III SA/Po 1283/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-11-03
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Izabela Paluszyńska, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik indywidualny, prowadzący gospodarstwo rolne, może być uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, a tym samym być uprawnionym do świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy w ramach tzw. tarczy antykryzysowej (art. 15g ustawy o COVID-19)?Ratio decidendi
Rolnik indywidualny, prowadzący działalność wytwórczą w rolnictwie, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu publicznoprawnym ustawy Prawo przedsiębiorców, do której odsyła art. 15g ustawy o COVID-19. Wyłączenie zawarte w art. 6 Prawa przedsiębiorców oznacza, że do rolników nie stosuje się przepisów tej ustawy, co pozbawia ich statusu przedsiębiorcy w kontekście prawa publicznego i tym samym uprawnienia do świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 15g ustawy o COVID-19. Odmowa przyznania świadczeń, nawet w formie pisma, stanowi akt z zakresu administracji publicznej podlegający kontroli sądu administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący gospodarstwo rolne, złożył wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w związku z obniżeniem wymiaru czasu pracy pracowników z powodu COVID-19. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy odmówił przyznania świadczeń, uznając, że skarżący nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców ze względu na prowadzenie działalności rolniczej, która jest wyłączona spod stosowania tej ustawy w zakresie publicznoprawnym. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując tę interpretację oraz ustalenia dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 roku sprawy ze skargi K. G. na akt Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczeń na rzecz ochrony pracy oddala skargę
Pismem z dnia [...] maja 2020 roku K. G. (dalej: skarżacy) na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 374) wniósł o przyznanie, świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID - 19. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie dofinansowania z tytułu obniżonego czasu pracy dla 9 pracowników za okres 3 miesięcy od dnia [...] maja 2020 roku w łącznej kwocie [...]zł. Wniosek został zarejestrowany pod numerem [...] [...].
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] odmówił K. G. przyznania i wypłaty świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawca nie mieści się w zakresie podmiotowym art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19. Mianowicie prowadzona przez niego działalność w postaci gospodarstwa rolnego wyłączona została spod regulacji przepisów prawa przedsiębiorców w myśl art. 6 ust 1 Prawa Przedsiębiorców. Ponadto wnioskodawca nie figuruje jako prowadzący działalność gospodarczą w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 roku pełnomocnik K. G. złożył odwołanie od "decyzji z dnia [...] czerwca 2020 roku", gdyż za takie uznał pismo organu odmawiające udzielenia wypłaty świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Według K. G. przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą zgodnie z art. 4 ustawy z dnia [...] marca 2018 roku Prawo Przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 roku, poz. 646 z późn. zm.). Natomiast w myśl art. 3 Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie, w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa warzywnictwa leśnictwa i rybactwa. Takie wyłączenie nie odbiera rolnikowi statusu przedsiębiorcy w rozumieniu wskazanej ustawy, a jedynie powoduje, że nie stosuje się do niego dalszych przepisów ustawy. Przepis art. 6 prawa przedsiębiorców należy zatem rozumieć w ten sposób, że choć działalność wytwórcza w rolnictwie jest działalnością gospodarczą, a osobą wykonującą tę działalność jest przedsiębiorcą, to w stosunku do tej osoby i w zakresie tej działalności nie stosuje się dalszych przepisów ustawy Prawo Przedsiębiorców.
Pismem z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wyjaśnił wnioskodawcy, iż w zakresie przyznawania przedmiotowych świadczeń organ nie rozstrzyga sprawy w rozumieniu przepisów ustawy kodeks postępowania administracyjnego, a zgodnie z art. 15 g ust. 17 ustawy COVID-19 do wypłaty świadczeń stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy, zgodnie z którymi organ przekazuje na rachunek przedsiębiorcy środki na wypłatę świadczeń na podstawie umowy o wypłatę świadczeń oraz wykazu pracowników uprawnionych do świadczeń, co oznacza, że przyznanie dofinansowania następuje w zakresie stosunku cywilno-prawnego (umowy zawieranej pomiędzy przedsiębiorcą a Dyrektorem Wojewódzkiego Urzędu Pracy), a nie w trybie decyzji administracyjnej.
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] podtrzymał w całości argumentację wskazaną w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 roku. Nie zakwestionował argumentacji, że rolnik indywidualny może zostać uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu artykułu 431 kodeksu cywilnego. Nie zmieniło to jednak okoliczności, że osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie, która nie posiada wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej nie spełnia przesłanek wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców - a spełnienie tego kryterium niezbędne jest do udzielenia dofinansowania określonego w art. 15g tarczy antykryzysowej. W ocenie organu dla uzyskania przedmiotowego dofinansowania niezbędne jest także spełnienie kryteriów wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy, co wiąże się z obowiązkiem ponoszenia przez przedsiębiorcę opłat na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz nie posiadaniem z tego tytułu zadłużenia. W ocenie organu wnioskodawca chociaż zatrudniał pracowników, sam będąc rolnikiem nie spełniał powyższych kryteriów, bowiem nie płaci należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo w przypadku podmiotów nie będących rolnikami, przewidziano inne mechanizmy wsparcia, które nie wynikają z art. 15g ustawy o COVID-19, z których wnioskodawca może skorzystać w zakresie obowiązujących przepisów.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 roku pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na akt Wicedyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] lipca 2020 roku oraz poprzedzający akt z dnia [...] czerwca 2020 roku odmawiający przyznania i wypłaty świadczeń z FGŚP objętych wnioskiem z dnia [...] maja 2020 roku, nr [...], znak sprawy [...], którym zarzucił:
1. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 15g ust. 1 i 2 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (dalej "ustawa o COVID-19") poprzez ich niewłaściwą interpretację skutkującą błędnym ustaleniem, że skarżący nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców i że w związku z tym art. 15g ust. 1 ustawy o CIVID-19 nie ma do niego zastosowania;
2. błędne ustalenia faktyczne w zakresie, w jakim przyjęto, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS i nie płaci składek na rzecz ZUS;
3. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 2) i 3) z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy w zw. z art. 15g ust. 17 ustawy o COVID -19 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS i nie płaci składek na rzecz ZUS;
4. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 2) i 3) z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy w zw. z art. 15g ust. 17 ustawy o COVID -19 poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że warunkiem uzyskania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy jest podleganie ubezpieczeniu społecznemu i odprowadzenie składek na rzecz ZUS.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonych aktów oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego pismo Wicedyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] jest w istocie decyzją administracyjną, gdyż jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (strony) w indywidualnie oznaczonej sprawie, dotyczącym podmiotu niezwiązanego z organem ani węzłem zależności organizacyjnej, ani też podległości służbowej. Na gruncie art. 15g ustawy o COVID-19 przyznanie świadczeń ani ich wysokość nie zależy od uznania Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Skoro tylko przedsiębiorca spełnia warunki do przyznania mu świadczeń z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, to jego wniosek powinien zostać pozytywnie rozpatrzony. Prawo do świadczeń wynika wprost z ustawy a umowa tylko potwierdza istnienie tego prawa.
Odmawiając przyznania świadczeń organ w sposób władczy, jednostronny i oparty na przepisach prawa administracyjnego określił sytuację prawną wnioskodawcy stwierdzając, iż nie jest uprawniony do wsparcia przewidzianego w art. 15g ustawy o COVID-19. Ustawa nie określa, w jakiej innej formie niż decyzja, organ powinien negatywnie rozpoznać wniosek o przyznanie świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, przez co należało przyjąć, ze rozstrzygnięcie powinno mieć formę decyzji i spełniać wymagania przewidziane dla decyzji określone w art. 107 k.p.a., w tym pouczenie o prawie do jej zaskarżenia.
Skarżący zarzucił zaskarżonym aktom odmawiającym udzielenia przyznania i wypłaty świadczeń, naruszenie przepisów art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 15g ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19. Skarżący powielił argumenty zawarte wcześniej w swoim piśmie z dnia [...] czerwca 2020 roku, nazwanym "odwołalnie", w którym wyraził pogląd, że art. 6 ustawy Prawo przedsiębiorców nie odbiera rolnikowi statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy, a jednie powoduje, że do tego przedsiębiorcy nie stosuje się dalszych przepisów tejże ustawy, co zostało przesądzone w orzecznictwie dotyczącym przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które zostały w identycznej wersji przeniesione do ustawy Prawo Przedsiębiorców. Zdaniem skarżącego art. 6 Prawa przedsiębiorców należy rozumieć zatem w ten sposób, że choć działalność wytwórcza w rolnictwie jest działalnością gospodarczą a osobą wykonująca tę działalność jest przedsiębiorcą, to w stosunku do tej osoby i w zakresie tej działalności nie stosuje się dalszych przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Według skarżącego prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 Prawo Przedsiębiorców, wykonujący działalność gospodarczą podlegająca wyłączeniu, jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, do którego jednak nie stosuje się dalszych przepisów ustawy.
W ocenie skarżącego nieuprawnione było stwierdzenie, iż nie spełnia on kryteriów określonych w art. 3 ust. 1 pkt 2) i 3) z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy. Skarżący podlega ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Pracy za siebie i za swoich pracowników, do których wynagrodzeń wnioskował o udzielenie dofinansowania. Z przywołanych przepisów nie wynika, że warunkiem przyznania wsparcia jest odprowadzanie przez przedsiębiorcę za samego siebie składek na rzecz ZUS. Przepisy te stanowią jedynie, iż przedsiębiorca nie może posiadać zaległości w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy. Zatem równie dobrze może chodzić o zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie pracowników. Warunkiem przyznania wsparcia nie jest podleganie przez przedsiębiorcę ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. Przepis ten stanowi jedynie o niezaleganiu. Jeżeli zatem przedsiębiorca nie podlegałby ubezpieczeniu w ZUS, to spełnia jednocześnie warunek niezalegania w odprowadzaniu składek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił przedmiotową skargę przyjmując, że zaskarżone pismo Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] nie mieści się w zakresie kognicji określonej w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2021 roku, sygn. akt I GSK 820/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd odwoławczy zgodził się, że odmowa przyznania i wypłaty świadczenia przed organ w przedmiotowej sprawie nie jest decyzją administracyjną. W istocie jednak w rozstrzygnięciu organu, jakim jest pisemna odmowa zawarcia umowy, NSA dopatrzył się władczości administracyjnoprawnej, przez co rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek, aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie której otrzyma wsparcie na ochronę miejsc pracy, uznał za akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów zawodowych na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (wniosek skarżącego, k. 116, organ nie zazadał przeprowadenia rozprawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a sąd uwzgledniając skargę na akt , o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 uchyla ten akt. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a stosuje sie odpowiednio. W razie nieuwzglednienia skargi sąd ją oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania wypłaty świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Stanowisko w niniejszej sprawie zostało wydane na podstawie art. 15g ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 roku, poz. 374), dalej jako ustawa o COVID-19, zgodnie z którym przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, organizacja pozarządowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1057) oraz podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, państwowa lub prowadzona wspólnie z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego instytucja kultury, w rozumieniu ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020 roku, poz. 194), u której wystąpił spadek przychodów w następstwie wystąpienia COVID-19, a także kościelna osoba prawna działająca na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, oraz jej jednostka organizacyjna, może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, na zasadach określonych w ust. 7 i 10. Przywołana regulacja zawiera enumeratywnie wyliczony katalog podmiotów uprawnionych do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników objętych przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego formy prawnej zastosowanej przez organ w przypadku odmowy przyznania i wypłaty świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. W istocie zarzut ten został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjnego w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2021 roku, sygn. akt I GSK 820/21, w którym odmowę zawarcia umowy o wypłatę świadczenia wydaną na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 11 października 2013 r. w związku z art. 15g ust. 1 i 17 ustawy COVID-19 zaliczono kategorii aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które podlegają kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W istocie zatem aktualne i wiążące pozostają wyczerpujące rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w powyższym orzeczeniu wydanym w okolicznościach niniejszej sprawy, które jednocześnie czynią bezzasadnym zarzut dotyczący obowiązku wydania przez organ decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na ochronę miejsc pracy. Powielanie zaprezentowanej w nim argumentacji pozostaje tym samym zbędne w ramach niniejszego uzasadnienia.
W sprawie wymagało natomiast rozstrzygnięcie zarzutu dotyczącego zakresu rozumienia pojęcia przedsiębiorcy określonego w art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 roku, poz.162 t.j.) w związku z art. 15g ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19. Wyjaśnienia wymagało uprzednie przesądzenie czy wnioskodawca w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym był czy też nie był przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, co miało wpływ zakwalifikowanie do uzyskania pomocy, o której mowa w art. 15g ustawy o COVID-19. Wspomniana ustawa Prawo przedsiębiorców, do której odsyła ustawodawca, zgodnie z art. 3 określa, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły, a w art. 4 ust. 1 precyzuje, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Natomiast w treści art. 6 Prawa przedsiębiorców wskazano, że przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] w sposób trafny uznał, że skarżacy prowadzący gospodarstwo rolne nie mieści się w katalogu podmiotów wskazanych w art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19. Skarżacy złożył wniosek jako osoba prowadząca gospodarstwo rolne. Podmiotami prowadzącymi gospodarstwo rolne mogą być osoby indywidualne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Za sprawą wyłączenia zawartego w art. 6 ustawy Prawo przedsiębiorców przepisy ustawy nie mają zastosowania, do m.in. działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego; wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów czy wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego. Skarżący nie zaprzeczył, że prowadzi dzialalność wskazaną w w/w art. 6 prawa przedsiebiorców. W tym względzie należy podzielić pogląd organu, że ustawodawca w świetle ustawy Prawo przedsiębiorców odmówił statusu przedsiębiorcy rolnikom indywidualnym, mimo że działalność wytwórcza w rolnictwie może mieć charakter działalnosci gospodarczej w znaczeniu art. 3 ustawy tej ustawy. Uwzględniając znaczenie ustawy Prawo przedsiębiorców w systemie publicznego prawa gospodarczego można było przyjąć, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne nie jest przedsiębiorcą. W zakresie przedmiotowych rozważań należy zgodzić się, że w świetle obecnych uregulowań rolnik indywidualny może być przedsiębiorcą w świetle prawa prywatnego, natomiast nie musi mieć takiego statusu w prawie publicznym (por. J.P. Naworski, Status prawny rolnika indywidulanego, Przegląd Prawa Handlowego 2012, nr 10, s. 14). Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zacytowanej w skardze uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015r. (sygn. III CZP 109/14, OSNC 2016/1/2), że wyłączenie przewidziane w dziedzinie prawa publicznego nie odbiera działalności rolniczej cech działalnosci gospodarczej. Należy jednak podkreślić, że w przywołanej uchwale Sąd Najwyższy poszukując odpowiedzi na pytanie, czy rolnik jest przedsiębiorcą, a więc czy spełnia przesłankę podmiotową sprawy gospodarczej, będącej de lata wyodrębioną kategorią sprawy cywilnej wskazał na obszar prawa prywatnego (art. 43 1 k.c.), z którego wynika, że przedsiebiorcą jest m.in. osoba fizyczna prowadząca we własnym imieniu dzialalnośc gospodarcza lub zawodową. Stanowisko zawarte w tej uchwale nie znajduje więc zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu słusznie organ przyjął, że w świetle art. 15 g ustawy COVID – 19 definiując uprawnionego do pomocy przedsiębiorcę poprzez odesłanie do art. 4 ust. 1 lub 2 prawa przedsiębiorców ustawodwca nie objął nim podmiotów wobec których w myśl art. 6 Prawa przedsiebiorców ustawy tej nie stosuje się. Z art. 6 prawa przedsiębiorców nie wynika, jak wskazuje skarżacy, że nie stosuje się dalszych przepisów ustawy tylko “przepisów ustawy nie stosuje się". Nadto sama konstrukcja art. 15 g i następnych ustawy COVID- 19 wskazuje, że pomocą nie zostali objęci wszyscy pracodawcy a określone ich grupy.
Nadmienić należy, że rolnicy prowadzący działalność rolniczą również zostali objęci na podstawie odrębnych przepisów pomocą dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19, w tym bowiem obszarze działalności z uwagi na jego charakter obnizanie czasu pracy pracownikom często jest niemożliwe. Tym samym nie można uznac, że skarżacy jest podmiotem wskazanym w art. 15 g ustawy o COVID -19. Wnioskodawca, prowadzący gospodarstwo rolne nie figurował jako prowadzący działalność gospodarczą w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), co również wskazuje na trafnośc stanowiska organu. W efekcie prawidłowo przyjęto, że wnioskodawca nie spełniał kryterium uprawniającego do uzyskania przedmiotowej pomocy. Pozytywne rozpoznanie wniosku skarżącego o dofinansowanie do wynagrodzeń dla pracowników objętych obniżonym wymiarem czasu pracy nie było możliwe, albowiem nie miał on legitymacji do wnioskowania o taką pomoc. Skarżący nie mieścił się w definicji przedsiębiorcy zamieszczonej w ustawie Prawo przedsiębiorców, do której odesłał ustawodawca konstruując przesłanki pomocy finansowej w ustawie COVID-19 na potrzeby prawa publicznego.
Odnosząc się do kwestii niewłaściwej interpretacji art. 3 ust. 2 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 11 października 2013 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (Dz.U. z 2019 roku, poz. 669 t.j.), należy dostrzec, że wskazane w skardze przepisy w istocie dotyczą pomocy de minimis, którą przedsiębiorca może otrzymać na świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy pracowników, z wyłączeniem pracowników, dla których otrzymał pomoc de minimis: na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w okresie obowiązywania umowy zawartej z pracownikiem na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 roku, poz. 511, 1000, 1076, 1925, 2192 i 2354). Przywołany przepis obejmuje jedynie punkt 2), a wskazany w skardze punkt 3) nie występuje w przywołanej przez skarżącego jednostce redakcyjnej tekstu prawnego cytowanej ustawy. Z treści uzasadnienia skargi wynika natomiast, że intencją skarżącego było najprawdopodobniej zaskarżenie treści art. 3 ust 1 pkt 2) i pkt 3) o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy do którego odsyła art. 15 g ust. 3 ustawy o COVID - 19, która przewiduje, że jej przepisy stosuje się do przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212): 2) który nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy, z wyjątkiem przypadku gdy: a) zadłużony przedsiębiorca zawarł umowę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub otrzymał decyzję urzędu skarbowego w sprawie spłaty zadłużenia i terminowo opłaca raty lub korzysta z odroczenia terminu płatności albo b) zaleganie w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy powstało w okresie spadku obrotów gospodarczych, o którym mowa w pkt 1, a przedsiębiorca dołączył do wniosku o przyznanie świadczeń plan spłaty zadłużenia uprawdopodabniający poprawę kondycji finansowej przedsiębiorcy i pełną spłatę zaległości w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy, wraz z kopią wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozłożenie na raty należności z tytułu tych składek lub o odroczenie płatności tych składek; 3) wobec którego nie zachodzą przesłanki do ogłoszenia upadłości, o których mowa w art. 11 lub art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2344, z późn. zm.).
W istocie przepisy te dotyczą uregulowania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W tym względzie skarżący, ani w trakcie postępowania ani w trakcie postępowania prowadzonego przed sądem nie przedłożył żadnych dokumentów w kwestii podlegania ubezpieczeniu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ( np zaświadczenie z ZUS, złożone druki ZUS ZUA czy RCA dotyczące skarżacego). Złożony wydruk z PUE (k. 127 akt) nie wskazuje, by skarżący z tytułu prowadzenia gosdpodarstwa rolnego podlegał ubezpieczeniu społecznemu w ZUS. Dokument ten wskazuje jedynie, że zgłosił siebie jako płatnika składek, co oznaczać może zgłoszenie jako pracodawcy odprowadzajacego składki za pracowników. Wykazanie tego rodzaju okoliczności niewątpliwie pozostawało obowiązkiem podmiotu zainteresowanego spełnieniem przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia na ochronę miejsc pracy. W tym względzie nie można było zakwestionować stanowiska organu, który sklasyfikował skarżącego jako podmiot, który nie spełniał przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia na ochronę miejsc pracy.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło