III SA/Po 1416/14

Dnia 29 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Ireneusz Fornalik ( spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi KF na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. przyznaje adwokatowi [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Starosty J. z dnia 17 czerwca 2014 r., kierującą KF, zamieszkałą w J., zwaną dalej skarżącą, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazać zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w J., działając na podstawie art. 61, art. 182 k.p.a. oraz art. 99 i 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., nr 30, poz. 151, zwanej dalej u.k.p.) wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu skierowanie skarżącej na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, iż w toku postępowania karnego zapoznano się z dokumentacją lekarską przedłożoną przez skarżącą i nasuwa ona wątpliwości co do zdolności kierowania pojazdami mechanicznymi przez skarżącą. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta J. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania, mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] czerwca 2014 r., Prokurator przesłał kserokopię opinii lekarskiej, dotyczącą stanu zdrowia skarżącej, z której to wynika, iż skarżąca choruje na jedną z chorób o podłożu autoimmunologicznym, przebiegającą z nadczynnością tarczycy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Starosta J., działając na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. skierował skarżącą KF, posiadającą uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, wskazując w uzasadnieniu, że decyzja została wydana na podstawie wniosku Prokuratury Rejonowej w J. informującego o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, iż brak jest jakichkolwiek uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia, nie istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Skarżąca posiada prawo jazdy od 23 lat, jest aktywnym kierowcą i nigdy nie miała nawet kolizji drogowej, co świadczy o braku uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącej. Decyzja organu jest, w ocenie skarżącej, rażącym naruszeniem konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że sformułowanie "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" jest sformułowaniem ogólnym, wobec czego należy je odczytywać w granicach wiedzy osoby, która nie ma w tym zakresie specjalistycznej wiedzy. Dopiero przedmiotowe badanie, przeprowadzone przez uprawnionego lekarza, pozwala na weryfikację zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. W ocenie organu odwoławczego, wniosek Prokuratora jest wiarygodną informacją o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej, zatem należało stwierdzić, że organ I instancji miał podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 u.k.p., warunkiem koniecznym do kierowania pojazdami jest sprawność fizyczna i psychiczna. W skardze na powyższą decyzję skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów, ewentualnie o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że skutkiem pozytywnego wyniku badania lekarskiego jest posiadane przez nią prawo jazdy. W ocenie skarżącej sprawa nie została należycie wyjaśniona, co nie pogłębia jej zaufania do organów państwa, bowiem brak wyczerpującego materiału dowodowego narusza jej interes prawny. Zdaniem skarżącej została naruszona zasada równości obywatela wobec prawa. Wniosek Prokuratury nie jest wiarygodną informacją o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej. Posiada ona prawo jazdy kat. B od 23 lat, nigdy nie spowodowała nawet kolizji ani wykroczenia drogowego. W ocenie skarżącej Państwo, w związku z jej ciężkim doświadczeniem życiowym, powinno pomóc jej uwierzyć w sprawiedliwość, a nie karać. Organ odwoławczy nie zapoznał się z dokumentacją, a jedynie odniósł się do wniosku Prokuratury. Skarżąca stwierdziła, iż podstawą wydania decyzji o skierowaniu mogą być tylko przesłanki bardzo prawdopodobne, konkretne, wynikające z obiektywnych i faktycznych okoliczności, którym z góry trudno zaprzeczyć bez dodatkowej medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy, takich jak m.in. zaburzenia psychiczne, stany chorobowe, upośledzenia, a takich przesłanek nie stwierdzono u skarżącej. Idąc tokiem myślenia organu na badania należałoby wysłać każdego obywatela wychodzącego z gabinetu lekarskiego. Zdaniem skarżącej, organy nie wykazały istnienia merytorycznych przesłanek decyzji, bezzasadne skierowanie na badania narusza jej dobra osobiste, naraża ją na dodatkowe koszty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podnosząc w uzasadnieniu, że organ odwoławczy rozpatrzył niepodpisane odwołanie, bez wzywania skarżącej do usunięcia powyższego braku. Rozpoznanie odwołania było zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej przedstawionych. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, ze zm.) wynika nadto, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić skargę także wtedy, gdy strona w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podniosła zarzutów będących podstawą wyeliminowania kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. Jak wynika z przedłożonych sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych, organ odwoławczy rozpoznał odwołanie skarżącej od decyzji Starosty J. z dnia [...] czerwca 2014 roku, które to odwołanie nie zostało podpisane przez odwołującą KF. Zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Stosownie do przepisu art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2). Stwierdzić zatem należy, że z art. 63 § 3 k.p.a. wynika, iż podanie (odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2007 r., V SA/Wa 1338/06, Lex nr 337449). Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r., II SA/Gd 215/12, Lex nr 1225767). W sytuacji, gdy KF wniosła odwołanie bez złożenia pod nim własnoręcznego podpisu, Kolegium winno było wezwać odwołującą – w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Co za tym idzie - zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku prawidłowo wniesionego odwołania strony od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozpoznając niepodpisane odwołanie, a więc wniesione nieskutecznie, działało bez podstawy prawnej do prowadzenia postępowania odwoławczego. W orzecznictwie dotyczącym braku podstawy prawnej do wydania decyzji wskazuje się, iż ,,osobną grupę stanowią rozmaite przypadki naruszenia przepisów o postępowaniu odwoławczym, a więc np. rozpoznanie odwołania niepodpisanego przez stronę...’’ (A. Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz , Warszawa 2006, s. 740). W tej sytuacji podzielając stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności wskazaną w treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co z kolei stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, w zw. art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 146).