III SA/Po 129/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-01-28
Skład orzekający: Wojciech Rowiński, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt gospodarczy (domek narzędziowy) o wymiarach 2,45 m x 1,96 m, trwale związany z gruntem i posiadający fundamenty i dach, zlokalizowany na działce objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczonej pod tereny rolnicze z zakazem lokalizacji budynków, może zostać uznany za budynek podlegający nakazowi rozbiórki?Ratio decidendi
Obiekt gospodarczy, który jest trwale związany z gruntem, posiada fundamenty i dach, należy uznać za budynek w rozumieniu Prawa budowlanego. Lokalizacja takiego obiektu na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z zakazem lokalizacji budynków stanowi naruszenie przepisów planistycznych, co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki, nawet jeśli obiekt nie wymagał pozwolenia na budowę. Przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie wyłączają stosowania przepisów planistycznych.Stan faktyczny
W sprawie rozpatrywano skargę Stowarzyszenia na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą inwestorowi rozbiórkę obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) o wymiarach 2,45 m x 1,96 m. Obiekt znajdował się na działce przeznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny rolnicze z zakazem lokalizacji budynków. Skarżące Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. kwalifikację obiektu jako budynku oraz prymat przepisów planu miejscowego nad ustawą o rodzinnych ogrodach działkowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia 25 września 2025 r. (nr [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB) z dnia 11 kwietnia 2025 r., znak: [...], którą organ nakazał inwestorowi B. N. (dalej "inwestor") wykonać rozbiórkę obiektu gospodarczego położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 245 cm x 196 cm i wysokości 212 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w L. gmina [...].
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 2 lutego 2024 r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie altany działkowej, położonej na parceli nr [...], o pow. ok. 35,95 m2 oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) w wymiarach 2,45 mx 1,96 m. znajdujących się na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Decyzją z dnia 15 marca 2024 r., znak: [...], PINB nakazał inwestorowi B. N. wykonać rozbiórkę altany działkowej, położonej na parceli nr [...] o pow. ok. 35,95 m2 oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) w wymiarach 2,45 m x 1,96 m, znajdujących się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Decyzją z dnia 13 maja 2024 r., znak: [...], WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 lipca 2024 r. sygn. akt: IV SA/Po 473/24, oddalił sprzeciw od tej decyzji, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 05 grudnia 2024 r., sygn. akt: II OSK 2353/24, oddalił skargę kasacyjna.
PINB ponownie rozpoznając sprawę, zawiadomieniem z dnia 28 marca 2025 r., sygn. akt: [...], poinformował strony postępowania administracyjnego o zmianie zakresu prowadzonego postępowania administracyjnego, które prowadzone jest w sprawie obiektu gospodarczego położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 245 cm x 196 cm i wysokości 212 cm, znajdujących się na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2025 r. PINB nakazał inwestorowi wykonać rozbiórkę obiektu gospodarczego położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 245 cm x 196 cm i wysokości 212 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia (dalej “skarżacy") oraz inwestora, decyzją z 25 września 2025 r. WINB orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji PINB z dnia 11 kwietnia 2025r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...], zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia 18 maja 2010 r.), została przeznaczona pod tereny rolnicze, oznaczone symbolem R1. W planie powyższym ustalony został zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów budowlanych (§ 4 pkt 2 lit. a uchwały) oraz zakaz lokalizacji budynków (§ 10 pkt 1 uchwały). Obiekt budowlany zrealizowany na parceli 64 narusza zapisy planu zagospodarowania przestrzennego, a przywrócenie stanu zgodnego z prawem jest możliwe jedynie poprzez wydanie nakazu jego rozbiórki.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję WINB z 25 września 2025 r. wniosło Stowarzyszenie, domagając się jednocześnie jej uchylenia w całości oraz zasądzenie od organu, na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
< art. 2 pkt 5), 9), 9a) oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 ,dalej: ustawa ROD) poprzez ich niezastosowanie, mimo powielenia treści przepisów w procesie weryfikacji zgodności posadowionego altany działkowej na terenie ogródka działkowego z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...];
< art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej P.b.") poprzez błędną ich wykładnię, a nade wszystko złamanie zasady literalnej wykładni prawa, stosując niewłaściwą wykładnię definicji "obiektu budowlanego", "budynku" "budowli", bez rozważenia sposobu połączenia budynków z gruntem, wskutek czego błędnie uznano, że przedmiotowy obiekt gospodarczy jest budynkiem;
< art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy-Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 528) w zw. z art. 29 ust 2 pkt 4 ustawy P.b., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w toku analizy prawnej stanu faktycznego w sprawie, co doprowadziło do wybiórczej i nieprawidłowej interpretacji przepisów P.b., w zakresie wyodrębnienia przez ustawodawcę altan działkowych, budynków i obiektów gospodarczych jako odrębnego elementu z katalogu definicji objętych tą ustawą;
< art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez całkowite pominięcie przepisów wskazanych aktów normatywnych i brak uwzględnienia odrębności w obrocie prawnym pojęć altan działkowych, budynków i budowli, podlegające odmiennym warunkom budowlanym i podatkowym;
< art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 pkt 9a ustawy ROD poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie altan działkowych jako szczególnego rodzaju obiektów;
< § 4 pkt 2 lit a oraz § 10 pkt 1 mpzp w zw. z art. 7 i art. 87 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że (1) przepisy tego aktu uniemożliwiają utworzenie na terenie nim objętym rodzinnego ogrodu działkowego wraz z przypisaną do niego infrastrukturą, zgodnie z ustawą o ROD, zważywszy że przepisy tej ustawy, zaczęty obowiązywać po wydaniu mpzp, (2) przepisy mpzp uniemożliwiają budowę infrastruktury ogrodowej na terenie nirn objętym, (3) przepisy mpzp mają nadrzędne znaczenie i zastosowanie wobec przepisów rangi ustawowej, w szczególności na ustawę o ROD oraz P.b., które to weszły w życie z datą późniejszą niż mpzp;
< art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 33 tej ustawy (dalej: "ustawa o MPZP") poprzez ich niezastosowanie przez organ I jak i II instancji i wydanie przedwcześnie decyzji, bez skrupulatnej oceny aktualności planu miejscowego oraz porównania stanu prawnego obowiązującego w momencie uchwalenia planu oraz w dacie wydawania decyzji;
< art. 33 ustawy o MPZP, poprzez jego niezastosowanie i nierozważenie wpływu braku nowelizacji mpzp do stanu zgodnego z prawem powszechnie obowiązującym, w szczególności ROD oraz P.b., który doprowadził do niepewności inwestycyjnej odbiorców rzeczonego mpzp;
< art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności;
< art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. poprzez jego zastosowanie mimo, że nie ziściły się przesłanki ustawowe do nakazania rozbiórki altany działkowej;
Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisów prawa procesowego:
< art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, szczególnie danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji;
< art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, wskutek nieprzeprowadzenia w sposób należyty, szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego,
< art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b K.p.a. poprzez brak jego zastosowania i w rezultacie nieuchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji PINB z dnia 18 marca 2025 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nakazującą inwestorowi rozbiórkę obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) w wymiarach 2,45 mx 1,96 m. znajdujących się na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina [...]
Skarga była niezasadna.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.), która zgodnie z treścią art. 1 normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego).
Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W myśli art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073).
Brak konieczności pozwolenia na budowę czy zgłoszenia nie oznacza jednak, że budynek nie jest poddany reglamentacji administracyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine." (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 października 2016 r., sygn. akt: II OSP 1/16 LEX nr 2116795). Innymi słowy, dany obiekt może być poddany ocenie również pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.).
Przedmiotowa obiekt gospodarczy (domek narzędziowy) położona jest na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg jeziora [...], przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. (dalej "mpzp"). W związku z tym niezbędne było ustalenie, czy budowa przedmiotowego obiekty u gospodarczego była zgodna z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Teren działki, na której została posadowiona przedmiotowa altana, oznaczona została symbolem 1R. Z § 3 pkt 1 m.p.z.p. uchwały wynika, że "Na obszarze planu ustala się następujące przeznaczenie trenów: tereny rolnicze, oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R ". W § 13 pkt 1 uchwalono, że : "Dla terenów rolniczych, oznaczonych na rysunku planu symbolami 1R i 2R, ustala się: 1. przeznaczenie terenu pod uprawy rolnicze, ogrodnicze, sadownicze oraz użytki zielone". Zapis § 4 pkt 2 lit a uchwały stanowi, że "W zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji: tymczasowych obiektów budowlanych.". Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma jednak § 10 uchwały stanowiący, że "W zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków; 2) uwzględnienie w zagospodarowaniu, zgodnie z przepisami odrębnymi, przebiegów urządzeń melioracyjnych".
Kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała zatem kwestia czy do rodzinnych ogórków działkowych, w świetle postanowień ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (dalej: "ustawa ROD"), znajdują zastosowanie przepisy m.p.z.p. Kolejną kwestią sporną była kwalifikacja przedmiotowego obiektu w świetle postanowień ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.; dalej: P.b.) jak i zapisów ustawy ROD.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do kwestii kwalifikacji obiektu gospodarczego. Przepis art. 2 pkt 2 ustawy ROD stanowi, że pod pojęciem działki rozumie się podstawową jednostkę przestrzenną rodzinnego ogrodu działkowego, której powierzchnia nie może przekraczać 500 m˛, służąca zaspokajaniu potrzeb działkowca i jego rodziny w zakresie prowadzenia upraw ogrodniczych, wypoczynki i rekreacji. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 P.b., pod pojęciem budynku należy rozumieć "taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach".
W przedmiotowej sprawie obiekt gospodarczy posiada fundamenty i jest trwale związana z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. Ma on w szczególności cechy trwałego związania z gruntem, ponieważ jest stabilny i dzięki temu mają możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt: II OSK 2477/15 (LEX nr 2417990), a który to pogląd Sąd w pełni podziela, "o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania". Podobnie orzekł Naczelny Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt: II OSK 1327/17 (LEX nr 2681541), stanowiąc iż "O trwałości związania z gruntem decyduje intensywność tego związania, co może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy budowla będzie połączona z gruntem fundamentem w gruncie tym w całości zagłębionym, ale także gdy wielkość, masa obiektu i względy bezpieczeństwa, w tym możność opierania się oddziaływaniom atmosferycznym wskazują na trwałość jego posadowienia. Obiekty trwale związane z gruntem to obiekty posadowione w taki sposób, by być odporne na działanie warunków atmosferycznych, w tym podmuchów wiatru, w sposób zapewniający im stabilność. Nie ma natomiast kluczowego znaczenia dla sprawy technologia wykonania fundamentu, aczkolwiek wykonanie go w formie wylewki betonowej jest typowe dla tego rodzaju elementu konstrukcyjnego, czy też wymiary tego elementu, czy też brak jego usytuowania w wykopie".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w sytuacji trwałego związania obiektu gospodarczego z gruntem i wydzielenia ich z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadanie przez niego fundamentu i dachu jednoznacznie wskazuje, że mamy do czynienia z budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b.
Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U.2023, poz. 977 ze zm., dalej również jako u.p.z.p), plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że ma moc wiążącą, tak jak każdy inny akt normatywny i musi być respektowany dopóki obowiązuje. Wobec powyższego w świetle zarzutów skargi wyjaśnić należy, czy do terenów rodzinnych ogródków działkowych znajdują zastosowanie przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o czym pośrednio przesądza, art. 19 ust. 2 i art. 76 ustawy ROD.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy ROD w przypadku, gdy prawo do nieruchomości, na której znajduje się ROD, zostało nabyte przez stowarzyszenie ogrodowe nieodpłatnie, właściciel nieruchomości może zgłosić do stowarzyszenia ogrodowego żądanie likwidacji ROD, o ile funkcjonowanie ROD jest sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym tę nieruchomość. Zgłaszając żądanie właściciel jest obowiązany przedstawić propozycję nieruchomości zamiennej odpowiadającej warunkom określonym w art. 21 pkt 1 oraz propozycję umowy gwarantującej realizację obowiązków określonych w art. 21 oraz art. 2. Ponadto w myśl art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy ROD właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków tj. funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z powyższych względów podzielić należy stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 października 2023 r., sygn.. akt II OSK 21/21 (wydane w tożsamej sprawie ale obejmując inną parcelę), iż przepisy ustawy ROD w żadnym razie nie stanowią prawnej podstawy do wyłączenia stosowania do rodzinnych ogrodów działkowych norm planistycznych. Warto w tym miejscu dodatkowo wskazać na kolejny aspekt, tj. wynikający z art. 10 ust. 2 ustawy ROD obowiązek gminy doprowadzenia do ROD dróg dojazdowych, energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę oraz uwzględnienia w organizacji komunikacji publicznej potrzeb ROD. Tym samym powstanie ROD wiąże się dla gmin z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych. Z tych tez względów gmina ma prawo w drodze m.p.z.p. kształtować tak politykę przestrzenna aby z jednej strony tworzyć warunki dla rozwoju ROD (art. 6 ustawy ROD), a z drugiej mając na uwadze wynikające z ustawy ROD obowiązki dla jednostek samorządu terytorialnego.
Z tych tez względów w ślad za wyżej przytoczonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, iż pomimo obowiązywania tzw. zasady wolności budowlanej (art. 4 P.b.) prawo zabudowy nieruchomości zostało uzależnione przez ustawodawcę od jego zgodności z przepisami prawa. Zatem prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej nie jest prawem nieograniczonym, gdyż podmiot, któremu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi chociażby uwzględnić inne prawa i dobra chronione, które zostały wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 1942/18, Baza NSA). Stąd też właściciel nieruchomości nie ma pełnej swobody w kształtowaniu jej ładu przestrzennego, nie może też żądać od właściwego organu administracji publicznej, ażeby ten nie uwzględniał przepisów planu miejscowego, a tym samym aby wynik sprawy za każdym razem odpowiadał oczekiwaniom inwestora.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż w żadnym wypadku usprawiedliwienia odstąpienia od obowiązywania norm planistycznych, tak jak oczekuje tego skarżący, nie może stanowić art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej nie jest prawem nieograniczonym, gdyż podmiot, któremu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi chociażby uwzględnić inne prawa i dobra chronione, które zostały wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1942/18). Normy planistyczne, zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to przykład dopuszczalnego ograniczenia prawa własności, w tym prawa do zabudowy. Artykuł 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczają możliwość ograniczenia prawa własności. Należy także podkreślić, że wykluczenie określonego rodzaju zabudowy nie prowadzi do naruszenia istoty prawa własności. Ograniczenie prawa do zabudowy nie wyklucza z dalszego korzystania z nieruchomości, tak jak w niniejszej sprawie, dając możliwość prowadzenia na terenie rodzinnego ogrodu działkowego działalności rolniczej, ogrodniczej, sadowniczej, czy też zagospodarowania na potrzeby użytków zielonych. Z powyższych względów zaznaczyć należy, iż zapisy m.p.z.p. na równi z postanowieniami przepisów ustaw kształtują prawo wolności budowlanej. Z tych też względów wszelka argumentacja Skarżący jakoby przepisy ustawy ROD miały pierwszeństwo przed postanowieniami m.p.z.p. jest chybiona. Dla powyższej oceny bez znaczenia pozostaje okoliczność uchwalenia m.p.z.p. przed wejściem w życie ustawy ROD. Rozdział 7 ustawy o ROD (Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe) nie zawierały żadnych regulacji nakazujących zmianę m.p.z.p. Ponadto w tym miejscu wskazać należy, iż art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w żadnym wypadku nie stanowi podstawy do kwestionowania przez organy nadzoru budowlanego postanowień m.p.z.p. Jak wskazano wyżej plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego obowiązujący organ nadzoru budowlanego jak i Sąd. Natomiast przewidziany w art. 32 omawianej ustawy obowiązek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oceny aktualności aktów planowania przestrzennego w żadnej mierze nie pozwala na ignorowanie obowiązujących m.p.z.p. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy trafnie przyjęły, że budowa w budynku gospodarczego nastąpiła niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w postaci planu miejscowego. Jak wskazano wyżej, teren działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. objęty jest zapisami uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora [...]. Powyższa nieruchomość oznaczona została symbolem 1R. Z § 3 pkt 1 uchwały wynika, że "Na obszarze planu ustala się następujące przeznaczenie trenów: tereny rolnicze, oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R". W § 13 pkt 1 uchwalono, że: "Dla terenów rolniczych, oznaczonych na rysunku planu symbolami 1R i 2R, ustala się: 1. przeznaczenie terenu pod uprawy rolnicze, ogrodnicze, sadownicze oraz użytki zielone". Zapis § 4 pkt 2 lit a uchwały stanowi, że "W zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji: tymczasowych obiektów budowlanych". Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma jednak § 10 uchwały stanowiący, że "W zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków; 2) uwzględnienie w zagospodarowaniu, zgodnie z przepisami odrębnymi, przebiegów urządzeń melioracyjnych".
Jak już wyżej wskazano budowa obiektu budowlanego, nawet nie wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego). W wypadku wybudowania takiego obiektu wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odpowiednie zastosowanie ma, między innymi, przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 prawa budowlanego, dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem (vide: postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt II OW 27/09; uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt OPS 3/97). Z tego względu niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 pkt 5), 9), 9a) oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o ROD, art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 P.b. art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy-Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 29 ust 2 pkt 4 ustawy P.b. Nie może być również mowy o naruszeniu art. art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 pkt 9a ustawy o ROD i , art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, który to zarzuty skargi sprowadzają się w istocie do twierdzenia, że budynki gospodarcze na terenie ROD wyjęte są spod reglamentacji prawa budowlanego ze względu na swoją "odrębność". Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 32 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 33 u.p.z.p. również sprowadzają się do stanowiska, że obiekt gospodarczy może zostać posadowiona bez względu na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pogląd ten został jednoznacznie wykluczone w wyroku NSA z dnia 5 października 2023 r.II OSK 21/21, w którym wskazano, że właściciel nieruchomości nie ma pełnej swobody w kształtowaniu jej ładu przestrzennego, nie może też żądać od właściwego organu administracji publicznej, ażeby ten nie uwzględniał przepisów planu miejscowego, a tym samym, aby wynik sprawy za każdym razem odpowiadał oczekiwaniom strony skarżącej.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były również niezasadne. Organy - wbrew zarzutom dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wydania zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 8 i art. 11 k.p.a. Samo niezadowolenie strony z treści rozstrzygnięcia nie świadczy o naruszeniu zasad zawartych w tych przepisach. Niezasadny był również zarzut naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b k.p.a. Wykładnia wskazanych wyżej przepisów ustawy nie budzi wątpliwości, stąd organ nie naruszył art. 7a k.p.a. , natomiast art. 7b k.p.a. wprowadza standardy do instytucji współdziałania organów administracji publicznej w toku załatwiania sprawy w drodze decyzji, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, gdyż zarówno organ I , jak i II instancji podejmowały decyzję samodzielnie.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło