III SA/Po 13/17
PostanowienieWSA w Poznaniu2017-02-07
Skład orzekający: Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że poniesienie kosztów postępowania sądowego wiązałoby się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Analiza jego dochodów z działalności gospodarczej, dochodów żony oraz świadczeń rodzinnych wykazała, że posiada on wystarczające środki na pokrycie wpisu od skargi. Ponadto, część deklarowanych przez skarżącego wydatków na utrzymanie rodziny została zakwalifikowana jako koszty prowadzenia działalności gospodarczej, a adresy podawane w dokumentach były niespójne.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej. Wskazał na niskie dochody z działalności gospodarczej i utrzymywanie rodziny z trojgiem dzieci. Sąd zobowiązał skarżącego do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, a następnie odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 07 lutego 2017 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 07 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżący, w prawem przewidzianej formie, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona została na 12.000 zł. Wpis od skargi to 400 zł - §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a na ich utrzymaniu pozostaje troje małoletnich dzieci. Rodzina zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 50 mkw. Mieszkanie należy do matki skarżącego, a rodzina wnioskodawcy korzysta z niego na podstawie użyczenia. Według treści złożonego oświadczenia majątkowego jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy ma być prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Wysokość dochodu miesięcznego pięcioosobowej rodziny została określona na kwotę 1.600 zł netto miesięcznie. Koszty koniecznego jej utrzymania zadeklarowano na kwotę 490 zł miesięcznie. Do kosztów tych zaliczono wydatki na energię elektryczną (280 zł miesięcznie), wydatki na wodę (50 zł miesięcznie), raty za lodówkę (120 zł) oraz abonament za telefon (60 zł).
Wnioskodawca oświadczył, że posiada ciągnik rolniczy o wartości 7.000 zł i poza tym ani on, ani członkowie jego rodziny nie posiadają przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000, innego majątku, czy wolnych zasobów pieniężnych.
Oświadczenie majątkowe skarżącego było niewystarczające do oceny jego zdolności płatniczych oraz budziło wątpliwości.
Pismem z dnia 06 grudnia 2016 roku Wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego poprzez:
- udokumentowanie rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2014, 2015 oraz 2016 rok (przedłożenie odpisów zeznań podatkowych lub dokumentacji księgowej),
- wykazanie pełnych kosztów utrzymania rodziny (przedłożenie kserokopii rachunków lub faktur za trzy ostatnie miesiące),
- przedłożenie spisu wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 01 czerwca 2016 roku.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 – dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Strona ubiegająca się o tzw. prawo ubogich powinna zatem wykazać, że pomimo ograniczenia wydatków do granic zabezpieczenia kosztów koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe. Po wykazaniu przez stronę takich okoliczności uznać należy, że koszty sądowe ograniczają realizację konstytucyjnego prawa do sądu.
W okresie od stycznia 2014 roku do grudnia 2016 roku wnioskodawca osiągnął przychód z prowadzenia działalności gospodarczej w łącznej kwocie 1.480.506,08 zł. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochód (zysk), który kształtował się następująco: 17.855,58 zł w 2014 roku, 21.996,98 w 2015 roku oraz 21.604,14 zł w 2016 roku.
Analiza wskazanych danych wskazuje, że przychody tylko wnioskodawcy z okresu trzech ostatnich lat wynoszą 41.125,16 zł średniomiesięczne. Wydatki realizowane w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę średniomiesięcznie kształtują się na poziomie 39.418,03 zł.
W tym stanie rzeczy nie można uznać, że poniesienie pełnych kosztów sądowych (około 700 zł), a w szczególności wpisu od skargi w kwocie 400 zł, przekracza możliwości płatnicze wnioskodawcy.
Na konieczność wydania orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy nie wskazuje sytuacja rodzinna wnioskodawcy.
Żona wnioskodawcy jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych pobieranego w formie ryczałtu. Za lata 2014-2015 składała zeznania podatkowe PIT-28, w których wykazywała należy podatek w kwocie 0 zł.
Żona wnioskodawcy posiada osobny rachunek bankowy. Wpływy na ten rachunek bankowy w okresie od 28 czerwca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku obejmowały wpłaty z tytułu programu 500 plus, z tytułu świadczenia rodzinnego oraz z tytułu kapitalizacji odsetek od salda dodatniego na rachunku bankowym. Wpływy na rachunek bankowy żony wnioskodawcy to 2.406,59 zł średniomiesięcznie. Na dzień 31 grudnia 2016 roku saldo dodatnie rachunku bankowego żony wnioskodawcy wynosiło 5.278,78 zł.
Wpływy na rachunek bankowy wnioskodawcy od 01 czerwca 2016 roku do 16 stycznia 2017 roku wyniosły 15.827,22 zł (średniomiesięcznie 1.978,40 zł). Saldo dodatnie rachunku bankowego skarżącego na dzień 16 stycznia 2017 roku wynosiło 668,65 zł.
Wnioskodawca nie wykazał pełnych średniomiesięcznych kosztów utrzymania rodziny.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego przekazał cztery kserokopie faktur VAT na łączną kwotę 258,24 zł wskazujących, że nabywcą usług telekomunikacyjnych (55,28 zł), materiałów biurowych (27,98 zł), ubrania narciarskiego (74,99 zł) oraz obuwia (99,99 zł) była żona wnioskodawcy.
Ponadto wnioskodawca przedłożył kserokopie dowodów nabycia energii elektrycznej dokonywanej w ramach działalności gospodarczej (dostarczanej pod adres [...] 60, dwie faktury na kwotę 1.457,30 zł), a także dowody nabycia energii elektrycznej przez matkę wnioskodawcy (dostarczanej pod adres [...] 60A, faktura na kwotę 1.341,23 zł).
Przedłożone zostały także faktury: nabycia trzech butli gazu propan-butan (113,98 zł), usług monitorowana obiektu (73,80 zł), wywozu nieczystości stałych (65,02 zł) oraz usług telekomunikacyjnych (trzy faktury na kwotę 246,39 zł). Ze wskazanych faktur wynika, że nabycia wskazanych towarów i usług dokonał skarżący na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.
Wnioskodawca przedłożył ponadto trzy dowody przekazania na rzecz C. A. łącznej kwoty 347 zł. Przekazane dokumenty nie wskazują tytułu dla realizowanego wydatku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, aby poniesienie kosztów niniejszego postępowania sądowego wiązało się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego strony postępowania lub członków jego rodziny.
Wbrew twierdzeniom zawartym w oświadczeniu majątkowym nie jest tak, że źródłem utrzymania rodziny skarżącego są jedynie dochody netto z prowadzonej działalności gospodarczej. Poza przychodami z tej działalności rodzina wnioskodawcy pozyskuje aktualnie środki finansowe z programu 500 plus (1.500 zł miesięcznie) oraz ze świadczeń rodzinnych (467 zł miesięcznie).
Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, że co najmniej części kosztów deklarowanych na potrzeby niniejszego postępowania, jako koszty utrzymania koniecznego rodziny, traktowana jest przez wnioskodawcę, jako koszt prowadzenia działalności gospodarczej.
Na fakturach przedłożonych, jako dowód wydatków poniesionych przez żonę wnioskodawcy, czy też jako dowód wydatków poniesionych przez skarżącego, zaświadczeniach z urzędu skarbowego dotyczących małżonki wnioskodawcy, zeznaniach podatkowych skarżącego, a także we wniosku o prawo pomocy, jako adres zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny, podawany jest adres prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskodawcę ([...] 60), a do tego część dokumentów, jako nabywcę towarów i usług wskazuje Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "K. " M. M. ([...] 60).
Z kolei faktura VAT, która według zapewnień wnioskodawcy ma dokumentować koszty zakupu energii elektrycznej do lokalu użyczonego wnioskodawcy i jego rodzinie, została wystawiona na I. M. (matka wnioskodawcy), a na tej fakturze został wskazany adres nabywcy energii elektrycznej ([...] 60A) niezgodny z adresem zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny, który jest podawany w oświadczeniu majątkowym, przedłożonych fakturach i rachunkach, a ponadto także w deklaracjach podatkowych ([...] 60).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło