III SA/Po 1304/12

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... r. nr w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 sierpnia 2012 roku nr ... , II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we W, na postawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 29 maja 2012 r. nałożył na Sp. z o. o. w N. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 29 maja 2012 r. w miejscowości R na parkingu przy drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli pojazd marki M o numerze rejestracyjnym [...] należący do Sp. z o. o., którym kierował D C w załodze z Ł Ł. Pojazdem tym wykonywany był przewóz lodów i mrożonek do J w ramach krajowego transportu drogowego rzeczy. Kierowca okazał zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne nr [...] wystawione na przedsiębiorstwo Sp. z o. o. oraz umowę o pracę wystawioną przez A. Właścicielem towaru (zgodnie z okazanymi fakturami i dokumentami WZ) była firma A a D C był pracownikiem przedsiębiorstwa "A", a nie spółki "F". Stwierdzono wobec tego wykonywanie transportu drogowego przez przedsiębiorstwo Sp. z o. o. bez wymaganej licencji. Organ I instancji wskazał dalej, że zgodnie z art. 4 pkt. 1 i pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Kontrolowany przewóz nie spełniał przesłanek z art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym, gdyż niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Zdaniem organu I instancji powyższy przewóz nie spełniał przesłanki z art. 4 pkt. 4 lit. c cytowanej ustawy, gdyż przewożony towar był w dyspozycji "A" (będącego jego sprzedawcą), a odbiorcą towaru były: "I", H oraz "L". Towary były wyprodukowane przez stronę i odsprzedane przedsiębiorstwu "A" wraz z usługą transportu do odbiorców, co nie spełnia przesłanki niezarobkowego transportu na potrzeby własne. "A" dysponował prawnie przewożonym towarem, a przedsiębiorstwo Sp. z o. o. wykonywało usługę o charakterze transportu drogowego, co naruszało art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (brak odpowiedniej licencji). Wykonywany przewóz nie spełniał natomiast wymagań dla niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne. W odwołaniu od powyższej decyzji Sp. z o. o. w N podniosła zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa (poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego) oraz naruszenie art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ma on zastosowanie tylko w sytuacji, gdy przewożone rzeczy są w prawnej dyspozycji przedsiębiorstwa wykonującego przewóz, a nie ma zastosowania wtedy, gdy towar został wyprodukowany i sprzedany innemu przedsiębiorcy przez podmiot przewożący towar. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że przewożone rzeczy mogą, ale nie muszą być własnością przedsiębiorcy przewożącego towar. Mogą one być przez niego uprzednio wyprodukowane i sprzedane innemu podmiotowi, a następnie przewożone w ramach niezarobkowego przewozu drogowego. Organ nie wskazał z jakich przyczyn odmówił skuteczności wyjaśnieniom odwołującego oraz dlaczego kwestionuje przedstawione dowody. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w dacie dokonywania kontroli drogowej (29 maja 2012 r.) nie spełniona była przesłanka wykonywania przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym. Tytuł prawny do przewożonego towaru posiadało przedsiębiorstwo "A", a kierowca D C nie był pracownikiem Sp. z o. o. Z przedłożonej w trakcie kontroli umowy o pracę, porozumienia zmieniającego umowę o pracę oraz świadectwa działalności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wynika, że kierowca pojazdu był pracownikiem "A". D C potwierdził fakt zatrudnienia w powyższym przedsiębiorstwie w zeznaniach złożonych do protokołu kontroli. Twierdzenie strony, że D C miał jednocześnie umowę o pracę z Sp. z o.o., a w dniu kontroli przebywał na urlopie w "A", w ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ II instancji zgodził się natomiast ze stroną odwołującą, że przewożone rzeczy nie muszą być własnością przedsiębiorcy dokonującego przewozu. Przewożony towar został wyprodukowany przez Sp. z o.o., a następnie sprzedany "A". W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 89 §2 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia sprawy przy udziale świadka - art. 92 a ust. 1, 6 i 7 ustawy o transporcie drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kierowca D C był pracownikiem "A", ale również pracownikiem strony skarżącej. W dniu 29 maja 2012 r., tj. w dacie przedmiotowego przewozu przebywał on na urlopie w "A", a kwestionowany transport był wykonywany przez niego jako pracownika Sp. z o. o. Organ przyjął bezkrytycznie wyjaśnienia kierowcy złożone w trakcie kontroli, chociaż był on w silnym stresie, co doprowadziło go do podania błędnych okoliczności dotyczących wykonywanego przewozu. Kwestie zatrudnienia kierowcy u dwóch przedsiębiorców winny być wobec tego wyjaśnione w trakcie rozprawy administracyjnej, zgodnie z art. 89 § 2 kpa. Organ II instancji ograniczył się tymczasem do dokonania we własnym zakresie niekorzystnej dla strony oceny dowodów, interpretując zaistniałe wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść skarżącej. Do skargi załączono dokumentację potwierdzającą fakt zatrudnienia kierowcy D C w Sp. z o.o.(zgłoszenie pracownika do ZUS, przeliczenie miesięcznej karty pracownika – ewidencja czasu pracy, w tym za maj 2012 r.). W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawione w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy skarżąca Spółka wykonywała w dniu 29 maja 2012 r. niezarobkowy przewóz na potrzeby własne. Zgodnie z art. 4 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.) niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. W kwestii art. 4 pkt 4 a powyższej ustawy wskazuje się w doktrynie, że przesłanka przewozu drogowego na potrzeby własne będzie spełniona w przypadku, gdy pojazdem kieruje osoba, którą łączy z przedsiębiorcą stosunek pracy. Poza kwestią sporną pozostawać powinno, na jakim stanowisku zatrudniona jest osoba kierująca pojazdem (zob. Renata Strachowska, Komentarz do art. 4 ustawy i transporcie drogowym, lex 2013). Bezspornym jest, że w dniu 29 maja 2012 r. w miejscowości R na parkingu przy drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli pojazd marki M należący do Sp. z o. o. w N, którym kierował D C (w załodze z Ł Ł). Wykonywany był transport lodów i mrożonek do J. Właścicielem towaru (zgodnie z okazanymi fakturami i dokumentami WZ) była "A", ale został on wyprodukowany i uprzednio sprzedany przedsiębiorstwu "A" przez stronę skarżącą. Przewóz był dokonywany do firm: "I", H oraz "L". Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie przyjął, że w stanie faktycznym sprawy spełniona została przesłanka z art. 4 pkt. 4 c ustawy o transporcie drogowym, gdyż przepis ten wymaga, aby przewożone rzeczy były własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. Przewożony towar został niewątpliwie wyprodukowany przez skarżącą Spółkę i następnie sprzedany "A". Wątpliwości budzą natomiast ustalenia organów w zakresie tego, że w dniu kontroli kierowca D C działał jako pracownik "A" i wykonując przedmiotowy przewóz nie czynił tego jako pracownik strony skarżącej. Chodzi o przesłankę z art. 4 pkt. 4 a ustawy o transporcie drogowym. Już bowiem w piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. Prezes Zarządu Sp. z o.o. – K P wskazał, że D C w kwietniu i maju 2012 r. był pracownikiem nie tylko "A", lecz także strony skarżącej. W dniu kontroli przebywał na urlopie jako pracownik "A", a wykonywał pracę jako kierowca w F" (k-34 akt adm.). Do akt załączono umowę o pracę zawartą w dniu 30 marca 2012 r. pomiędzy D C a "F" Sp. z o.o. na czas określony od dnia 1 kwietnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w charakterze kierowcy (k-26 akt adm.). Organ II instancji ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że D C nie był pracownikiem "F" Sp. z o. o. w dniu 29 maja 2012 r., albowiem z przedłożonej w trakcie kontroli umowy o pracę, porozumienia zmieniającego umowę o pracę oraz świadectwa działalności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wynika, że kierowca był pracownikiem "A". Ponadto D C potwierdził fakt zatrudnienia w "A" w zeznaniach złożonych w charakterze świadka dnia 29 maja 2012 r. Organ odwoławczy autorytatywnie uznał twierdzenia strony na okoliczność zatrudnienia D C jako kierowcy w "F" za niezasługujące na uwzględnienie, nie przedstawiając szerszego uzasadnienia swego stanowiska. Pomimo więc tego, że w aktach sprawy była umowa o pracę z dnia 30 marca 2012 r. zawarta pomiędzy stroną skarżącą a D C oraz w piśmie z 15 czerwca 2012 r. skarżąca Spółka podnosiła, że D C w maju 2012 r. był zatrudniony w "A", ale i w "F " Sp. z o.o., a 29 maja 2012 r. miał przebywać na urlopie jako pracownik "A" i przewozu dokonywał wyłącznie jako pracownik strony skarżącej, organy obu instancji nie poczyniły żadnych dokładniejszych ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy w dniu kontroli przedmiotowy transport był dokonywany przez kierowcę D C jako pracownika "A", czy też jako pracownika strony skarżącej. Ustalenia w tym przedmiocie są natomiast decydujące dla wyjaśnienia, czy skarżąca Spółka wykonywała przewóz na potrzeby własne i zostały spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym (kierowca okazał wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne), czy też był to transport drogowy i z uwagi na brak wymaganego wypisu z licencji istniały podstawy prawne do nałożenia na "F" Sp. z o.o. kary pieniężnej w kwocie 8000 zł. W tym celu organy były zobowiązane do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego na przykład do przeprowadzenia dowodu z zeznań w charakterze świadka - osób odpowiedzialnych w "A" i w skarżącej Spółce za zlecanie wykonywania transportu. Celowym było też dodatkowe przesłuchanie D C, który w trakcie przesłuchania w dniu kontroli zeznał, że w przedsiębiorstwie "A" pracuje od 14 maja 2009 r., a od 1 sierpnia 2011 r. w charakterze kierowcy. Natomiast przesłuchiwany nie mówił o zatrudnieniu w "F", co nie musi oznaczać, że nie miało to miejsca. Nie wiadomo też, czy były to zeznania spontaniczne, czy świadek odpowiadał tylko na pytania inspektora. Przeprowadzenie dowodu z powyższych zeznań winno doprowadzić do dokonania precyzyjnych ustaleń, czy dnia 29 maja 2012 r. pojazd samochodowy używany do transportu lodów i mrożonek był prowadzony przez D C jako pracownika strony skarżącej, czy też kierowca wykonywał transport w tym dniu jako pracownik "A". Organy mogły też rozważyć potencjalną możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w trakcie której można doprowadzić do odpowiedniej konfrontacji zeznań kierowcy D C oraz pracowników skarżącej Spółki i "A", odpowiedzialnych za zlecanie przewozu towarów i jednocześnie przyspieszyć wyjaśnienie spornych a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe uwagi i wskazania, a także zbadać i ocenić dokumenty załączone do skargi potwierdzające fakt zatrudnienia D C w skarżącej Spółce w kwietniu i maju 2012 r., a mianowicie: zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń (ZUS P ZUA), przeliczenie miesięcznej karty pracownika oraz ewidencja czasu pracy na pełen etat za kwiecień i maj 2012 r. Zauważyć trzeba w tym miejscu, że na karcie dotyczącej miesiąca maja 2012 r. (k. 12 akt sądowych) wskazano na datę 29 maja 2012 r. jako na jeden z dni, w których D C wykonywał pracę dla strony skarżącej. Sąd nie może jednak czynić ustaleń faktycznych za organy administracji publicznej. Obowiązkiem organu jest bowiem wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzja administracyjna powinna zaś wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Dopiero prawidłowe uzasadnienie decyzji, wyjaśniające podstawę faktyczną i prawną, w którym organ wskazuje wszystkie przesłanki, którymi się kierował wydając decyzję jest właściwą realizacją zasady przekonywania z art. 11 kpa. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji – jak w punkcie I wyroku. O kosztach sądowych oraz o wykonalności skarżonej decyzji postanowiono natomiast na podstawie art. 200 i art. 152 p.p.s.a. – jak w punktach II i III orzeczenia.