III SA/Po 1392/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 16 lipca 2020 r., nr [...] Zaskarżoną decyzją z 29 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję z 16 lipca 2020 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano: 1. w jej sentencji - m. in. art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa", 2. w jej uzasadnieniu - art. 31zo ust. 1 i 2 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że: 1. wnioskiem z 30 czerwca 2020 r. strona zwróciła się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r., jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych (również siebie); 2. analiza zapisów na koncie strony w Kompleksowym Systemie Informatycznym potwierdza, że na 29 lutego 2020 r. strona nie zgłaszała do ubezpieczeń społecznych nikogo poza sobą; kolejną osobę strona zgłosiła dopiero od 23 marca 2020 r. W skardze na decyzję z 29 grudnia 2020 r. skarżący podniósł m. in., że prowadzi działalność sezonową, stąd zatrudnił pracowników dopiero w marcu 2020 r., a zatem powinno mu przysługiwać zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek już od kwietnia 2020 r., w tym za maj 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają niżej wymienione przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Po 1559/21 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) uznając, że art. 31zo ust. 1 ustawy stanowi, że: 1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. ZUS przyjął, że skarżący na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłaszał do ubezpieczeń żadnych innych ubezpieczonych poza sobą. W związku z tym stronie - w ocenie organu - nie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za innych ubezpieczonych niż osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Interpretacja art. 31zo ust. 1 ustawy dokonana przez organ wskazuje, że wymóg zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych na dzień 29 lutego 2020 r. mniej niż 10 ubezpieczonych zastosowano do każdego z następnych okresów rozliczeniowych wymienionych w kolejnych punktach analizowanego przepisu. Organ błędnie nie dostrzegł jednak, że ustawodawca w każdym następującym punkcie przepisu określił inną datę dotyczącą wymogu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych określonej liczby ubezpieczonych i uznał, że skoro skarżący na 29 lutego 2020 r. nie zgłosił do ubezpieczenia społecznego żadnych ubezpieczonych i był płatnikiem opłacającym składki wyłącznie za siebie, to nie spełnia warunków zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., o których mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy niezależnie od tego, czy w tym okresie posiadał pracowników zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Z akt sprawy nie wynika, jaki był stan osób zgłoszonych przez stronę do ubezpieczenia na dzień 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r., co uniemożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ przyjął zaś, że strona zgłosiła pracownika do ubezpieczeń społecznych 23 marca 2020 r., co koresponduje ze stanowiskiem skarżącego zawartym w skardze. Jeżeli tak byłoby rzeczywiście, oznaczałoby to, że jeszcze przed dniem 31 marca 2020 r. skarżący zatrudnił pracownika, którego zgłosił do ubezpieczenia społecznego, a organ na skutek wadliwej interpretacji art. 31zo ust. 1 ustawy okoliczność tę pominął, odmawiając wnioskowanego zwolnienia. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 K.p.a. i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) mają zastosowanie przepisy K.p.a. stanowiące m. in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stąd konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów pozwalających rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 77 § 4 K.p.a. fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Biorąc pod uwagę, że zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organ jest wyznaczany przez normę prawa materialnego należy uznać, że w toku kontrolowanego postępowania organ naruszył art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 i 4 K.p.a., gdyż nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wyznaczonym przez art. 31zo ust. 1 ustawy. W zakresie, w jakim wniosek skarżącego odnosił się do zwolnienia ze składek za kwiecień 2020 r. należało ustalić, czy strona była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy), a w zakresie, w jakim wniosek dotyczył zwolnienia ze składek za maj 2020 r. należało ustalić, czy strona była zgłoszona jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (art. 31zo ust. 1 pkt 3 ustawy). Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy, w rezultacie czego nie ustalił, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez skarżącego na dzień 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r., naruszając przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ - będąc związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku co do wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy - powtórnie oceni, czy skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.