III SA/Po 1269/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-12-21

Skład orzekający: Maria Lorych-Olszanowska, Marzenna Kosewska, Walentyna Długaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły rzeczywistą powierzchnię działek rolnych kwalifikujących się do płatności rolnośrodowiskowej i czy uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. w kontekście zastosowania sankcji za przedeklarowanie powierzchni?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie wykazały w sposób należyty, w jaki sposób ustaliły rzeczywistą powierzchnię działek rolnych, nie przedstawiły dowodów z kontroli administracyjnej ani nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Brak ten uniemożliwia sądowi prawidłową kontrolę legalności decyzji.
Stan faktyczny
Spółka X złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Organy ARiMR stwierdziły przedeklarowanie powierzchni działek rolnych, co skutkowało przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości i nałożeniem sankcji wieloletnich. Spółka X wniosła skargę do WSA, kwestionując sposób ustalenia rzeczywistej powierzchni działek i zarzucając naruszenie art. 107 § 2 k.p.a. przez niewłaściwe uzasadnienie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki x na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o przyznaniu x płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Wskazane wyżej decyzje wydane zostały w oparciu o następujące ustalenia: X w dniu[...] r. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] r. Na podstawie wniosku i zmiany do wniosku ustalono, że spółka deklaruje realizację pakietów: 2.- rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 – uprawy rolnicze w okresie przestawienia na powierzchni [...] ha 4.-ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni [...] ha 5 – ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000 w wariancie 5.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000 na powierzchni [...] ha. We wniosku producent zadeklarował działki ewidencyjne o następujących numerach: [...]Podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych ujawniły się błędy wymagające wyjaśnienia przez wnioskodawcę. Zadeklarowane przez producenta działki ewidencyjne o nr [...] zostały zadeklarowane do płatności również przez innych producentów. Natomiast powierzchnia zadeklarowana na działkach nr [...] oraz [...] jest większa od maksymalnej powierzchni kwalifikującej się do płatności W odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wnioskodawca w dniu [...]r. wycofał część wniosku obejmującego działki ewidencyjne o numerach: [...] działki rolne o identyfikatorach [...] o pow. [...] ha Cofnięta część wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, zatem uznana do płatności dla ww. działek rolnych powierzchnia wyniosła [...] ha. Następnie w dniu [...] r. producent złożył korektę, którą zmniejszył powierzchnię deklarowaną na działkach rolnych: - [...]z powierzchni[...] ha do pow. [...]ha - [...] z pow. [...] ha do pow. [...]ha - [...]z pow. [...] ha do pow. [...] ha Ponadto rozbił działkę rolną [...] o pow. [...] ha na dwie działki rolne [...]o pow. [...]ha oraz[...] o pow. [...] ha. Dodatkowo beneficjent wyrysował sporne działki na załącznikach graficznych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...] r. dopuścił w rozpatrywanej sprawie dowody w postaci akt drugich stron konfliktu krzyżowego wraz z kopią protokołu z czynności kontrolnych na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w ramach sprawy za [...] r. dla beneficjenta deklarującego działkę ewidencyjną nr [...]. Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji wydał decyzję, w której wskazał, że w związku z przedeklarowaniem powierzchni o [...] lub więcej płatność za wariant 2.2. nie została przyznana. Kwota wynikająca z przedeklarowania w wysokości [...] zł będzie potrącana od płatności pomocowych, do których beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Organ wskazał również, że podczas kontroli administracyjnej wykorzystano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano dla działki rolnej [...] (ewidencyjna [...]) powierzchnię [...]ha, zaś dla działki rolnej [...] (ewidencyjna [...]) zapisano powierzchnię [...] ha – na podstawie materiałów zgromadzonych w biurze powiatowym (krzyżówki). Dla działki rolnej [...] (ewidencyjna [...]) zapisano powierzchnię [...] ha (zmniejszenie [...] ha). Dla działki rolnej [...] (ewidencyjna [...]) zapisano powierzchnię [...]ha (zmniejszenie [...] ha), dla działki rolnej [...] (ewidencyjna [...]) zapisano powierzchnię [...]ha ( zmniejszenie [...]ha). W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji beneficjent zarzucił, m.in., że z uzasadnienia decyzji nie może zrozumieć powodu dokonanych zmniejszeń. Tłumaczenie, że dokonano tego na podstawie materiałów zgromadzonych w biurze powiatowym nie spełnia wymogów nałożonych na organ art. 107 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, uznał za zasadny w części zarzut naruszenia art. 107 k.p.a., wyjaśniając jednocześnie, że organ II instancji ma możliwość rozszerzenia uzasadnienia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie ustalił, że zaskarżona decyzja organu [...] instancji właściwie odzwierciedla tzw. obszar zatwierdzony, będący podstawą redukcji płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowych. Istotnym aspektem, jak wyjaśnił organ, było ustalenie, czy odwołująca posiadała grunty rolne zadeklarowane we wniosku. W wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że działka ewidencyjna nr [...] nie była faktycznie użytkowana przez spółkę. Zgodnie z wnioskiem na działce tej na powierzchni [...] ha jest prowadzona uprawa mieszanki wieloletniej traw. Natomiast zgodnie z deklaracją W (druga strona konfliktu krzyżowego) na działce w [...] r. była prowadzona uprawa pszenicy ozimej. Z uwagi na to, że spółka w [...]r. zadeklarowała na działce nr [...] uprawę rośliny wieloletniej, w [...]r. deklarowana roślina powinna znajdować się na tej działce. Jednak w wyniku weryfikacji w terenie, przeprowadzonej dla beneficjenta drugiej strony konfliktu w dniu [...] r., stwierdzono zaorane pole, czyli brak uprawy wieloletniej. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że spółka nie była posiadaczem i użytkownikiem działki nr . [...] Natomiast w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że powierzchnia deklarowana nie jest rzeczywiście użytkowana rolniczo. W wezwaniu z dnia [...] r. organ I instancji wskazał, że powierzchnia działki rolnej [...] jest większa od największego spójnego obszaru uprawnionego do uzyskania płatności. Spółka złożyła korektę do wniosku wraz z materiałem graficznym, na którym dokonano obrysów działek rolnych, czyli graficznego przedstawienia powierzchni rzeczywiście użytkowanej, mające odzwierciedlenie w terenie na deklarowanych działkach ewidencyjnych. Zgodnie z tym dokumentem powierzchnia działki rolnej [...] nie jest zgodna z deklaracją. Organ I instancji, mając na uwadze wyjaśnienia strony, a zwłaszcza graficzne przedstawienie powierzchni rzeczywiście użytkowanej rolniczo na działce rolnej, zastosował funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisał powierzchnię wynoszącą [...]ha, czyli wynikającą z wyjaśnień na wezwanie. Dalej organ wskazał, że dla działki oznaczonej identyfikatorem I położonej na działce ewidencyjnej [...] beneficjent sam zmniejszył powierzchnię do tej, do której została uznana płatność. W konsekwencji organ stwierdził, że w ramach wariantu 2.2. procent przedeklarowania wyniósł [...]%, co skutkuje odmową płatności na [...] r. oraz nałożeniem sankcji. x wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, podniosła, że przed złożeniem wniosku wystąpiła do biura powiatowego ARiMR o wydanie informacji o maksymalnym kwalifikowanym obszarze dla jednolitej płatności obszarowej (w tym maksymalnym zwartym obszarze PEG) dla wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku. Opierając się na danych uzyskanych w BP ARiMR został złożony wniosek o przyznanie płatności na [...] r.. Zadeklarowane powierzchnie odpowiadały faktycznie użytkowanym. Skarżąca zarzuciła również, że jeżeli producent deklarował po raz pierwszy jakieś działki do płatności, to nie musiał załączyć załączników graficznych, na których wyrysowywał zadeklarowane działki rolne. A skoro producent nie złożył załącznika graficznego dla działki [...], to skąd organ mógł mieć wiedzę, że to powierzchnia działki rolnej [...] jest większa od powierzchni największego spójnego obszaru, a nie powierzchnia działki rolnej [...] skoro obie powierzchnie działek rolnych były mniejsze od największego spójnego (zwartego) obszaru uprawnionego do uzyskania jednolitej płatności obszarowej, wyznaczonego dla tej działki ewidencyjnej. Skarżąca zarzuciła, że to nie działka [...] była niespójna, tylko działka [...] i dlatego została podzielona na dwie części [...]. Ponadto, skarżąca wskazała, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo na działce [...]tj. [...] ha była zgodna z powierzchnią maksymalnego kwalifikowanego obszaru do jednolitej płatności obszarowej, wyznaczonego dla tej działki. Skarżąca zarzuciła również, że nie wie dlaczego powierzchnia działki rolnej [...] została zmniejszona do powierzchni [...] ha tytułem powierzchni udowodnionej. W [...] r. spółka otrzymała od ARiMR informację dotyczącą działek deklarowanych do płatności, w której dla przedmiotowej działki [...]powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru PEG wynosi [...] czyli praktycznie tyle samo (różnica wynosi [...] ha), co w [...] r.. Z kolei maksymalny zwarty obszar PEG dla tej działki ewidencyjnej wynosi [...] ha, czyli znowu powierzchnia ta odpowiada tej, która była zadeklarowana w [...] r. W [...] r. producent otrzymał płatności dla działki [...] a jedynie z przypadku działki [...] z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] ha wykluczono [...] ha, z uwagi na nieznaczne zmniejszenie powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru PEG dla działki nr . [...] W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a -c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Przy czym, w myśl art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja a także decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. o przyznaniu x płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. Zastosowana sankcja pomniejszenia płatności przez organ I instancji była wynikiem ustaleń kontroli administracyjnej, w trakcie której stwierdzono przedeklarowanie powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności, w ramach pakietów: 2.- rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 – uprawy rolnicze w okresie przestawienia na powierzchni w ramach którego spółka zadeklarowała [...] ha oraz 4.-ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na zadeklarowanej powierzchni [...]ha Spór w przedmiotowej sprawie, co wynika z zarzutów podniesionych w skardze, dotyczy stwierdzonych przez organ niezgodności w zakresie działki rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] (działka ewidencyjna nr [...]), zadeklarowanej we wniosku o płatność w ramach pakietu 2.- rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.2 – uprawy rolnicze w okresie przestawienia, o powierzchni [...] ha. W szczególności, skarżąca kwestionuje to, że dla wskazanej działki rolnej wykorzystano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano dla niej powierzchnię [...] ha zamiast deklarowanej [...] ha. Do przyznania pomocy w postaci płatności rolnośrodowiskowej zastosowanie miały zasady udzielania pomocy finansowej w ramach działania dotyczącego programu rolnośrodowiskowego, unormowane w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.). Płatność rolnośrodowiskową zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi, co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizuje zobowiązanie, rolnośrodowiskowe, jeżeli: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody; 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Jak wynika z § 5 ust 1 i 2 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, a w przypadku: 1) o którym mowa w art. 16 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 65/2011, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c tego rozporządzenia; 2) gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r., zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. Z kolei stosownie do § 12 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych, jako: 1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego i ósmego; 2) trwałe użytki zielone - w przypadku wariantu trzeciego i czwartego. Zgodnie z § 23 ust 1 rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera: 1) numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli zostały nadane, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), natomiast jeżeli osoba ta nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości; 2) numer identyfikacyjny nadany zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86); 3) wskazanie realizowanych pakietów lub wariantów, z podaniem łącznej powierzchni działek rolnych, na których są one realizowane; 4) charakterystykę gospodarstwa rolnego, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 również liczbę zwierząt w gospodarstwie, o których mowa w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), oraz ich liczbę w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe, o których mowa w tym rozporządzeniu, zwane dalej "DJP", przy użyciu współczynnika ustalonego zgodnie z załącznikiem do tego rozporządzenia, obliczoną według stanu na dzień 15 marca roku, w którym jest składany ten wniosek; 5) oświadczenie o: a) powierzchni działek ewidencyjnych, b) sposobie wykorzystywania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej, c) liczbie zwierząt ras lokalnych; 6) oświadczenia oraz informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 311), określone w przepisach wydanych na podstawie art. 25 ust. 6 tej ustawy, niewymienione w pkt 1, 2 i 5; 7) oświadczenia i zobowiązania rolnika związane z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym zobowiązanie do przechowywania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz innych dokumentów dotyczących spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej lub związanych z tą płatnością przez okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz przez okres pięciu lat od dnia zakończenia realizacji tego zobowiązania; 8) informację o załącznikach dołączonych do wniosku. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, iż materiał dowodowy, w oparciu o który ma nastąpić rozstrzygnięcie sprawy musi być kompletny ("cały"), a rozstrzygnięcie sprawy musi poprzedzać "wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego", co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, ponieważ do decyzji tych stosuje się art. 107 § 3 k.p.a. Nadto, w postępowaniu tym stosuje się zasady ogólne postępowania administracyjnego, wynikające z art. 6 -16 k.p.a., choć niektóre z nich z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z treści przytoczonego art. 21 ust. 1 i 2 ustawy. Modyfikacje te dotyczą zasady ogólnej k.p.a. obowiązku informacyjnego organu statuowanej w art. 9 k.p.a. oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym wynikającej z treści art. 10 k.p.a. W postępowaniach tych stosuje się natomiast pozostałe zasady k.p.a. takie jak: zasada praworządności, zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania w toku postępowania interesu społecznego i słusznego interesu strony, zasada pisemności, zasada przekonywania, zasada oddziaływania w toku postępowania świadomości i kultury prawnej obywateli, zasada dwuinstancyjności postępowania, zasada trwałości decyzji ostatecznych, zasada prawa skargi na decyzje administracyjne do sądu administracyjnego. Z zasady pisemności statuowanej w art. 14 k.p.a. dla organu wynika obowiązek załatwiania sprawy w formie pisemnej. Przy czym należy zaakcentować, iż nie odnosi się to tylko do czynności kończącej postępowanie, tj. do wydania decyzji, ale również do wszystkich istotnych czynności w toku załatwienia sprawy, jak komunikowania się organu ze stronami i stron z organem, przyjmowania oświadczeń i wyjaśnień stron, przesłuchiwania świadków (protokoły), oględziny (protokoły) itp. Wszystkie czynności, nawet dokonane tylko ustnie (wyjaśnienia stron, zeznania świadków, odebranie opinii biegłego, ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych itp.), muszą być utrwalone w protokole, a zatem w postaci pisemnej. W niniejszej sprawie z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika na podstawie czego organ poczynił ustalenia, że powierzchnia użytkowana rolniczo w ramach spornej działki wynosi [...]ha, przy zadeklarowanych przez wnioskodawcę [...]ha. Organ wskazał wyłącznie, że w trakcie kontroli administracyjnej wykorzystano funkcjonalność powierzchni udowodnionej i zapisano dla działki [...] ( ewidencyjna [...]) powierzchnię [...] ha, dokonując tym samym zmniejszenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku o [...] ha. W aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dowodów w postaci np. protokołu z dokonanych czynności kontroli administracyjnej wniosku, w trakcie której ustalono te nieprawidłowości. Nie jest wiadomym, kiedy kontrola została przeprowadzona, przy pomocy jakich metod i co w wyniku tej kontroli organ administracji publicznej ustalił. Fakt dokonania kontroli i jej wyniki nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Jest to szczególnie istotne z uwagi na fakt, iż w tej sprawie nie przeprowadzono wizji lokalnej w terenie. Organ odwoławczy natomiast, uznając za prawidłową ocenę dokonaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wskazał na dołączony przez skarżącą do korekty wniosku materiał graficzny, na którym dokonano "obrysów" działek rolnych i stwierdził, że zgodnie z tym dokumentem powierzchnia działki rolnej [...]nie jest zgodna z deklaracją. Również jednak z tej decyzji nie wynika przy pomocy jakich metod organ dokonał tych ustaleń. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające w sprawie, do czego zobowiązywały go art. 15 k.p.a. i przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Nie ulega zaś wątpliwości, że ustalenie rzeczywistej powierzchni działek rolnych kwalifikowanej do płatności należy do organów administracji, które dysponują nowoczesnym systemem pozwalającym na uniknięcie błędów pomiarowych i wykrycie nieprawidłowości wniosków o pomoc. Rzeczą rolnika jest wskazać we wniosku, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, prawidłową powierzchnię działek rolnych zgłoszonych do płatności, zaś rzeczą organu jest powierzchnię tę skontrolować, zweryfikować i w sposób jednoznaczny ustalić. Jeżeli wynik kontroli, co do powierzchni działek jest kwestionowany przez rolnika, tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, że wynik kontroli administracyjnej jest nieprawidłowy, na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar dokonany był prawidłowo. Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych służy także kontrola na miejscu. Jej celem jest ustalenie w sposób jednoznaczny, jaka jest rzeczywista powierzchnia działki rolnej uprawnionej do płatności. W ocenie Sądu, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji pierwszoinstancyjnej organy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 107 § 3 k.p.a., nie wskazały, w jaki sposób zostały ustalone tak istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne. Jednocześnie należy zauważyć, że dla zastosowania w niniejszej sprawie sankcji za tzw. "przedeklarowanie" powierzchni działek rolnych organ I instancji, jako podstawę wskazał art. 16 ust 3 i ust 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8) – zastępujące, z dniem 29 stycznia 2011 r., rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74, z późn. zm.) Jak wynika z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy, niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy, niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Jeżeli jednak różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem, a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi do 0,1 hektara włącznie, zatwierdzony obszar uważa się za równy obszarowi zadeklarowanemu. Na potrzeby tego wyliczenia uwzględnia się jedynie zawyżenie powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw. Akapit trzeci nie ma zastosowania w przypadku, gdy różnica przekracza 20 % całkowitego obszaru zadeklarowanego w celu objęcia płatnością. Jeżeli dla obszaru kwalifikującego się do otrzymania wsparcia ustanowiono maksymalny limit lub pułap, liczbę hektarów wykazanych we wniosku o płatność obniża się do tego limitu lub pułapu. Jak stanowi zaś art. 16 ust 5 w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem. W świetle wskazanych przepisów , nie może budzić wątpliwości, że dla sposobu obliczenia pomocy w przypadku, o którym stanowi art. 16 rozporządzenia, tj. w przypadku zmniejszenia i wykluczenia w odniesieniu do wielkości obszaru istotne jest ustalenie, czy zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy, niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność ( ust. 3 akapit pierwszy), czy też obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy, niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw ( ust. 3 akapit drugi). Należy podkreślić, że organ I instancji w swojej decyzji wprawdzie powołuje wskazany przepis w podstawie prawnej, jednakże samo powołanie przepisu bez uzasadnienia nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 1 k.p.a. Reasumując, w niniejszej sprawie, z uwagi na wskazane wyżej braki w ustaleniach faktycznych, jak również braki w wyjaśnieniu podstawy prawnej, Sąd nie ma możliwości przeprowadzenia prawidłowej kontroli decyzji wydanych przez organy ARiMR. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, organ administracyjny dokona oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), które stanowi integralną część decyzji i ma na celu wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno więc znaleźć się pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, tak aby strona postępowania była przekonana, co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego oraz co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit c art. 134 § 1 i art. 200 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło