III SA/Po 1297/16

Dnia 17 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Stowarzyszenia X w P. na orzeczenie Zarządu Województwa z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego I. stwierdza, że ocena projektu została dokonana w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Zarządowi Województwa, II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] sierpnia 2016 r. Stowarzyszenie X (dalej: "wnioskodawca", "stowarzyszenie") złożyło wniosek o dofinansowanie – w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 (WRPO 2014 +), Oś priorytetowa 9 "Infrastruktura dla kapitału ludzkiego", Działanie 9.3 "Inwestowanie w rozwój infrastruktury edukacyjnej i szkoleniowej", Poddziałanie 9.3.3 "Inwestowanie w rozwój infrastruktury edukacji ogólnokształcącej" (konkurs nr [...]) – projektu pt. "[...]". Pismem z [...] września 2016 r. wnioskodawca został wezwany o skorygowanie formularza wniosku o dofinansowanie oraz o uzupełnienie lub skorygowanie załączników w ciągu 7 dni od dnia doręczenia wezwania – zgodnie z załączonymi do pisma uwagami. Wśród uzupełnień w uwagach wskazano na konieczność dostarczenia załącznika nr 19: "Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego potwierdzające status płatnika podatku VAT", a także na potrzebę skorygowania odpowiedzi w części IX pkt 19 wniosku. Jednocześnie do uwag do projektu, jako osobę do kontaktu w razie pytań i wątpliwości, wskazano A. R.. Przy piśmie, które złożone zostało [...] października 2016 r., stowarzyszenie dostarczyło skorygowaną dokumentację projektową, która nie zawierała wskazanego powyżej zaświadczenia. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, realizując jedynie zadania statutowe, wobec czego nie posiada prawnej możliwości odzyskania podatku VAT. Jednocześnie stowarzyszenie nie jest zarejestrowane w ewidencji Urzędu Skarbowego jako podatnik VAT. Na podstawie powyższego oraz informacji uzyskanych w trakcie konsultacji telefonicznej z A. R. podniesiono, że wnioskodawca nie jest zobowiązany do przedstawienia załącznika nr 19 do wniosku o dofinansowanie. Tym samym nie dokonano także korekty odpowiedzi w części IX pkt 19 wniosku. Pismem z [...] października 2016 r. Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Departament Wdrażania Programu Regionalnego poinformował stowarzyszenie, że zgłoszony wniosek uzyskał ocenę negatywną z powodu niespełnienia kryterium formalnego nr 20 "Kompletność wniosku i załączników", Wskazano, że w wyniku weryfikacji formalnej skorygowanej dokumentacji projektowej stwierdzono, iż wnioskodawca nie uzupełnił obligatoryjnego załącznika. Nie zgadzając się z przedstawioną oceną projektu stowarzyszenie złożyło protest, wnosząc o przeprowadzenie ponownej oceny formalnej. Wnioskodawca podniósł, że informacje zawarte w dokumentacji aplikacyjnej są spójne, a przekazane instrukcje nie były w pełni precyzyjne. Sposób dokonania korekty był przy tym konsultowany z osobą, która została wskazana jako osoba do kontaktu w piśmie z [...] września 2016 r. Stowarzyszenie postąpiło zgodnie z przekazanymi mu informacjami. Wnioskodawca zwrócił także uwagę, że Urząd Marszałkowski posiada stały i nieograniczony dostęp do informacji o statusie podatnika jako płatnika podatku VAT. Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej WRPO 2014+ orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nieuwzględniła protestu. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wnioskodawca pismem z [...] września 2016 r. nie został poproszony o złożenie wyjaśnień bądź rozwianie wątpliwości dotyczących statusu płatnika podatku VAT, lecz wyraźnie wskazano konieczność dostarczenia obligatoryjnego załącznika i skorygowania wniosku o dofinansowanie, czego wnioskodawca nie uczynił. Zgodnie z zapisami pkt 10 i 11 części IV lit. F regulaminu konkursu usuwając uchybienia formalne wnioskodawca powinien stosować się do wskazówek zawartych w otrzymanym piśmie o korektę/uzupełnienie dokumentacji projektowej oraz przestrzegać zasad dotyczących przygotowania dokumentacji projektowej określonych w dokumentacji konkursowej, natomiast wnioski, które nie zostaną poprawione lub uzupełnione zgodnie z pismem o korektę/uzupełnienie zostają ocenione negatywnie. KO nie zgodziła się z argumentacją wnioskodawcy, że kwestia statusu płatnika podatku VAT jest nieistotna. Status ten jest istotny dla kwestii kwalifikowalności podatku VAT. Komisja Oceny Projektów nie jest w stanie zadecydować o uznaniu podatku VAT jako wydatku kwalifikowanego jedynie na podstawie oświadczenia wnioskodawcy. W tym celu konieczne jest przedstawienie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, które w sposób jednoznaczny stwierdza czy wnioskodawca jest płatnikiem podatku VAT, czy też nie. Zdaniem KO zapisy pisma o korektę były precyzyjne – należało zwrócić się do US o wydanie stosownego zaświadczenie, czego wnioskodawca nie uczynił. KO zaznaczyła również, że każdy konkurs jest przeprowadzany na podstawie odrębnego regulaminu, toteż wymogi stawiane w różnych konkursach mogą być odmienne. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu stowarzyszenie zarzuciło nie odniesienie się do szeregu istotnych argumentów wskazujących na uchybienia dokonane w procesie oceny projektu, w szczególności niezgodność przeprowadzonej oceny z zasadą proporcjonalności. Stowarzyszenie nie zgodziło się ze stanowiskiem przedstawionym w orzeczeniu. Podkreśliło, że zaświadczenie wystawiane przez Urząd Skarbowy, które powinno być załączone do wniosku o dofinansowanie, dotyczy określenia statusu płatnika podatku VAT jako czynnego lub biernego, a zatem w praktyce dotyczy tylko podatników znajdujących się rejestrze VAT. Nie jest to zaświadczenie, które wskazywałoby na to czy podatnik jest zarejestrowany w rejestrze VAT w ogóle. Umieszczenie zatem na liście obligatoryjnych załączników zaświadczenia o statusie płatnika podatku VAT mylące i niejednoznaczne, w sytuacji w której stowarzyszenie jako podatnik podatku VAT nie jest zarejestrowane. Pominięto przy tym fakt, że sposób opracowania korekt do dokumentacji aplikacyjnej był konsultowany z osobą wskazaną jako osoba do kontaktu, która w rozmowie telefonicznej potwierdziła, że w sytuacji w której wnioskodawca nie jest zarejestrowany w rejestrze VAT nie ma obowiązku składania załącznika 19. Ponadto istnieje możliwość sprawdzenia statusu wnioskodawcy jako płatnika podatku VAT za pomocą portalu podatnika Ministerstwa Finansów. Zarząd Województwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z [...] lutego 2016 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, rozwijając argumentację przedstawioną na jego poparcie. Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się dnia [...] lutego 2017 r. strony wniosły i wywiodły jak w dotychczasowych pismach. Instytucja Zarządzająca WRPO 2014+ oświadczyła, że przez innych uczestników konkursu były przedkładane urzędowe zaświadczenia stwierdzające, że dany podmiot nie jest płatnikiem podatku VAT. W żaden sposób nie zdołała natomiast zweryfikować zarzutu co do informacji udzielonej przez pracownika A. R.. Osoba ta nie pamięta takiej rozmowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne orzekają przy tym w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Do ustaw szczególnych, o których mowa w ostatnio przywołanym przepisie, zaliczyć trzeba ustawę z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 217, dalej: "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. Kontrolując zgodność z prawem oceny projektu skarżącego stowarzyszenia przez Instytucję Zarządzającą WRPO 2014+ Sąd bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny, wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie, w ramach poszczególnych programów operacyjnych, procedur wyłaniania projektów. Wskazać trzeba, że w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zawarto zasady ogólne dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania. Wymieniona tam zasada przejrzystości, rzetelności, bezstronności wyboru projektów oraz równości wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu – począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów wymieniona w art. 37 ust. 1 ustawy ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. W ocenie Sądu – na gruncie kontrolowanej sprawy, zważywszy na okoliczności faktyczne wynikłe w toku oceny formalnej projektu zgłoszonego przez skarżące stowarzyszenie – Instytucja Zarządzająca nie sprostała wymaganiom wynikającym z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że istota sporu do jakiego doszło pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się do stwierdzenia czy skarżące stowarzyszenie wypełniło kryterium formalne nr 20 "Kompletność wniosku i załączników", nie przedkładając załącznika nr 19 – zaświadczenia z Urzędu Skarbowego potwierdzającego status płatnika podatku VAT. Jest to kryterium obligatoryjne, z zastrzeżeniem możliwości jego jednorazowej korekty (vide załącznik nr 1 do regulaminu konkursu nr [...]). Aby jednak istniała w ogóle możliwość merytorycznego ustosunkowania się do powyższego sporu, dokonaną w tym względzie ocenę winna poprzedzać przejrzysta i rzetelna procedura, czego w kontrolowanej sprawie zabrakło. Stosownie do zapisu z pkt. IV lit. F ppkt. 4 regulaminu konkursu nr [...] w przypadku wystąpienia braków lub błędów formalnych (m.in. dotyczących kompletności wniosku) Departament Wdrażania Programu Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego wzywa wnioskodawcę do poprawy wniosku i/lub uzupełnienia dokumentacji aplikacyjnej w wyznaczonym terminie (dotyczy kryteriów formalnych, w przypadku których istnieje możliwość jednorazowej korekty). Wnioskodawca, co wynika już z ppkt 7, zobowiązany jest do uzupełnienia i/lub poprawy błędów we wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacji aplikacyjnej w terminie nieprzekraczającym 7 dni od dnia doręczenia pisma o korektę/uzupełnienie dokumentacji projektowej. Usuwając uchybienia formalne wnioskodawca powinien stosować się do wskazówek zawartych w otrzymanym piśmie o korektę/uzupełnienie dokumentacji projektowej oraz przestrzegać zasad dotyczących przygotowania dokumentacji projektowej określonych w dokumentacji konkursowej (ppkt 10). Wnioski, które nie zostaną poprawione lub uzupełnione zgodnie z pismem o korektę/uzupełnienie zostają ocenione negatywnie (ppkt 11). W realiach rozpatrywanej sprawy Instytucja Zarządzająca WRPO 2014+ stwierdzając brak załącznika nr 19 do wniosku o dofinansowanie, co w jej ocenie prowadziło do niespełnienia kryterium formalnego nr 20, wystąpiła do skarżącego stowarzyszenia z pismem z dnia [...] września 2016 r. o uzupełnienie tego braku. W piśmie tym zaznaczyła, że rzeczone uzupełnienie powinno nastąpić zgodnie z załączonymi uwagami – w uwagach wskazując, że "zamieszczone poniżej uwagi sygnalizują błędy i wątpliwości, które wyniknęły podczas oceny formalnej", a "w razie pytań i wątpliwości proszę o kontakt z A. R.", pod wskazanym numerem telefonu. Nie umknęło uwadze tut. Sądu, że wnioskodawca oprócz dostarczenia załącznika nr 19 do wniosku o dofinansowanie, został wezwany do zweryfikowania odpowiedzi udzielonej w pkt 2.2.1 tego wniosku – "Wnioskodawca posiada prawną możliwość odzyskiwania podatku VAT". Wezwanie to nie precyzowało przy tym dlaczego ostatnio wskazana odpowiedź ma podlegać weryfikacji i na czym weryfikacja ta miałaby polegać. Z instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu: Części II pkt 2.2.1 – "Status wnioskodawcy jako podatnika VAT", "Wnioskodawca posiada prawną możliwość odzyskania podatku VAT", wynika, że informacja zawarta w tym punkcie musi być zbieżna z informacjami wynikającymi z zaświadczenia wydanego przez Urząd Skarbowy potwierdzającego status wnioskodawcy jako podatnika VAT (załącznik do wniosku o dofinansowanie). Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że istnieje istotny związek pomiędzy informacją jaką wnioskodawca powinien umieścić w pkt 2.2.1 wniosku o dofinansowanie, a załącznikiem nr 19 do tego wniosku, jako że te elementy wniosku powinny być ze sobą zbieżne. Ze stanowiska prezentowanego przez skarżące stowarzyszenie w odpowiedzi na powyższe wezwanie wynika, że zarówno odnośnie pkt 2.2.1 wniosku o dofinansowanie, jak i załącznika nr 19 do tego wniosku, stowarzyszenie – nota bene kierując się wskazaniami zawartymi w piśmie Instytucji Zarządzającej – skontaktowało się telefonicznie z A. R., a w konsekwencji tak przeprowadzonych konsultacji, zważywszy na to, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zarejestrowane w Urzędzie Skarbowym jako podatnik VAT, po pierwsze, nie dokonano zmiany odpowiedzi zawartej w pkt 2.2.1 wniosku o dofinansowanie oraz po drugie, nie przedstawiono załącznika nr 19 do tego wniosku. Instytucja Zarządzająca WRPO 2014+, na żadnym etapie postępowania, nie ustosunkowała się do tak wyrażonego stanowiska wnioskodawcy, w żaden sposób nie kwestionując nawet, że wskazane konsultacje telefoniczne z pracownikiem organu miały w rzeczywistości miejsce, a priori zakładając natomiast, że wnioskodawca nie spełnił kryterium formalnego nr 20 nie przedkładając załącznika nr 19 do wniosku o dofinansowanie. Instytucja Zarządzająca pomija, że stowarzyszenie dokonując korekty i uzupełniając złożony wniosek zobowiązane było kierować się wskazówkami zawartymi w otrzymanym piśmie, a skoro ze wskazówek tych jasno wynika, iż stowarzyszenie uprawnione było do kontaktu z A. R. celem wyjaśnienia wątpliwości, korzystając z tej możliwości powyższy obowiązek regulaminu konkursu wypełniło. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, co najmniej przedwczesna staje się zatem ocena, że wniosek skarżącego stowarzyszenia nie został uzupełniony zgodnie z pismem o korektę/uzupełnienie. Konieczne było bowiem w pierwszej kolejności zweryfikowanie, czy stowarzyszenie wyjaśniając wątpliwości związane z otrzymanym wezwaniem faktycznie uzyskało informacje od pracownika Instytucji Zarządzającej o braku potrzeby dostarczenia załącznika nr 19 do wniosku. Bez jednoznacznej weryfikacji tej kwestii nie sposób uznać, aby ocena złożonego projektu została przeprowadzona w sposób przejrzysty i rzetelny. Stanowiska tego – co oczywiste – nie może zmienić udzielona przed tut. Sądem informacja, że A. R. nie pamięta wspomnianej rozmowy telefonicznej. Potrzeba dokonania powyższej weryfikacji jest tym bardziej istotna, że nie jest do końca zrozumiałe to, iż z jednej strony Instytucja Zarządzająca nie wnosi jakichkolwiek zastrzeżeń do sposobu weryfikacji odpowiedzi udzielonej przez stowarzyszenie w pkt 2.2.1 wniosku o dofinansowanie, gdzie stowarzyszenie uznało brak potrzeby wprowadzenia jakiejkolwiek zmiany, a z drugiej strony kwestionuje niedostarczenie załącznika nr 19 do wniosku – pomimo, że w odniesieniu do wezwania o korektę oraz uzupełnienie tych elementów wniosku, skarżące stowarzyszenie przywołuje tą samą argumentację, powołując się na rozmowę telefoniczną przeprowadzoną z A. R.. Ponownie rozpatrując sprawę Zarząd Województwa dokona oceny projektu stowarzyszenia z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu, ustosunkowując się zwłaszcza do podnoszonej przez stowarzyszenie okoliczności przeprowadzenia rozmowy z A. R., z której ostatecznie miał wynikać brak potrzeby przedłożenia załącznika nr 19 do wniosku o dofinansowanie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt. 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego postanowiono w punkcie II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.