III SA/Po 1349/21

Dnia 21 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków PFRON uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Uzasadnienie. Przedmiotem skargi D. A. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego centrum Pomocy Rodzinie w J. z dnia 11 marca 2021 r. wydana w pzredmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 3 150 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania dofinansowania do dnia zapłaty. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W załatwieniu wniosku skarżącej o dofinansowanie zakupu i montażu oprzyrządowania do posiadanego samochodu w ramach pilotażowego programu "Aktywny Samorząd", przyznano wnioskującej D. A. kwotę 3 150 zł tytułem dofinansowania i zawarto umowę będącej podstawa dofinansowania. Zgodnie z brzmieniem § 8 tejże umowy beneficjent pomocy zobowiązany jest do przestrzegania jej warunków i umożliwienia w każdym czasie przedstawicielom PCPR przeprowadzenie kontroli w zakresie przedmiotu dofinansowania. Organ w dniu 7.08.2019 r. wysłał do skarżącej informację o planowanym terminie kontroli, lecz awizo nie zostało odebrane przez skarżącą i kontrola okazała się niemożliwa do przeprowadzenia gdyż nie było skarżącej w miejscu zamieszkania. Sytuacja ta powtórzyła się 29.08.2019r. następnie skarżąca zwróciła się do organu z pismem o przesunięcie terminu kontroli (wpływ pisma do organu datowany na dzień 2.09.2019r. ) z uwagi na to, ze przebywa poza miejscem zamieszkania. Organ wyznaczył skarżącej kolejny termin kontroli na dzień 18.10.2019r. i kontrola w tym dniu również się nie odbyła bowiem skarżąca poinformowała pracowników organu, że samochód będący przedmiotem kontroli uległ wypadkowi i obecnie jest naprawiany, zaś jego odbiór po naprawie planowany jest w listopadzie, o czym skarżąca miała poinformować organ. Ponieważ to nie nastąpiło, do skarżącej w dniach: 7 i 22 .01.2020r. wysłano kolejne pisma informujące o planowanym dniu kontroli, które kolejny raz nie zostały odebrane przez odbiorcę skutkiem czego kolejny raz kontrola samochodu, w którym miały być zainstalowane ulepszenia zakupione za uzyskane w drodze pomocy finansowej środki, nie odbyła się. W związku z zaistniałą sytuacją skarżącej pismem z dnia 24.02.2020 r. wypowiedziano umowę z zachowaniem 14- dniowego terminu wypowiedzenia, na podstawie zapisów umownych t,.j. § 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 8 pkt 2 . Pismo będące wypowiedzeniem przedmiotowej umowy o dofinansowanie ponownie nie zostało odebrane przez skarżącą pomimo dwukrotnego awiza. Organ uznał, że zaistniała podstaw do wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami. Podstawą prawną wskazaną w decyzji z dnia 16 kwietnia 2021r. był art. 49 e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2021.573). Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła odwołanie. Twierdziła, że nie otrzymała wypowiedzenia umowy a pracowników organu informowała o uszkodzeniu samochodu pisemnie wrzucając informację do skrzynki przed drzwiami urzędu w związku z panującą pandemią covid. odwołująca się podała ponadto, ze w związku z chorobą czasowo zamieszkiwała w L.. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, SKO w K. wydało decyzję w dniu 29 czerwca 2021r. , którą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem fatycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotowe środki zostały wypłacone na zakup i montaż oprzyrządowania samochodu, który w dniu 30 .10.22019r. został wyrejestrowany i ze złomowany, o czym odwołująca organ nie poinformowała a wcześniej uniemożliwiła przeprowadzenie czynności kontroln7ych. Organ przy tym zauważył, że art. 44 § 1 k.p.a. przewiduje tzw. doręczenie zastępcze, z którym wiąże się domniemanie prawne skutecznego doręczenia [pism a zatem w sytuacji kumulatywnego spełnienia przesłanek wskazanych w tym piśmie, gdy zawiadomiony we właściwy sposób adresat pisma nie dokona jego odbioru, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma a samo pismo procesowe pozostawia się w aktach sprawy. Tym samym organ uznał, że zaistniała podstawa z art. 49 e ust. 1 ustawy aby nakazać zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca utwierdził, że nie jest prawdą aby miała naruszyć warunki umowy, jest osobą niepełnosprawną o stwierdzonym trwałym, umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zaś przedmiotowe wyposażenie samochodu służyło skarżącej do likwidacji jej ograniczeń w poruszaniu się. Skarżąca nie miała wpływu na to, że samochód uległ uszkodzeniu po jego wyposażeniu a wartość naprawy przekraczała wartość samochodu. Skarżąca twierdziła, że nie otrzymała żadnego aviza. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów Sąd dopatrzył się uchybień proceduralnych, które musiały skutkować uchyleniem decyzji. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021. 573 r. ), dalej "ustawa o rehabilitacji"). Zgodnie z przepisem art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zgodzić się należy w organem, iż przepisy ustawy o rehabilitacji oraz umowa dofinansowania z dnia 15 listopada 2018 r., zarówno stronie jak i PCPR z siedzibą w J., wyznaczyły określone obowiązki i procedurę, w sytuacji nieprawidłowego (niezgodnego z umową) ich wykonywania. Fundusz wywiązał się z obowiązku przekazania stronie kwoty dofinansowania., która została wypłacona skarżącej 8.12.2018r. (okoliczność niekwestionowana). Środki te miały być, zgodnie z umową , przeznaczone na zakup i montaż oprzyrządowania do posiadanego samochodu w ramach realizacji programu "Aktywny samorząd", t.j. na zakup i montaż: - specjalnego siedzenia z regulacją poziomów, - przeniesienie przełączników- dostosowanie istniejących przełączników okablowanie, montaż), - system wspomagania parkowania. W aktach administracyjnych jest faktura VAT Nr [...] z treści której wynika, że zakupiono i wykonano towar/ usługę zgodnie z treścią umowy, o wartości 3 706 zł, w tym kwotę 3 150 zł opłacono ze środków PFRON na podstawie ww umowy. W aktach administracyjnych nadto znajduje się załącznik nr 2 do umowy dofinansowania zawierający oświadczenie skarżącej, że dostarczone oprzyrządowanie samochodu, zakres usług montażu oprzyrządowania samochodu są zgodne ze wskazanymi na fakturze VAT i w specyfikacji stanowiącej załącznik nr 1 do umowy. Z powyższego wynika, że wiarygodne są twierdzenia skarżącej, że przedmiotowe dofinansowanie wykorzystała zgodnie z umową dofinansowania. Organ skupił się wyłącznie na tym, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli, a więc nie dopełniła warunków umowy, o których mowa w § 8 pkt 2 umowy. Ten zapis umowy dotyczy zobowiązania jej beneficjenta do umożliwienia w każdym czasie przedstawicielom PCPR w J. przeprowadzenia kontroli w zakresie przedmiotu umowy. Właśnie w/powołana podstawa prawna została podana przez PCPR jako przyczyna wypowiedzenia umowy z zachowaniem 14- dniowego okresu wypowiedzenia. Otóż rację ma organ, że zgodnie z zapisem § 6 pkt 1 ppkt 4 umowy ma on prawo rozwiązać umowę z zachowaniem 14- dniowego okresu wypowiedzenia. Jednak w takiej sytuacji, organ winien udowodnić, że prawidłowo poinformował skarżącą o terminie kontroli. Tylko wtedy można twierdzić, że skarżąca jako beneficjent dofinansowania nie dopełniła warunków umowy bo uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli, gdy prawidłowo skarżąca zostałam o terminie kontroli zawiadomiona. Tymczasem w aktach brak jest dowodu zwrotu awizowanych i nie podjętych w terminie przez skarżącą przesyłek. Dotyczy to zarówno zawiadomień o datach kontroli jak i pisma będącego wypowiedzeniem umowy dofinansowania. Sąd zauważa, że w istocie dwukrotnie awizowana i niepojęta przez adresata przesyłka powraca do jej nadawcy i ma to ten skutek, ze uznaje się, że przesyłka została skutecznie adresatowi doręczona. Taki zapis wynika z art. 44 k.p.a. nadto z § 6 pkt 3 umowy dofinansowania. Niemniej aby mógł wystąpić powyższy skutek należy ocenić prawidłowość awizowania przesyłki, zgodnie z ww przepisem. Skoro w aktach brak powyższych dokumentów a strona skarżąca kwestionuje doręczenia, Sąd nie może dokonać kontroli prawidłowości awizowania do strony skarżącej przesyłek aby móc potwierdzić, że skutecznie korespondencja stronie została doręczona. Ta sama kwestia dotyczy pisma zawierającego wypowiedzenie umowy. Aby uznać, że nastąpiło skuteczne wypowiedzenie umowy, musi to oświadczenie woli dotrzeć do jego adresata. Dopiero od tego momentu liczy się termin wypowiedzenia umowy i dopiero z jego upływem można uruchomić żądanie zwrotu dofinansowania. Nawet gdyby przyjąć, że skarżąca w dniu 15.04.2021r. dowiedziała się o kierowanych do niej pismach bo miała możliwość zapoznania się z aktami administracyjnymi (notatka z dnia 15.04.2021r. w aktach adm.), to i tak ponieważ przedmiotowego samochodu nie było, nie było więc możliwości dokonania kontroli wykonania umowy. Nadto należy podkreślić, że organ w decyzji powołał jako podstawę żądania zwrotu dofinansowania przepis art. 49e ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych . Zgodnie z tezą do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2020 r. (sygn. akt I GSK 1804/19 ) " Adresatem normy prawnej zawartej art. 49e ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest ten, kto wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem, pobrał je w nadmiernej wysokości lub dopuścił się nieprawidłowości, stwierdzonych w wyniku kontroli. Wykładnia tego przepisu wskazuje, że dla żądania zwrotu wydatkowanych środków PFRON wystarczające jest stwierdzenie obiektywnie istniejących nieprawidłowości związanych z użyciem tych środków i wykrycie ich w toku kontroli(...)" Powyższe zaniechania organu miały wpływ na ustalenia faktyczne i dokonaną przez organ ocenę. Obecnie ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał o dokumenty i dotyczy to kwestii awizowanych do skarżącej przesyłek oceniając przy tym prawidłowość dokonanych awizacji. Nie ma przy tym znaczenia to, że skarżąca przebywała w L., skoro o tym nie powiadomiła organ. Tylko w oparciu o te dokumenty przy uznaniu, że są prawidłowo uzupełnione można uznać, że były podstawy do wypowiedzenia umowy a w konsekwencji do żądania zwrotu dofinansowania. W sytuacji, gdy nie będzie możliwym uzupełnienie materiału dowodowego o powyższe dokumenty, brak będzie podstaw do wypowiedzenia umowy w oparciu o podaną w piśmie z dnia 24.02.2020r. podstawę prawną. W każdym jednak przypadku organ winien wziąć pod uwagę cel dofinansowania i jeżeli uzna, że został spełniony a więc, że doszło do wykonania przedmiotu umowy , winien postępowanie umorzyć. Jako materiał dowodowy posłużyć mogą zeznania strony skarżącej i osoby dokonującej montażu przedmiotowych udogodnień. Niemniej podkreślenia wymaga, iż uzyskanie dofinansowania ze środków PFRON, dysponowanie nimi oraz ich rozliczenie dokonywane jest zgodnie ze sformalizowanymi procedurami i wymaga rygorystycznego przestrzegania przepisów, między innymi w zakresie wymogów formalnych dotyczących dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do otrzymania dofinansowania, czy dokumentujących poniesione wydatki. Strona zawierając umowę była świadoma, iż będzie wymagało to od niej wykazania określonych faktów. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych to na podmiocie, któremu powierzono środki publiczne spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację ściśle określonych celów. Strona podpisując umowę i otrzymując środki, nie może przerzucać swojego obowiązku na Fundusz i wymagać, aby organ wyręczył ją w dowodzeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325), orzekł jak w sentencji