III SA/Po 129/19

Dnia 3 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę UZASADNIENIE. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył skarżącemu karę pieniężną z tytułu urządzania gry na [...] automatach do gier poza kasynem gry w wysokości [...] zł. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. w toku wykonywanych czynności funkcjonariusze ustalili, że w kontrolowanym lokalu znajdują się przedmiotowe automaty. Za urządzającego gry uznano stronę skarżącą. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podniósł, że strona skarżąca została zasadnie uznana za podmiot urządzający gry na automatach. Organ wskazał m. in., że skarżący jest właścicielem przedmiotowych automatów, co wynika z zebranego materiału dowodowego ( zażalenie z dnia [...] r. na postanowienie [...]z dnia [...]r. o zażądaniu wydania rzeczy oraz protokół przesłuchania skarżącego z dnia [...] r., w trakcie którego potwierdził, że automaty należały do niego i zajmował się ich obsługą ). W trakcie kontroli skarżący posiadał klucze do automatów. W skardze strona – reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła : I. błędne ustalenie stanu faktycznego i stwierdzenie, że - automat stanowi "grę na automatach" w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, dalej : u.g.h. ( ponieważ gry mają charakter losowy i można dzięki nim wygrywać ) – skarżący urządzał gry poza kasynem wbrew przepisom powyższej ustawy II. naruszenie art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt. 1 a, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt. 2, art. 90, art. 91 u.g.h poprzez ich niezasadne zastosowanie w sprawie, w szczególności naruszenie tych przepisów w związku z naruszeniem art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w związku z § 2 pkt 1 a, 2, 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 roku w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych ( Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm. ) polegające na zastosowaniu art. 14 ust. 1 u.g.h. oraz art. 6 ust. 1 u.g.h, które nie powinny mieć zastosowania w sprawie III. naruszenie postanowień dyrektywy 98/34/WE polegające na zastosowaniu przepisów ustawy o grach hazardowych pomimo naruszenia procedury ich notyfikacji, w tym naruszenie art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE poprzez wydanie decyzji na podstawie nieobowiązującego przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. IV. obrazę art. 122 Ordynacji podatkowej V. rażące naruszenie prawa - art. 2 Konstytucji RP - art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22 Konstytucji RP - art. 2 i art. 61 Konstytucji RP - art. 7 w zw. z art. 123 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP - art. 91 ust. 3 Konstytucji RP VI. rażące naruszenie art. 260 ust. 1 TFUE VII. naruszenie art. 122, art. 125 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając przepisów prawa, w tym m. in. art. 122, art. 125 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Na podstawie postępowania dowodowego organy dokonały w ocenie Sądu wyczerpujących ustaleń faktycznych. Materiał dowodowy został uzyskany w przedmiotowej sprawie na podstawie kontroli przeprowadzonej w lokalu, w trakcie której dokonano eksperymentu polegającego na sprawdzeniu funkcjonowania [...] przedmiotowych automatów. Tego rodzaju czynności kontrolne były dopuszczalne w dacie kontroli na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ( obowiązującego w dniu kontroli). Z przeprowadzonego eksperymentu wynika, że gry urządzane na [...]badanych automatach mają charakter komercyjny i mają również charakter losowy ( gracz nie ma wpływu na wynik gry ). Trzeci automat został poddany badaniu przez biegłego sądowego, który uznał w opinii z dnia [...] r., że gracz nie ma wpływu na końcowy wynik gry. Zdaniem Sądu biegły miał odpowiednie kwalifikacje do sporządzenia powyższej opinii. Ze względu na powyższe, w ocenie Sądu organ II instancji zasadnie stwierdził, że gry urządzane na [...] przedmiotowych automatach mają charakter losowy ( gracze nie mają wpływu na ich wynik końcowy ). Jak słusznie wskazał organ II instancji, gry organizowano na tych automatach w celach komercyjnych ( dla osiągniecia zysku ). W kwestii uznania skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach wskazać należy, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu o takich zachowaniach można mówić w przypadku strony skarżącej. Organ II instancji wskazał m. in., że skarżący jest właścicielem przedmiotowych automatów, co wynika z zebranego materiału dowodowego ( zażalenie z dnia[...] r. na postanowienie [...]z dnia [...]r. o zażądaniu wydania rzeczy oraz protokół przesłuchania skarżącego z dnia [...] r., w trakcie którego potwierdził, że automaty należały do niego i zajmował się osobiście ich obsługą ). W trakcie kontroli skarżący posiadał klucze do automatów. Zdaniem Sądu zasadnie organy przyjęły, że strona skarżąca była podmiotem podejmującym czynności i przyjmującym obowiązki pozostające w związku z działalnością obejmującą urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Sąd uznał wobec tego, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec strony skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W sprawie niniejszej nie było sporne, że strona skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych. Niezasadny był zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa krajowego i wspólnotowego poprzez nienotyfikowanie odpowiednich przepisów ustawy o grach hazardowych. Wskazać należy bowiem na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 ( orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Jak uznał NSA, przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Cytowana uchwała ma charakter wiążący. Ponadto, jak wskazał organ II instancji, w dniu [...] r. weszła w życie ustawa zmieniająca ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Została ona uprzednio notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu [...]r. Kontrola lokalu miała miejsce w dniu [...] r. Nie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, albowiem decyzje organów II i I instancji zostały oparte na obowiązujących przepisach prawa zgodnych z przepisami konstytucyjnymi. W przedmiotowej sprawie były podstawy do nałożenia kary na skarżącego jako osobę fizyczną, gdyż taka możliwość wynikała z obowiązujących przepisów prawa. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302), orzekł jak w sentencji.