III SA/Po 134/24

Dnia 21 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 26 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej oddala skargę. W dniu 25 lipca 2023 r. G. C. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wniosek o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. W pkt I. wniosku wnioskodawca złożył oświadczenie, że: 1) poniósł stratę gospodarczą spowodowaną przez zwiększony przywóz zbóż i nasion oleistych z [...]; 2) dokonał sprzedaży podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych: jęczmienia, pszenżyta lub nasion rzepaku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. W pkt II. wniosku wnioskodawca oświadczył, że załącza kopie faktur potwierdzających sprzedaż, o której mowa we wniosku. Wnioskodawca załączył kopie faktur dokumentujących sprzedaż: 1) jęczmienia w ilości 10,28 t w dniu 13 lipca 2023 r., 2) pszenżyta w ilości 49,15 t, 17,5 t, 29,82 t i 52,5 t odpowiednio w dniach 30 czerwca 2023 r., 7 lipca 2023 r., 31 marca 2023 r. i 31 marca 2023 r., 3) rzepaku w ilości 54,4 t, 27,8 t i 28,42 t odpowiednio w dniach 19 czerwca 2023 r., 21 czerwca 2023 r. i 10 lipca 2023 r. W dniu 24 października 2023 r. G. C. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał pomocy. Decyzją z 11 grudnia 2023 r. Kierownik BP ARiMR w M., po rozpatrzeniu wniosku z 24 października 2023 r., przyznał wnioskodawcy pomoc finansową w wysokości 23 229 zł brutto, stanowiącej równowartość 5 364,29 EUR. Jako podstawę prawną decyzji powołano § 13zzg ust. 1 i 2 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.". Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie zostały uwzględnione wszystkie faktury, które załączył do wniosku. Decyzją z 26 stycznia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje. We wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2022 G. C. nie zadeklarował uprawy jęczmienia, natomiast zadeklarował uprawę: 1) pszenżyta na powierzchni 9,85 ha, 2) rzepaku na powierzchni 10,26 ha. Płatność przyznano jedynie do zadeklarowanych upraw, stąd pomoc można również przyznać tylko w stosunku do zadeklarowanych za rok 2022 zbóż, a nie do jęczmienia, którego we wniosku o płatności za rok 2022 nie zadeklarowano (§ 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych; Dz. U. z 2023 r., poz. 762 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 21 kwietnia 2023 r.". Skoro we wniosku za rok 2022 nie zadeklarowano jęczmienia, nie ma możliwości wyliczenia kwoty pomocy odnośnie tej uprawy. Powierzchnia uprawy jęczmienia wynosi bowiem 0 ha, a zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. wysokość pomocy nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni danej uprawy. Skoro zaś powierzchnia uprawy jęczmienia wynosi 0 ha, pomocy w tym zakresie nie można przyznać. Stronie przyznano natomiast pomoc w związku z uprawą pszenżyta i rzepaku w wysokości 23 229 zł, stosownie do § 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. mnożąc stawkę pomocy dla danego zboża i powierzchnię jego uprawy zadeklarowaną we wniosku za rok 2022 (dla pszenżyta: 900 zł na 1 ha x 9,85 ha = 8 865 zł, a dla rzepaku: 1 400 zł na 1 ha x 10,26 ha = 14 364 zł, czyli łącznie 23 229 zł). W skardze wnioskodawca zarzucił naruszenie § 13zzg ust. 1 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. oraz art. 6 K.p.a. w zw. z art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), dalej: "K.c.", i art. 30 § 4 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący, jako spadkobierca A. C., za zgodą pozostałych spadkobierców, nie był uprawniony do otrzymania pomocy finansowej jako producent rolny, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał pomocy w zakresie jęczmienia, w sytuacji, w której jest on spadkobiercą ustawowym i nabył po ojcu uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje. Decyzja o przyznaniu G. C. odpowiadała złożonemu wnioskowi w korelacji z deklaracją o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2022. Tymczasem wniosek G. C. obejmował sprzedaż zbóż nie tylko w ramach prowadzonych przez niego upraw rolnych, ale również w ramach uprawnień, które on nabył w związku ze śmiercią swojego ojca - A. C.. W tym zakresie, składając wniosek, G. C. nie mógł wpisać numeru identyfikacyjnego, który posiadał jego ojciec, albowiem w dacie procedowania w tym przedmiocie już nie żył, a numer nadany był w tym przypadku dla osoby fizycznej. Z chwilą jej śmierci, przestał być ważny (art. 12 ust. 2 ustawy o systemie ewidencji producentów rolnych). A. C. zmarł 16 marca 2023 r. Z tą chwilą otworzył się po nim spadek, a G. C., jako syn, na podstawie ustawy, wszedł w prawa i obowiązki zmarłego. A. C. za rok 2022 złożył deklarację o przyznaniu płatności bezpośrednich, w której uwzględnił m. in. jęczmień, pszenżyto i rzepak oraz wskazał swoje normy obszarowe. Z chwilą agresji [...] na [...] znalazł się w takiej samej sytuacji jak wszyscy rolnicy ubiegający się o pomoc. Fakt, że zmarł przed uzyskaniem takiego wsparcia nie oznacza, że zostało ono bezpowrotnie utracone. Na podstawie sukcesji generalnej jego prawa, w tym również do uzyskania pomocy, weszły do masy spadkowej i przeszły na spadkobierców. G. C., jako uprawniony, złożył wniosek o przyznanie pomocy obejmujący nie tylko swoje uprawy, ale również nabyte w spadku po ojcu. Konstrukcja formularza wniosku o przyznanie pomocy uniemożliwia wpisanie numeru identyfikacyjnego osoby zmarłej, ale nie wyklucza uwzględnienia upraw, które zostały nabyte w spadku. Nie ma taż żadnego przepisu wykluczającego ubieganie się o pomoc w sytuacji śmierci rolnika i wstąpienia w jego prawa spadkobiercy. Za rok 2022 skarżący G. C. złożył deklaracje obejmujące: - pszenżyto 9,85 ha (uwzględniając maksymalny plon z 1 ha to 4,5 t, uprawniony był do otrzymania pomocy do 44,3 t, przy czym 9,85 ha x 900 zł = 8 865 zł i taką pomoc otrzymał), - rzepak 10,27 ha (uwzględniając maksymalny plon do dopłat z 1 ha to 3,5 t, uprawniony był do otrzymania pomocy do 10,26 ha x 1 400 zł = 14 364 zł i taką pomoc otrzymał). A. C. za rok 2022 złożył natomiast deklaracje obejmujące: - jęczmień 15,83 ha (uwzględniając maksymalny plon do dopłat z 1 ha to 4,5 t, uprawniony był do otrzymania pomocy do 2,28 ha x 900 zł = 2 052 zł, która to pomoc nie została przyznana). - pszenżyto 40,87 ha (uwzględniając maksymalny plon do dopłat z 1 ha to 4,5 t, uprawniony był do otrzymania pomocy do 40,87 ha x 900 zł = 36 783 zł, która to pomoc nie została przyznana), - rzepak 35,04 ha (uwzględniając maksymalny plon do dopłat z 1 ha to 3,5 t, uprawniony był do otrzymania pomocy do 35,04 ha x 1 400 zł = 49 056 zł, która to pomoc nie została przyznana), W tych okolicznościach skarżący składając wniosek i mogąc uwzględnić w nim tylko swój nadany numer identyfikacyjny, uwzględnił również nabyte w spadku uprawnienia dotyczące upraw swojego ojca. Obowiązkiem organu jest uwzględnić wszystkie przepisy, które przyznają stronie określone prawa. G. C. przedstawił poświadczony akt dziedziczenia, wykazał swoje następstwo prawne po ojcu A. C., który nabył uprawnienia do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w zakresie prowadzonych upraw zbóż. Odmowa wypłaty należności w zakresie obejmującym zbiory spadkodawcy, pomimo nabycia przez niego uprawnień do uzyskania pomocy, stanowi również naruszenie prawa strony do równego traktowania w takich samych sytuacjach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...]; 2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Stosownie do § 13zzg ust. 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Zgodnie z § 13zzg ust. 3 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1; 2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość; 4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1: a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...] oraz niewypłaceniu mu pomocy, o której mowa w rozporządzeniu z 21 kwietnia 2023 r., b) o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu z 21 kwietnia 2023 r. Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. (§ 13zzg ust. 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.). Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. wysokość pomocy nie może przekroczyć w przypadku sprzedaży jęczmienia, pszenżyta, nasion rzepaku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r.: a) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw jęczmienia, pszenżyta lub rzepaku zatwierdzonej do jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), na podstawie wniosku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 [czyli wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2022 w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym zadeklarowano powierzchnię upraw jęczmienia, pszenżyta lub rzepaku], oraz b) iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw jęczmienia, pszenżyta lub rzepaku, przy czym powierzchnia upraw jęczmienia, pszenżyta lub rzepaku stanowi iloraz liczby ton wynikającej z faktur VAT, o których mowa w § 4 ust. 3 lub 4, i liczby: - 4,5 - w przypadku upraw jęczmienia lub pszenżyta, - 3,5 - w przypadku upraw rzepaku. Skarżący G. C. w skardze nie zakwestionował prawidłowości przyznania pomocy w zakresie upraw pszenżyta i rzepaku, zadeklarowanych przez niego w roku 2022 we wniosku o płatności bezpośrednie. W ocenie Sądu pomoc w tym zakresie została przyznana mu zgodnie z prawem. Sąd podziela w tym zakresie przedstawione wyżej argumenty organu. Zdaniem Sądu organy również prawidłowo nie przyznały skarżącemu pomocy w zakresie: 1) upraw jęczmienia prowadzonych przez G. C.; 2) upraw jęczmienia, pszenżyta i rzepaku prowadzonych przez A. C. (zmarłego 16 marca 2022 r. ojca skarżącego) i zadeklarowanych przez A. C. w roku 2022 we wniosku o płatności bezpośrednie; zdaniem skarżącego w związku z jego spadkobraniem po A. C. roszczenie o otrzymanie pomocy z tytułu tych upraw przysługuje mu jako spadkobiercy A. C.. Odnośnie pierwszej z powyższych kwestii należy podnieść, że zgodnie z § 13zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., i mimo tego nie otrzymał tej pomocy. Jednym z tych warunków, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., jest złożenie w 2022 r. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarowanie w tym wniosku powierzchni upraw jęczmienia. Nie ma wątpliwości, że skarżący złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, ale nie zadeklarował w nim powierzchni upraw jęczmienia. Z tego względu nie można było mu przyznać pomocy w tym zakresie. Odnośnie zaś drugiej z powyższych kwestii należy wskazać, że zadeklarowanie przez ojca skarżącego (A. C.) w roku 2022 we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich powierzchni upraw jęczmienia, pszenżyta i rzepaku nie oznacza, że w przypadku sprzedaży tych zbóż przez skarżącego należy mu się pomoc, o której mowa w § 13zzg rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Sprzedaże zbóż udokumentowane fakturami załączonymi do wniosku nastąpiły już po śmierci A. C., którego spadkobiercą jest G. C.. W dniach tych sprzedaży G. C. był już zatem nie tylko sprzedającym, ale również współwłaścicielem tych zbóż, a zatem co do tych sprzedaży A. C. nie mógł nabyć roszczenia o wypłatę pomocy. Ustawodawca w rozporządzeniu z 27 stycznia 2015 r. nie zdecydował o możliwości wstąpienia następcy prawnego do toczącego się postępowania, co oznacza, że zrezygnował z możliwości przyznania pomocy w przypadku kontynuacji działalności przez następcę prawnego. Z kolei w § 8 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. przewidziano jedynie możliwość wstąpienia do postępowania małżonka zmarłego rolnika, który to rolnik uprzednio złożył stosowny wniosek o przyznanie pomocy. Koresponduje to z powołanym w skardze art. 30 § 4 K.p.a. stanowiącym, że wstąpienie do postępowania następcy prawnego zmarłej strony jest możliwe jedynie gdy śmierć strony nastąpi w toku postępowania, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca. Postępowanie wszczęto bowiem już po śmierci A. C.. Zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, w kontrolowanej sprawie nie można było wziąć pod uwagę kwestii spadkowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.