III SA/Po 1299/12

Dnia 4 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P z dnia ... r., nr .... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego postanawia: zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, bowiem uznał, że oświadczenie majątkowe Wnioskodawcy budziło wątpliwości. Skarżący pismem z dnia 1 marca 2013 r. złożył sprzeciw. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 - ,dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. W rozpoznawanej sprawie skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania Skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Oświadczył, że został zwolniony z pracy i obecnie pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad synem. Świadczenie to zostało przyznane na okres od 1 grudnia 2012 roku do 28 lutego 2015 roku. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trojgiem dzieci. Dochód rodziny został określony na kwotę [...] brutto miesięcznie [...]. Skarżący oświadczył, że deklarowany dochód obciążony jest z tytułu dwóch kredytów (łączna miesięczna rata wynosi [...] zł). Wnioskodawca wskazał również, że starsze dzieci studiują (studia dzienne), a koszt ich utrzymania to około [...] zł miesięcznie. Na mocy umowy z dnia 28 czerwca 2011 roku małżonkowie wyłączyli istniejącą pomiędzy nimi wspólność ustawową. Rodzina zamieszkuje na nieruchomości należącej do żony wnioskodawcy (budynek o pow. 211 mkw., nieruchomość rolna 0,2360 ha). Skarżący oświadczył, że działalność gospodarczą dotyczącą usług prawno-podatkowych zlikwidował w lutym 2007 roku, handel samochodami - w listopadzie 2011 roku, a agencję zatrudnienia - w listopadzie 2012 roku. Według oświadczenia od 2010 roku Wnioskodawca nie wykorzystywał do prowadzenia działalności gospodarczej żadnych rzeczowych składników majątkowych, jedynie w roku 2008 zakupił samochód specjalny z najazdem za kwotę [...] zł, na który otrzymał kredyt w kwocie [...] zł, a po awarii silnika sprzedał go za [...] zł. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe (rachunek działalności gospodarczej i rachunek osobisty). Wnioskodawca wyjaśnił, że z tych rachunków bankowych Urząd Skarbowy prowadzi egzekucję. W 2012 roku Dyrektor Urzędu Celnego dokonał sprzedaży egzekucyjnej skutera A z 2006 roku za kwotę 1.000 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną i jego jedyny dochód stanowi zasiłek z opieki społecznej z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Wspólne dochody rodziny (5 osób) wynoszą [...] zł. Jednocześnie pozostają one obciążone znacznymi zobowiązaniami finansowymi. Obecnie wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani zasobów, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Powyższa sytuacja pozwala zatem przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec tego uzasadniony jest wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na zakończenie, warto też odnotować, że w innej sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1256/12 skarżący został zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych, a jego sytuacja materialna, w ocenie Sądu, nie uległa od tamtej daty poprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, orzekł jak w sentencji postanowienia.