PostanowienieWSA w Poznaniu2018-05-10
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, jeśli strona jest ustawowo zwolniona z tych kosztów na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a.? Czy sytuacja majątkowa i rodzinna komornika sądowego zawieszonego w czynnościach uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdy strona korzysta z ustawowego zwolnienia na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a., co skutkuje umorzeniem postępowania w tym zakresie. Sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy, który jest zawieszonym komornikiem sądowym bez dochodów, ale posiadającym znaczący majątek obciążony kredytami i postępowaniami egzekucyjnymi, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, aby zapewnić realizację prawa do sądu.Stan faktyczny
Skarżący, M. L., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia zażalenia. Skarżący jest zawieszonym komornikiem sądowym bez dochodów, ale posiadającym znaczący majątek obciążony kredytami i postępowaniami egzekucyjnymi. Sąd rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla M. L. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.. 2. Umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 maja 2018 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia; postanawia 1. ustanowić dla M. L. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący wystąpił z żądaniem przyznania praw pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego R. F. z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w B..
Strona, która wnosi skargę na działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych – art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.).
W toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym Skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zostało oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia, zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tego względu kolejne postępowanie wszczęte na skutek wniosku o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 249a w związku z art. 239 §1 pkt 1 lit. e powołanej ustawy.
Aktualna pozostaje natomiast ocena merytoryczna żądania przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Na podstawie oświadczenia majątkowego, dodatkowych dokumentów oraz materiałów zgromadzonych w aktach sprawy ustalono, że wnioskodawca jest komornikiem sądowym zawieszonym w czynnościach od 2014 roku. Kancelarię komorniczą prowadzi zastępca skarżącego. Wnioskodawca nie osiąga żadnych dochodów. Aktualnie przebywa u rodziców i korzysta z ich pomocy (posiłki, miejsce do spania). Rodzice i brat pokrywają koszty skarżącego z tytułu kredytu hipotecznego na mieszkanie, kredytu gotówkowego oraz kosztów utrzymania posiadanego majątku.
Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 32,42 mkw. (wartość około 150.000 zł, obciążone kredytem hipotecznym), nieruchomość rolną o pow. około 11.000 mkw. (wartość około 50 tys.) oraz dwa samochody osobowe. Przeciwko wnioskodawcy toczą się administracyjne i sądowe postępowania egzekucyjne, w których dokonano zajęcia pojazdów skarżącego oraz jego wierzytelności z rachunku bankowego. Wnioskodawca bezskutecznie (brak nabywców) próbuje sprzedać posiadaną nieruchomość rolną.
Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego uzasadnia ocenę, że nie jest on w stanie wygospodarować środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Odmowa przyznania prawa pomocy powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu sąd administracyjny (referendarz sądowy) nie wskazuje jego personaliów, a jedynie ocenia wystąpienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. O wyznaczenie pełnomocnika sąd zwraca się do właściwego samorządu zawodowego doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy - art. 253 §1 P.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy właściwą radą okręgową izby radców prawnych jest Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w P.. Z kolei właściwa rada okręgowa izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym, wyznaczy radcę prawnego wskazanego przez stronę - art. 244 §3 P.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie 239 §1 pkt 1 lit. e, art. 249a, art. 246 §1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 oraz pkt 2 sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło