III SA/Po 1303/21

Dnia 05 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 listopada 2021 roku sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowaniu administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", oraz z art. 18, art. 56 § 1 i art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." - po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] czerwca 2020 r., wniesionego przez [...] z o. o. Sp. komandytowo-akcyjna na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2020 r. o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego obejmującego zaległy podatek od towarów i usług za styczeń 2020 r. w kwocie należności głównej [...] zł plus odsetki za zwłokę. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności - [...] Sp. z o.o. Oddział w [...] W dniu [...] kwietnia 2020 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w [...] pismo Spółki z dnia [...] marca 2020 r. zatytułowane "Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w administracji". W treści pisma strona wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego do zaległości wynikających z podatku od towarów i usług - względnie uchylenie dokonanych zajęć - do czasu odwołania stanu epidemii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2020 r. - stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przewidziane w ustawie przesłanki uzasadniające uwzględnienie żądania strony w tym przedmiocie. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej postanowił utrzymać je w mocy. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że podniesiona przez skarżącą okoliczność ogłoszenia stanu epidemii oraz jego skutków nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku, ani nie umożliwia organowi egzekucyjnemu zastosowania tej instytucji z powodów przedstawionych w podaniu zobowiązanego podmiotu. Zdaniem organu brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...]. Skargę na powyższe orzeczenie wniosła spółka. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa, przejawiające się, poprzez dowolne, a tym samym błędne rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu, tj. w szczególności przez nierozważenie zarzutów zawartych w treści zażalenia z dnia [...] czerwca 2020 roku oraz innych czynności podejmowanych w niniejszej sprawie, a także nieuwzględnienie argumentów wskazywanych przez skarżącą z uwzględnieniem jej interesu, a także interesu wierzycieli. W konkluzji spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 roku oraz postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 roku, a także o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko z zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który to przepis w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Skargę należało uwzględnić pomimo, że nie wszystkie argumenty zawarte w jej uzasadnieniu okazały się trafne. Aktualnie bezsporną kwestią pozostaje otwarcie wobec skarżącej postanowieniem Sądu Rejonowego – [...] w [...] z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt XI GR 32/20 przyspieszonego postępowania układowego. Podkreślić należy, że art. 1 ustawy – z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r. poz. 978) normuje zakres przedmiotowy wskazując, że ustawa ta reguluje: 1) zawieranie przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością układu z wierzycielami oraz skutki układu; 2) przeprowadzanie działań sanacyjnych. Natomiast zgodnie z art. 2 ww. ustawy restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach restrukturyzacyjnych: 1) postępowaniu o zatwierdzenie układu; 2) przyspieszonym postępowaniu układowym; 3) postępowaniu układowym; 4) postępowaniu sanacyjnym. W dalszej kolejności zauważyć należy, iż organ nie naruszył żadnych przepisów dotyczących oceny dowodów w odniesieniu do zarzutów wskazanych w treści zażalenia z dnia [...] czerwca 2020 roku. Nie było koniecznym zatem prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie. Przede wszystkim natomiast, gdyby ustawodawca zamierzał uwzględnić wystąpienie sytuacji pandemicznej jako podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uczyniłby to w drodze ustawy, tak jak miało to miejsce wobec szeregu modyfikacji i regulacji postępowań w tzw. ustawie antyCOVID. Te argumenty skarżącej nie były zasadne. Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziły wątpliwości co do ziszczenia się przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji dopóki skarżąca w skardze nie wskazała, że zostało wszczęte wobec niej przyspieszone postępowanie układowe. Podkreślić należy, że decyzja drugoinstancyjna została wydana [...] lipca 2020 roku, a więc po [...] czerwca 2020 roku (tj. po dacie wydania postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego). Odnosząc powyższe okoliczności do treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., który stanowi, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, wskazać należy, że regulację w tym zakresie zawiera ustawa z dnia 15 maja 2015 roku - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U.2020.814 t.j.). Zgodnie z jej art. 259 ust. 1 zd. pierwsze, postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Podkreślenia wymaga, że wynikająca z dokumentów (zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z dnia [...] marca 2020 r. oraz z tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2020 r.) wierzytelność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w wysokości [...] zł z odsetkami z tytułu podatku od towarów i usług jest wierzytelnością układową, która z mocy art. 150 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo restrukturyzacyjne jest objęta prowadzonym od dnia [...] czerwca 2020 r. jednym z rodzajów postępowania restrukturyzacyjnego, a mianowicie przyspieszonym postępowaniem układowym. Układ obejmuje bowiem wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wraz z odsetkami. Ponadto jak wynika z przepisu art. 252 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego, zgodnie z którym od dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego do dnia jego zakończenia albo uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu przyspieszonego postępowania układowego, spełnianie przez dłużnika albo zarządcę świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem, jest niedopuszczalne. Przepis art. 259 ust. 1 zdanie pierwsze prawa restrukturyzacyjnego stanowi bowiem, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Z art. 259 ust. 3 prawa restrukturyzacyjnego wynika zaś, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem jest niedopuszczalne po dniu otwarcia przyspieszonego postępowania układowego. Tak więc do dnia zakończenia przyspieszonego postępowania układowego niedopuszczalne jest zarówno (a) spełnianie przez dłużnika świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem (art. 252 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego), jak i (b) wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego takiej wierzytelności (art. 259 ust. 3 prawa restrukturyzacyjnego). WSA wskazuje, że w powyższym czasookresie tj. od otwarcia przyspieszonego postępowania układowego aż do czasu zakończenia przyspieszonego postępowania układowego wierzyciel nie będzie mógł skutecznie skierować tytułu wykonawczego do egzekucji, której wszczęcie jest niedopuszczalne po dniu otwarcia przyspieszonego postępowania układowego (art. 259 ust. 3 prawa restrukturyzacyjnego), podobnie jak dłużnik nie może dobrowolnie spełnić świadczenia (art. 252 ust. 1 prawa restrukturyzacyjnego). Z perspektywy formalnej WSA wskazuje, że wbrew stanowisku organu nie jest tak, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa zwalnia organ egzekucyjny od wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Nadto fakt, że zawieszenie następuje z mocy prawa odnosi się przede wszystkim do tego, że postanowienia egzekucyjne o zawieszeniu nie posiadają charakteru konstytutywnego, ale zawieszenie powstaje z mocy prawa wraz z wszczęciem i otwarciem postępowania – tu: przyspieszonego postępowania układowego. Należy też powołać się na poglądy doktryny wskazujące, że wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstawy zawieszenia jest obligatoryjne (por. P. Pietrasz [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 56.) Analizowany przepis nie pozostawia więc organowi jakiegokolwiek swobodnego uznania w tym zakresie. Implikuje on konieczność wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji wobec zaistnienia przesłanki wynikającej z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 259 us. 1 pr. rest.. W tak zakreślonym stanie niedopuszczalnym jest doprowadzenie do sytuacji, w której pomimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa organ odmawia wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie pozbawiając zobowiązaną deklaratoryjnego potwierdzenia jej sytuacji normatywnej. Z powyższych względów uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów w zakresie regulowanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni wpływ postanowienia Sądu Rejonowego – [...] z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt XI GR 32/20 na, będące przedmiotem kontroli judykacyjnej, postępowanie egzekucyjne.